James Smith McDonnell

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
James Smith McDonnell
Mac
Data i miejsce urodzenia 9 kwietnia 1899
Denver
Data i miejsce śmierci 22 sierpnia 1980
Saint Louis
Zawód konstruktor lotniczy, przedsiębiorca
Narodowość amerykańska
Alma Mater Princeton University
Uczelnia Massachusetts Institute of Technology
Stanowisko założyciel i właściciel
McDonnell Aircraft Corporation,
dyrektor generalny
McDonnell Douglas
Małżeństwo 1. Mary Elizabeth Finney
2. Priscilla Forney
FH-1 Phantom
F-4 Phantom II
Kapsuły Gemini
Planetarium im. J. S. McDonnella w St. Louis

James Smith „Mac” McDonnell (ur. 9 kwietnia 1899 w Denver, zm. 22 sierpnia 1980 w St. Louis) – amerykański inżynier, konstruktor i producent samolotów, pionier lotnictwa. Założyciel firmy McDonnell Aircraft Corporation, współtwórca późniejszego koncernu McDonnell Douglas.

Życiorys i dokonania[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Denver w stanie Colorado, lecz dzieciństwo spędził w Altheimer[1] w stanie Arkansas, gdzie jego rodzice mieli jeden z dwóch swoich magazynów handlowych. Był absolwentem Uniwersytet Princeton oraz Massachusetts Institute of Technology (Wydziału Inżynierii Lotniczej). W 1923 wstąpił do US Air Force Reserve (Rezerwa Sił Powietrznych) i odbył roczną służbę, którą ukończył w stopniu podporucznika-pilota rezerwy. Następnie pracował w Huff-Daland Airplane Company, m.in. jako główny inżynier. W tym czasie uczestniczył także w projekcie budowy samolotu Ford Trimotor, podjętym przez Stout Metal Airplane Division of the Ford Motor Company.

W 1927 założył w Milwaukee spółkę J. S. McDonnell & Associates, by zbudować maszynę własnej marki. Jednym z celów tego przedsięwzięcia było uczestnictwo w konkursie na bezpieczny samolot, sponsorowanym przez lotniczą fundację Daniela Guggenheima, amerykańskiego przemysłowca i filantropa. Główną nagrodą było 100 tysięcy dolarów, suma w tamtych czasach ogromna. Zbudowany przez McDonnella jego dwóch partnerów-inżynierów jednosilnikowy dolnopłat Doodlebug[2] uległ awarii i nie wygrał konkursu. Choć konstrukcyjnie udana, maszyna nie znalazła także żadnego zainteresowania u nabywców ze względu na panujący wówczas wielki kryzys. McDonnell zlikwidował więc firmę i zatrudnił się w zakładach lotniczych Glenn L. Martin Company, w których pracował do 1938.

W 1939 założył McDonnell Aircraft Corporation z siedzibą w St. Louis. Firma szybko się rozwijała, do czego w znacznym stopniu przyczynił się wybuch II drugiej wojny światowej. Początkowo realizowała głównie zlecenia innych zakładów lotniczych, ale z czasem stała się głównym dostawcą myśliwców dla Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych. Początek temu dało uzyskanie zamówienia US Navy na projekt i budowę pierwszego myśliwca odrzutowego dla potrzeb lotniskowców, którym był FH-1 Phantom. W samolocie tym zastosowano oryginalne rozwiązanie konstrukcyjne układu silników, polegające na umieszczeniu ich w skrzydłach przy kadłubie, z dyszami wysuniętymi poza płaty skrzydeł. Kolejne maszyny: F2H Banshee, F3H Demon i F-101 Voodoo, poprzedziły powstanie samolotu myśliwsko-bombowego F-4 Phantom II, który doprowadził do dominacji McDonnella na amerykańskim rynku producentów samolotów tej kategorii. W latach 60. F-4 Phantom II był jedynym statkiem powietrznym wykorzystywanym przez wszystkie rodzaje Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych. W filialnych zakładach McDonnella, zajmujących się rozwojem techniki rakietowej i kosmicznej, powstały także kapsuły Mercury i Gemini, które odegrały wielką rolę w realizacji amerykańskiego programu astronautycznego. W późniejszych latach pojawiły się następne wielozadaniowe supermyśliwce: F-15 Eagle, F/A-18 Hornet i F/A-18E/F Super Hornet.

