Jak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy gatunku ssaka. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Jak
Bos grunniens[1]
Linnaeus, 1766
Jak w Rosamond Gifford Zoo
Jak w Rosamond Gifford Zoo
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd parzystokopytne
Podrząd przeżuwacze
Rodzina krętorogie
Podrodzina Bovinae
Rodzaj Bos
Gatunek jak
Synonimy
  • Poephagus grunniens
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło jak w Wikisłowniku

Jak (Bos grunniens) – gatunek dużego ssaka z rodziny krętorogich (Bovidae), rzędu parzystokopytnych. Zamieszkuje Tybet, Indie i Chiny, gdzie żyje zarówno w stanie dzikim, jak i udomowionym. Udomowione jaki są zwierzętami jucznymi, poza tym dają mleko i wełnę. Jaki są przeżuwaczami, żyją samotnie lub w niewielkich stadach, w stanie dzikim na wysokościach do 6 tys. m n.p.m. Stada zazwyczaj składają się z samic z młodymi. Samce dołączają do nich w okresie rui. Stare samce żyją oddzielnie. Samice opiekują się potomstwem przez rok. Potomstwo pełną dorosłość osiąga po 6-8 latach. Zwierzęta mogą dożyć kilkudziesięciu lat. Znoszą niekorzystne warunki otoczenia (niedobór paszy na wysoczyznach górskich, niedostatek tlenu i niskie temperatury średnia wynosi tam ok. 0 °C, zimą temperatury spadają niekiedy nawet do -50 °C).

Para jaków w zoo, Sydney

Cechy gatunku[edytuj | edytuj kod]

Długość: do 3,3 m (do 4 m samiec)
Wysokość w kłębie: do 2 m (samce); 1,6 m (samice)[3]
Ogon: 60 cm
Masa ciała: do 1000 kg[4], samice znacznie mniejsze
Ubarwienie: sierść ciemnobrązowa do czarnej, długa, włosy okrywowe wyjątkowo długie, czasem sięgające ziemi
Pożywienie: trawy, byliny, mchy, porosty i zioła; zjada też śnieg, który dostarcza mu wody
Rozród: ciąża trwa 258 dni
Występowanie: zimne stepy Himalajów
Długość życia: 25 lat

Jaki udomowione są o połowę mniejsze od dzikich, lecz nie zawsze. Spotyka się też stada krzyżówek jaków dzikich z jakami udomowionymi. Jaki domowe są formą jaka dzikiego (Bos mutus f. grunniens). Ze względów praktycznych wydzielone jednak zostały pod odrębną nazwą Bos grunniens[5] Linnaeus, 1766.

Mieszańce[edytuj | edytuj kod]

Mieszańce jaka z innymi gatunkami:

Przypisy

  1. Bos grunniens w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Bos mutus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 10 lipca 2011]
  3. Halina Komosińska, Elżbieta Podsiadło: Ssaki kopytne : przewodnik. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002, s. 222. ISBN 83-01-13806-8.
  4. K. Kowalski (redaktor naukowy), A. Krzanowski, H. Kubiak, G. Rzebik-Kowalska, L. Sych: Mały słownik zoologiczny: Ssaki. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 111. ISBN 83-214-0637-8.
  5. Nazwa uznana decyzją Międzynarodowej Komisji Nomenklatury Zoologicznej, 2003 (zob. Zasady tworzenia nazw systematycznych#Wyjątki)
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o jakach