Jamnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy rasy psów. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Jamnik
Short-haired-Dachshund.jpg
Inne nazwy dachshund (język angielski)
Teckel, Dackel (język niemiecki)
bassotte (język włoski)
tacskó (język węgierski)
такса (język rosyjski)
jezevčík (język czeski)
jazvečík (język słowacki)
melhundo (esperanto)
дакел (język bułgarski)
gravhund (język duński)
mäyräkoira(język fiński)
taksas (język litewski)
teckel (język francuski)
dashond (język norweski)
јазавичар (język serbski
ダックスフント (język japoński)
Kraj patronacki Niemcy
Kraj pochodzenia Niemcy
Klasyfikacja
FCI Grupa IV Sekcja 1
AKC Hound
ANKC Grupa 4 (Hounds)
CKC Grupa 2 – Hounds
KC(UK) Hound
NZKC Hounds
Wzorce rasy
FCI AKC ANKC CKC KC(UK) NZKC
Jamnik krótkowłosy brązowy podpalany
Sześciotygodniowe szczeniaki jamnika krótkowłosego podczas zabawy
Jamnik miniaturowy
Jamnik szorstkowłosy o umaszczeniu dziczym

Jamnik (niem. Dachshund) – jedna z ras psów pochodząca z Niemiec. Niemiecka nazwa oznacza w dosłownym tłumaczeniu ,,borsuczy pies", etymologia nazwy związana jest z jego zbliżoną do borsuków budową oraz wykorzystywaniem tej rasy do polowania na zwierzęta ryjące nory. Podlega próbom pracy[1].

Rys ogólny[edytuj | edytuj kod]

  • krótkowłosy, długowłosy i szorstkowłosy,
  • oraz w trzech wielkościach: króliczy, miniaturowy i standardowy,
  • maść w każdym kolorze, jednak wadą jest maść czysto czarna lub biała bez podpalania. Najczęściej występują jamniki rudobrązowe lub czarne podpalane. Jamniki szorstkowłose mają także umaszczenie dzicze,
  • wysokość w kłębie: 17 do 25 cm,
  • waga: waga jamnika standardowego (największej z ras jamników) nie powinna przekroczyć 10 kg[2],
  • obwód klatki piersiowej: jamnik króliczy od 30 cm; miniaturowy do 35 cm; standardowy powyżej 40 cm,
  • przeciętna długość życia – 12 lat[3],

Charakter[edytuj | edytuj kod]

Jamniki to bardzo radosne, ruchliwe psy znane ze skłonności do ścigania małych zwierząt i ptaków. Cechuje je upór i nieustępliwość, co utrudnia ich tresurę. Szczekają wyjątkowo głośno, dlatego mają predyspozycję do bycia dobrym psem stróżującym. Znane są ze swojego przywiązania i lojalności w stosunku do właściciela. Są towarzyskie, jednak obcych traktują z rezerwą i nieufnością.

Charakter jamnika może różnić się w zależności od jego rasy. Długowłose psy są spokojniejsze. Mają wrodzoną inteligencję odziedziczoną po spanielach. Szorstkowłose natomiast charakteryzuje odwaga terrierów.

Duża część jamników nie lubi nieznajomych ludzi i reaguje na nich szczekaniem i warczeniem. Chociaż najczęściej jamniki są bardzo energicznymi zwierzętami, zdarzają się też psy bardzo spokojne.

Jamnik wymaga szczególnej troski i zainteresowania właściciela. Psy te mają szczególne wymagania jeśli chodzi o tresurę i rozrywkę. Wymagają dużo uwagi, w przeciwnym razie mogą stać się agresywne i groźne. Niektóre nie tolerują dzieci. Przy odpowiednim ułożeniu jamnik może bardzo zaprzyjaźnić się z dzieckiem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jego pochodzenie budzi wątpliwości; miłośnicy twierdzą, że pochodzi aż ze starożytnego Egiptu. Wizerunki psów o długich tułowiach i krótkich nogach pojawiły się na ścianach świątyń[4]. W obecnej formie narodził się w Niemczech, stąd jego oryginalna nazwa: Dachshund, Dackel lub Teckel.