Pragnąc rozszerzyć zakres działania przedsiębiorstwa o produkcje dla lotnictwa cywilnego, McDonnell doprowadził w 1967 do połączenia swojej firmy z Douglas Aircraft Company. Powstały w ten sposób koncern McDonnell Douglas, nie zaprzestając produkcji samolotów pasażerskich DC-8 i DC-9, podjął prace na konstrukcją maszyny szerokokadłubowej, których efektem był DC-10, powstały w 1970. W wyniku fuzji powstała także firma filialna: McDonnell Douglas Astronautics z siedzibą w kalifornijskim mieście Huntington Beach, produkująca m.in. rakiety nośne Delta oraz współpracująca z NASA. W 1997 McDonnell Douglas połączył się z koncernem Boeing, który faktycznie wchłonął konkurenta.

Postać[edytuj | edytuj kod]

McDonnell był nie tylko innowatorem w dziedzinie lotnictwa, ale także nieortodoksyjnym przedsiębiorcą, stosując już w latach 50. metody działania biznesowego, które stały się powszechne dopiero w późniejszym okresie XX w. Swoich pracowników uważał za „kolegów z drużyny”[1], a nie podwładnych. „Pan Mac”[1] – jak go nazywano – był życzliwym i lubianym przez załogę szefem, który stworzył, obowiązujący w firmie, dziewięciopunktowy „Kodeks postępowania etycznego”[1]. Ulubionym powiedzeniem McDonnella było zdanie: „Jesteśmy na tej Ziemi po to, żeby pielęgnować nasze dusze.”[1] Mając świadomość, że status multimilionera osiągnął ze sprzedaży uzbrojenia, stał się orędownikiem ONZ i działań na rzecz światowego pokoju. McDonnell Aircraft był pierwszym przedsiębiorstwem amerykańskim, które Dzień ONZ uznało jako wolny od pracy, pełnopłatny dzień świąteczny.

W 1950 założył fundację swojego imienia, której działalność miała na celu „poprawę jakości życia”[1]. Placówka ta subsydiowała badania w nowych dziedzinach nauki oraz nad nowymi technologiami. Z jej wsparcia skorzystało również kilka pokoleń stypendystów indywidualnych. Istniejąca nadal James S. McDonnell Foundation przyznała do 2004 dotacje na łączną sumę 412 milionów dolarów (wg obecnej wartości).

McDonnell był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Mary Elizabeth Finney. Miał z nią dwóch synów: Jamesa Smitha III i Johna Finneya. Po śmierci Mary w 1949, ożenił się w 1954 z Priscillą Forney i adoptował jej troje dzieci z poprzedniego małżeństwa. Był bardzo przywiązany do rodziny. Wielu jej członków obejmowało wysokie stanowiska w jego firmach. W 1972 McDonnell ustąpił ze stanowiska dyrektora generalnego na rzecz swojego bratanka Stanforda. Pozostał jednak prezesem zarządu koncernu aż do śmieci w 1980.

Wedle nieoficjalnych informacji McDonnell był wyznawcą okultyzmu. Sam nigdy się na ten temat nie wypowiadał, a jedynym uprawdopodobniającym owe pogłoski faktem są nazwy jego samolotów: Phantom (pol. duch), Demon, Goblin, Banshee i Voodoo.

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • 1963 Medal Daniela Guggenheima (za długoletni wkład w projektowanie i rozwój wojskowych statków powietrznych oraz pionierską pracę w dziedzinie techniki kosmicznej)
  • 1966 Collier Trophy[3] (za wybitny wkład w rozwój lotnictwa i astronautyki ze szczególnym uwzględnieniem budowy samolotu F-4 Phantom i statków kosmicznych Gemini)
  • 1977 Wprowadzenie do The Aviation Hall of Fame w Dayton
  • 1980 Nagroda NAS w dziedzinie inżynierii kosmicznej
  • 1981 Wprowadzenie do The International Aerospace Hall of Fame w San Diego

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]