Jakub Uchański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jakub Uchański
prymas Polski i Litwy
Jakub Uchański
Herb Jakub Uchański
Kraj działania  I Rzeczpospolita
Data i miejsce urodzenia 1502
Uchanie
Data i miejsce śmierci 1581
Łowicz
arcybiskup gnieźnieński
Okres sprawowania 1562 – 1581
Interrex
Okres sprawowania
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Sakra biskupia 20 marca 1552
Wikicytaty Jakub Uchański w Wikicytatach
Prymas Jakub Uchański zaświadcza, że na sejmie elekcyjnym 1573 r. posłowie miasta Poznania głosowali na Henryka [Walezego] ze zbiorów Archiwum Państwowego w Poznaniu)

Jakub Uchański herbu Radwan (ur. 1502 w wsi Uchanie, zm. 1581 w Łowiczu) – arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski od 1562, biskup włocławski od 1561 (wybrany już w 1557), biskup chełmski od 1551, sekretarz wielki koronny od 1548 roku, archidiakon warszawski[1], sekretarz i zarządca dóbr królowej Bony.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Opowiadał się za porozumieniem z protestantami, potajemnie sprzyjał reformacji, zwolennik rozluźnienia zależności Kościoła katolickiego w Polsce od Rzymu. Jako kanonik uczęszczał potajemnie m.in. wraz z Andrzejem Fryczem Modrzewskim na tajne dysputy teologiczne w duchu różnowierczym spowiednika Bony Franciszka Lismanina[2]. Był zwolennikiem powstania polskiego kościoła narodowego, zachowującego jednak łączność z Rzymem.

Referendarz wielki koronny od 1538 roku[3]. Był interreksem polskim po śmierci Zygmunta II Augusta od 1572 do 1573 roku kiedy królem został Henryk III Walezy i od 1574 do 1575 tj. do objęcia władzy przez Annę Jagiellonkę. W 1572 sułtan Selim II zalecał szlachcie jego kandydaturę, obok kandydatur marszałka wielkiego koronnego Jana Firleja i hetmana wielkiego koronnego Jerzego Jazłowieckiego. 21 lutego 1574 koronował w katedrze wawelskiej Henryka Walezego na króla Polski.

Poparł postanowienia konfederacji warszawskiej (1573). W 1575 roku w czasie wolnej elekcji głosował na cesarza Maksymiliana II Habsburga[4]. 12 grudnia 1575 stojąc na czele Senatu obwołał wraz z senatorami królem Polski cesarza rzymskiego Maksymiliana II Habsburga, lecz kandydatura ta przepadła wobec masowych protestów szlachty.

Został pochowany w kolegiacie łowickiej.

Sukcesja apostolska[edytuj | edytuj kod]

Osoba Jakuba Uchańskiego ma również istotne znaczenie z punktu widzenia badania historii Kościoła. Z jednej strony nie jest znany biskup, który mu udzielił święceń biskupich (sakry biskupiej). Z drugiej strony część żyjących biskupów (zwłaszcza wśród episkopatu polskiego) może prześledzić historię swoich święceń (sukcesji apostolskiej) właśnie do niego.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, Kórnik 1992, s. 145.
  2. Władysław Krynicki, Dzieje Kościoła powszechnego, Włocławek 1914, s. 459.
  3. Urzędnicy centralni i nadworni Polski XIV-XVIII wieku, Kórnik 1992, s. 136.
  4. Ewa Dubas-Urwanowicz, Koronne zjazdy szlacheckie w dwóch pierwszych bezkrólewiach po śmierci Zygmunta Augusta, Białystok 1998, s. 294


Poprzednik
Jan Drohojowski
Template-Bishop.svg Biskup chełmski
15511561
Template-Bishop.svg Następca
Mikołaj Wolski