Jamkówka rzędowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jamkówka rzędowa
Antrodia serialis 37619.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Typ grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd żagwiowce
Rodzina pniarkowate
Rodzaj jamkówka
Gatunek jamkówka rzędowa
Nazwa systematyczna
Antrodia serialis (Fr.) Donk
Persoonia 4(3): 340 (1966)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Hymenofor jamkówki rzędowej
Górna powierzchnia owocników

Jamkówka rzędowa (Antrodia serialis (Fr.) Donk) – gatunek grzybów z rodziny pniarkowatych (Fomitopsidaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Antrodia, Fomitopsidaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003[2]. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był także pod innymi nazwami: huba rzędowa, huba skórkowata, podskórnik rzędowy, podskórniczek rzędowy, porek skórzasty, wrośniak rzędowy, żagiew rzędowa, żagiew skórzasta[2] oraz podskórnica rzędowa[3].

Synonimy łacińskie: Boletus serialis (Fr.) Spreng., Coriolellus callosus (Fr.) M.P. Christ., Coriolellus serialis (Fr.) Murrill, Coriolellus serialis f. callosus (Fr.) Domański, Coriolus serialis (Fr.) Komarova, Daedalea serialis (Fr.) Aoshima, Fomitopsis serialis (Fr.) P. Karst., Physisporus callosus (Fr.) P. Karst., Polyporus callosus Fr., Polyporus echinatus (Hoffm.) Pers., Polyporus favogineus (Hoffm. ex Harz) Wettst., Polyporus fechtneri Velen., ) Polyporus pallidissimus Velen., Polyporus pseudoannosus Velen., Polyporus serialis Fr., Polyporus vaporarius var. favogineus Hoffm. ex Harz, Polystictus serialis (Fr.) Cooke, Poria callosa (Fr.) Quél., Poria echinata Hoffm., Pycnoporus serialis (Fr.) P. Karst., Trametes contigua Wettst., Trametes serialis (Fr.) Fr.[4]

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik

Najczęściej skorupiasty i dość słabo przyrośnięty do podłoża. Czasami, zwłaszcza na pionowych pniach tworzy coś na kształt kapeluszy – liczne, nieco odgięte fałdki, które na zewnętrznej stronie mają żółtawo-brązowy kolor. Kształt bardzo zmienny; nieregularny, guzkowaty lub kosolowaty, często dachówkowaty. Powierzchnia w kolorze od białawego do żółtobrązowego. Brzeg biały i zazwyczaj faliście wygięty[5][6].

Rurki

Mają długość do 5 mm i są białawe. Pory o kształcie od okrągłego do kanciastego i średnicy 0,2-0,4 mm[5]. Przeciętnie na długości 1 mm występują 3 pory[6].

Miąższ

Biały, elastyczny i korkowaty. Smak i zapach niewyraźny[5].

Zarodniki

Cylindryczne, z jednej strony spłaszczone i na jednym końcu nieco zaostrzone[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Głównie na drzewach iglastych. Owocniki rosną przez cały rok, głównie na martwych pniach i pniakach, również na drewnie budowlanym, na płotach[5]. Występuje głównie na świerku pospolitym, rzadziej na jodle, modrzewiu, sosnach, bardzo rzadko na buku. W Polsce jest dość częsty[2].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb niejadalny, saprotrof rozkładający drewno. W odróżnieniu od wrośniaków, które rozkładają głównie ligninę, podskórnica rozkłada tylko celulozę[5]. Powoduje brunatną zgniliznę drewna i jest jednym z tzw. grzybów domowych, czyli gatunków występujących na drewnie budowlanym w obiektach mieszkalnych[7].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Jeśli brzegi owocników nie są odgięte, rozróżnienie tego gatunku od innych, podobnych jest trudne[5].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum. [dostęp 2011-11-27].
  2. 2,0 2,1 2,2 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  4. Index Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 Till R. Lohmeyer, Ute Kũnkele: Grzyby. Rozpoznawanie i zbieranie. Warszawa: 2006. ISBN 978-1-40547-937-0.
  6. 6,0 6,1 6,2 Na grzyby. Jamkówka rzędowa. [dostęp 2012-11-27].
  7. Piotr Witomski: Zagrożenia drewna w zabytkach powodowane przez grzyby. thermo.p.lodz.pl. [dostęp 2012-12-09].