James Yen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
James Yen
Chińskie nazwisko i imię
Hanyu pinyin Yàn Yángchū
Wade-Giles Yen Yang-ch’u
Zn. tradycyjne 晏陽初
Zn. uproszczone 晏阳初

James Yen (ur. 26 października 1890, zm. 17 stycznia 1990) – chiński nauczyciel, reformator i działacz na rzecz rozwoju wsi.

Pochodził z Bazhong w Syczuanie[1]. Uczęszczał do szkoły prowadzonej przez członków Misji do Chin Wewnętrznych i w wieku 12 lat przeszedł na chrześcijaństwo[2]. Ukończył Yale University (1918). Podczas I wojny światowej pracował wśród diaspory chińskiej we Francji, został także członkiem YMCA. Do kraju powrócił na początku lat 20. Zaangażował się w walkę z analfabetyzmem i promocję oświaty, higieny oraz opieki zdrowotnej w regionach wiejskich, kierował Ruchem Edukacji Masowej[3]. W celu ułatwienia nauki czytania opracował system wymagający znajomości jedynie 1000 znaków pisma chińskiego[4].

Yen doprowadził do powstania w Dingxian w prowincji Hebei eksperymentalnej osady chłopskiej, w której wdrażał program edukacji wieśniaków, obejmujący, oprócz nauki pisania i czytania, zaznajamianie z nowoczesnymi technikami uprawy roli. Dzięki pomocy z zagranicy i wsparciu Czang Kaj-szeka w 1929 program ów był realizowany w przeszło 60 wsiach. W latach 1931-1933 Yen wchodził w skład Narodowej Rady Gospodarczej, następnie stał na czele Rady Chin Północnych na Rzecz Odbudowy Wsi, był również prezydentem Instytutu Społecznej i Politycznej Odbudowy Prowincji Hebei[5]. Przedsięwzięcie to zostało zniszczone po japońskiej agresji na Chiny w 1937 roku[6], a sam Yen część wojny spędził w USA[7].

Po powstaniu w 1949 roku ChRL opuścił Chiny i wyjechał na Filipiny, gdzie kontynuował swoją pracę zakładając w 1952 roku Filipiński Ruch Przebudowy Wsi[8] i tworząc Międzynarodowy Instytut Przebudowy Wsi w 1960 roku[9]. W latach 80. na zaproszenie władz dwukrotnie odwiedził ojczyznę; zmarł w Nowym Jorku w wieku 99 lat[10].

Przypisy

  1. James P. Grant, Martha McKee Keehn: Y.C. James Yen's thought on mass education and rural reconstruction: China and beyond: selected papers from an international conference held in Shijiazhuang, China, May 27-June 1, 1990. New York: International Institute of Rural Reconstruction, 1993, s. 3. ISBN 9780942717464.
  2. Sherwood Eddy: Pathfinders of the world missionary crusade. New York: Abingdon-Cokesbury Press, 1945, s. 228. ISBN 9780836911275.
  3. John King Fairbank: Historia Chin. Nowe spojrzenie. Warszawa-Gdańsk: Bellona/Marabut, 2004, s. 279. ISBN 8311097267.
  4. Insup Taylor, Martin M. Taylor: Writing and literacy in Chinese, Korean, and Japanese. Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 1995, s. 163-164. ISBN 9789027217943.
  5. Jakub Polit: Pod wiatr. Czang Kaj-szek 1887-1975. Kraków: Wydawnictwo Arcana, 2008, s. 263. ISBN 978-60940-36-5.
  6. Stacey Bieler: "Patriots" or "traitors"?: a history of American-educated Chinese students. Armonk, New York: M.E. Sharpe, 2004, s. 334. ISBN 9780765611864.
  7. Suzanne Pepper: Radicalism and education reform in 20th-century China: the search for an ideal development model. Cambridge: Cambridge University Press, 2000, s. 104. ISBN 9780521778602.
  8. Gerald H. Anderson: Biographical dictionary of Christian missions. New York: Wm. B. Eerdmans Publishing, 1999, s. 755. ISBN 9780802846808.
  9. HISTORY OF IIRR (ang.). International Institute of Rural Reconstruction. [dostęp 2011-08-01].
  10. Wang Ke-wen: Modern China: an encyclopedia of history, culture, and nationalism. New York: Garland Publishing, 1999, s. 403. ISBN 0-8153-0720-9.