Jak-24

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jak-24
Jak-24 w muzeum w Monino
Jak-24 w muzeum w Monino
Dane podstawowe
Państwo  ZSRR
Typ śmigłowiec transportowy
Konstrukcja dwuwirnikowy śmigłowiec o konstrukcji całkowicie metalowej, podwozie czteropodporowe - stałe
Załoga 3
Historia
Data oblotu 3 lipca 1952
Lata produkcji 19541961
Dane techniczne
Napęd 2 x silniki tłokowe gwiazdowe w układzie podwójnej gwiazdy Szwecow ASz-82W
Moc 1700 KM (1250 kW) (każdy)
Wymiary
Średnica wirnika 21,00 m
Długość kadłuba 21,30 m
Wysokość 6,50 m
Masa
Własna 10 607 kg
Startowa 14 270 kg (normalna)
15 830 – 17 000 kg (maksymalna)
Osiągi
Prędkość maks. 180 km/h
Pułap 5500 m
Zasięg 430 km
Dane operacyjne
Uzbrojenie
1 karabin maszynowy kal. 12,7 mm (tylko w wersjach dla wojska)
Użytkownicy
 ZSRR
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Jak-24 (ros. Як-24) (w kodzie NATO oznaczony jako Horse) – radziecki śmigłowiec transportowy, opracowany w 1951 roku w biurze konstrukcyjnym Aleksandra Jakowlewa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prace nad śmigłowcem Jak-24 rozpoczęły się w 1951 roku. W 1952 roku zbudowano pierwsze cztery egzemplarze prototypowe. W dniu 3 lipca 1952 roku miał miejsce pierwszy lot śmigłowca. W śmigłowcu wykorzystano niektóre elementy produkowanego już śmigłowca Mi-4, jak silniki i układ przeniesienia napędu. Skonstruowany był w nietypowym dla radzieckich śmigłowców, niestosowanym szerzej poza USA układzie dwuwirnikowym podłużnym (najlepiej znanym z CH-47 Chinook). Nowy śmigłowiec nie był jednak tak udaną konstrukcją, jak Mi-4, zwłaszcza jego napęd (silniki tłokowe) powodował problemy z wibracjami. Po częściowym wyeliminowaniu problemów, w 1954 roku rozpoczęto produkcję seryjną tego śmigłowca. Z racji wyglądu nazywany był w ZSRR "latającym wagonem" (Летающий вагон). W lipcu 1955 został po raz pierwszy zademonstrowany publicznie, a 17 grudnia 1955 ustanowił dwa światowe rekordy udźwigu, podnosząc 2000 kg ładunku na wysokość 5082 m i 4000 kg na wysokość 2902 m.

Pierwszym i podstawowym wariantem był wojskowy śmigłowiec transportowo-desantowy Jak-24, mogący zabrać do 30 żołnierzy z wyposażeniem, 18 rannych na noszach lub 3000 kg ładunku. Od 1958 produkowano ulepszony model Jak-24U, z całkowicie metalowymi wirnikami o większej średnicy (21 m) i całkowicie metalowym kadłubem. Mógł on przenosić 40 żołnierzy lub 3500 kg ładunku, w tym 2 samochody terenowe GAZ-69 lub działa przeciwpancerne. Cywilnym wariantem dla 30 pasażerów był Jak-24A, produkowany od 1960 w małej serii (według części źródeł, wariant ten nie był produkowany). Był także używany jako latający dźwig o udźwigu 5000 kg na zaczepie pod kadłubem. Dalszymi opracowanymi wariantami były 9-osobowa salonka Jak-24K o krótszym kadłubie i śmigłowiec dla 39 pasażerów Jak-24P, napędzany silnikami turbinowymi o większej mocy 2700 KM, lecz nie weszły one do produkcji.

Dokładna liczba zbudowanych śmigłowców Jak-24 nie jest ustalona, lecz z powodu problemów technicznych, była ona niewielka. Z chwilą ulepszenia konstrukcji, potrzeba ciężkiego śmigłowca transportowego została już zaspokojona przez udany Mi-6. Najczęściej podawana jest liczba około 100 wyprodukowanych Jak-24, niektóre publikacje podają ok. 40 (48).

Wersje[edytuj | edytuj kod]

Opracowano następujące wersje śmigłowca Jak-24:

  • Jak-24 – śmigłowiec desantowy, transportowy i sanitarny (ładunek do 4700 kg)
  • Jak-24U – udoskonalona wersja śmigłowca Jak-24 – całkowicie metalowy kadłub i wirniki. Produkowany od 1958 roku.
  • Jak-24A – śmigłowiec transportowy (ładunek do 5000 kg). Produkowany od 1960.
  • Jak-24K – śmigłowiec pasażerski typu salonka (8 pasażerów) z 1961 roku, nie produkowany
  • Jak-24P – śmigłowiec wyposażony w silniki turbinowe, nie produkowany
Jak-24 w muzeum w Monino

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Śmigłowiec ten użytkowany był na niewielką skalę w Armii Radzieckiej jako śmigłowiec transportowy. Pod koniec lat sześćdziesiątych XX wieku zastąpiony został przez śmigłowiec Mi-6. Później używany w lotnictwie cywilnym jako tzw. latający dźwig .

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Dwusilnikowy, dwuwirnikowy śmigłowiec o konstrukcji całkowicie metalowej, o podłużnym układzie wirników. Podwozie czteropodporowe, kołowe, stałe. Napęd: dwa silniki tłokowe gwiazdowe w układzie podwójnej gwiazdy ASz-82W o mocy 1700 KM (1250 kW) każdy, wirniki czterołopatowe. W wersji Jak-24P zaprojektowano silniki turbinowe.