Już w starożytnym Egipcie istniały liczne rasy psów, z których część uwieczniono na płaskorzeźbach i posągach świątynnych. Archeolodzy nie wierzyli własnym oczom, kiedy zobaczyli rysunki odpowiadające jamnikowi w świątyni w Bescheb. Naukowcy jednak nie są pewni, czy w tym przypadku chodzi o jamnika, czy o podobnego doń psa. Pierwsze europejskie wzmianki o jamnikach pochodzą ze średniowiecznych Niemiec. Już w XIV wieku można było przeczytać: "Psy o krótkich nogach wchodzą o wiele łatwiej pod ziemię niż inne i są bardziej przydatne do polowań na borsuki".

Rozpowszechnienie jamnika w Europie w XVI/XVII wieku zapoczątkowało wielokierunkowy rozwój tej rasy. Jednym z kierunków rozwoju była adaptacja jamnika do warunków zimowych, co objawiło się zmianami we wzorcu (masywniejsze łapy, skrócona kufa, większe uszy), który nie jest akceptowany w wielu krajach europejskich (jedynie w krajach skandynawskich). Jamnik adaptował się z trudem do chłodniejszego klimatu przez wiele dziesięcioleci, co było wynikiem wtórnego, lepszego przystosowania do ciepła.

Innym kierunkiem rozwoju jamnika było przystosowanie go do różnego rodzaju polowań. Jamniki zatem były tresowane na: posokowce, psy zaganiające, buszujące, norowce. Zakres ich pracy nie ograniczał się tylko do wypłaszania borsuków z nory, gdzie jamnik był zdany sam na siebie, ale też do zaganiania dzików (jamniki szorstkowłose), buszowania w chaszczach i trzcinie oraz aportowania (długowłose). Obecnie jamniki dość często wykorzystuje się podczas polowań na lisy (potrafią wygonić zwierzę z nory), ale odchodzi się już od polowania przy ich pomocy na borsuki, gdyż są to zwierzęta zbyt niebezpieczne dla jamników.

Symbolika[edytuj | edytuj kod]

Jamniki są postrzegane jako symbol Niemiec. Wizerunek tych zwierząt był wykorzystywany przez rysowników w komiksach politycznych w celu ośmieszenia III Rzeszy[5]. Oficjalną maskotką wybraną przez MKOL na Letnie Igrzyska Olimpijskie 1972 w Monachium został jamnik o imieniu Waldi[6].

Commons in image icon.svg

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Alain Fournier: Ilustrowana encyklopedia psów rasowych. s. 166.
  2. Wzorzec jamnika – Standard FCI nr 148 (09.05.2001) JAMNIKI (pol.). dachshund-land.narod.ru. [dostęp 2008-01-02].
  3. Jamnik – rys ogólny (pol.). Jamniki.info. [dostęp 2008-01-02].
  4. David Taylor: Księga psów. s. 32-33.
  5. Polityczne komiksy wojenne.
  6. [1].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alain Fournier: Ilustrowana encyklopedia psów rasowych. Warszawa: Carta Blanca. Grupa Wydawnicza PWN, 2012. ISBN 978-83-7705-179-5.
  • Eva Maria Krämer: Rasy psów. Warszawa: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 1998. ISBN 83-7073-122-8.
  • Ammy Marder, Debra Horwitz: Nasz pies. Poradnik dla właścicieli psów. Warszawa: Książka i Wiedza, 1999. ISBN 83-05-13030-4.
  • Kazimierz Ściesiński: Jamniki. Warszawa: Agencja Wydawnicza „Egros”, 1996. ISBN 83-86268-38-7.
  • David Taylor: Księga psów. Warszawa: Świat Książki, 1995. ISBN 83-7129-102-7.