Jakub Kettler

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jakub Kettler
Jakub Kettler
Kettler
Kettler
Data urodzenia 28 października 1610
Miejsce urodzenia Kuldīga
Data śmierci 1 stycznia 1682
Miejsce śmierci Mitawa
Rodzina Kettlerowie
Rodzice Wilhelm Kettler
Zofia Hohenzollern
Małżeństwo Ludwika Szarlotta Hohenzollern
Dzieci Ludwika Elżbieta Kettler
Fryderyk Kazimierz Kettler
Maria Amalia Kettler
Ferdynand Kettler
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Jakub Kettler (niem. Jakob von Kettler, łot. Jēkabs Ketlers) (ur. 28 października 1610 w Goldyndze, zm. 1 stycznia 1682 w Mitawie) – regent Kurlandii i Semigalii w latach 1638-1642, książę Kurlandii i Semigalii w 1638 roku i w latach 1642-1682, lennik Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Najwybitniejszy przedstawiciel dynastii Kettlerów, wnuk Gottharda Kettlera, syn zdetronizowanego w 1616 roku księcia Wilhelma Kettlera i Zofii Hohenzollern, córki księcia pruskiego Albrechta Fryderyka Hohenzollerna.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Droga do tronu[edytuj | edytuj kod]

W młodości Jakub Kettler wraz z ojcem został pozbawiony praw do tronu Kurlandii i Semigalii i tułali się po Europie. Odwiedził Niemcy, Francję, Anglię i Holandię. Studiował w Rostocku i Lipsku. Wobec bezdzietności stryja Fryderyka Kettlera został wyznaczony na jego następcę i przejął faktycznie władzę w księstwie w 1638 roku. Sprzeciwił się tej polityce król polski Władysław IV Waza. Po długich staraniach udało się jednak Jakubowi Kettlerowi uzyskać prawo sukcesji i zostać spadkobiercą Kurlandii i Semigalii w 1642 roku.

Reformy[edytuj | edytuj kod]

Od chwili wstąpienia na tron formalnie jeszcze jako regent Jakub Kettler rozpoczął zakrojoną na szeroką skalę reformę gospodarczą swojego państwa. Opierając się na wzorcach holenderskich skoncentrował się na rozwoju handlu morskiego z krajami Europy Zachodniej, szkutnictwie, budowie manufaktur, floty kurlandzkiej i portów w Windawie i Lipawie. Ambicją jego życia stało się przejęcie rynku budowy statków w Europie oraz udział w tworzeniu faktorii w Nowym Świecie.

Kolonizacja Gambii i Tobago[edytuj | edytuj kod]

W 1647 roku Jakub Kettler próbował nakłonić króla Władysława IV Wazy do założenia kompanii dla obsługi handlu z Indiami, Indiami Zachodnimi oraz z Afryką. Gdy nie uzyskał pomocy ze strony Rzeczypospolitej, zwrócił się o nią do Holandii. Gdy i ona odmówiła współpracy, znalazł protekcję w Anglii. Dzięki temu od 1651 roku Kurlandia i Semigalia rozpoczęła tworzenie swojej pierwszej kolonii u ujścia rzeki Gambia, gdzie później powstały faktorie kurlandzkie na wyspach Św. Andrzeja i Św. Marii. Drugim obszarem ekspansji stały się Karaiby. W 1654 roku założono kolonię Nowa Kurlandia na Tobago.

Potop szwedzki[edytuj | edytuj kod]

Aktywność gospodarczą Kurlandii i Semigalii zahamował gwałtownie potop szwedzki. W 1658 roku wycofujące się z Litwy wojska szwedzkie podbiły dotychczas neutralne księstwo. Do niewoli dostał się wraz z rodziną Jakub Kettler. Książę został uwięziony najpierw w Rydze później w twierdzy Iwangorod nad Narwą. Odzyskał wolność dopiero na mocy pokoju w Oliwie z 1660 roku. W tym czasie doszło do załamania gospodarki kurlandzkiej, która padła z powodu grabieży szwedzkich.

Uwolniony książę starał się do końca życia odbudować zniszczony kraj. Bezskutecznie podejmował również próby odzyskania kolonii, które podporządkowały sobie Holandia i Anglia. Czynił to w latach 1668, 1670, 1675, 1677 i 1681. Lawirując między Anglią, Francją i Holandią próbował powrócić do pozycji, jaką zajmował przed 1655 rokiem.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Z małżeństwa z Ludwiką Szarlottą Hohenzollern Jakub Kettler doczekał się pięciorga dzieci, w tym dwóch synów, którzy byli książętami Kurlandii i Semigalii. Fryderyka Kazimierza panującego w latach 1682-1698 oraz Ferdynanda, który rządził w księstwie z przerwami od 1698 do 1737 i był ostatnim męskim przedstawicielem dynastii Kettlerów.

Jakub Kettler pochowany jest w krypcie pod pałacem w Mitawie.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Ojcem chrzestnym księcia Jakuba Kettlera był król Anglii, Jakub I Stuart.
  • Pomimo, że Jakub Kettler był luteraninem nie przeszkadzało mu to wcale w kontaktach z władcami katolickimi i papieżem. W 1651 roku ambitny książę kurlandzki wystąpił do Innocentego X i króla polskiego Jana II Kazimierza Wazy z projektem stworzenia spółki handlowej i floty okrętów dla celów podboju nowych terytoriów w Ameryce Południowej. Przedsięwzięcie to otrzymało błogosławieństwo papieża.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Fryderyk Kettler
Księstwo Kurlandii i Semigalii COA.svg książę Kurlandii i Semigalii
1638 i 1642-1682
Księstwo Kurlandii i Semigalii COA.svg Następca
Fryderyk Kazimierz Kettler