Janów-Nikiszowiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Na mapach: 50°14′35,9927″N 19°05′13,8836″E/50,243331 19,087190

Herb Katowic Janów-Nikiszowiec
dzielnica Katowic
Miasto Katowice
Status dzielnica
Zespół dzielnic wschodni
Powierzchnia 8,65[1] km²
Ludność (2007)
 • liczba ludności
 • gęstość

11 496[1]
1330[1] os./km²
Położenie na planie Katowic
Położenie na planie Katowic
brak współrzędnych
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Janów-Nikiszowiecdzielnica Katowic, stanowi obszar o kluczowym znaczeniu dla rozwoju miasta, do którego włączona została w roku 1960. Cechuje się unikatową zabytkową zabudową mieszkaniową. Jest to pierwsze powstałe na wiejskich terenach osiedle górnicze o typowo miejskiej zabudowie. Do dziś na terenie dzielnicy działa kopalnia węgla kamiennego „Wieczorek”. W domu kultury przy kopalni przez 54 lata miała swoją siedzibę Grupa Janowska, z której wywodzą się m.in. Teofil Ociepka, Ewald Gawlik i Erwin Sówka. Dzielnica o zróżnicowanej strukturze funkcjonalnej ma powierzchnię 8,65 km² i liczy 11 496 mieszkańców[1].

Powstała przez administracyjne połączenie dwóch odrębnych dzielnic Janowa i Nikiszowca.

Janów[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Janów (Katowice).
Herb z około 1930 roku

Janów (Janów Śląski) – dawniej samodzielna gmina, od 1951 część Katowic, obecnie wraz z osiedlem Nikiszowiec tworzy dzielnicę Janów-Nikiszowiec.

Nazwa Janów pochodzi od jednego z właścicieli ziem Jana Krzysztofa Mieroszewskiego. W latach 1694-1755, gdy te ziemie należały do niego, teren ten przeżył znaczny rozkwit. Na początku XVIII w. na prawym brzegu Boliny wybudowano folwark, nazwany od imienia swego założyciela Janowcem. Nowo założony folwark dał początek powstałej obok osadzie, dla której utarła się nazwa Janów. Głównym zakładem pracy w Janowie jest KWK Wieczorek.

Ośrodki rekreacyjne[edytuj | edytuj kod]

W katowickiej dzielnicy Janów, przy ulicy Leśnego Potoku znajduje się ośrodek rekreacyjno-sportowy Bolina. Mieszkańcy Janowa i Giszowca mają do dyspozycji boisko do koszykówki, stoły do ping ponga, możliwość zrobienia grilla itp.

Nikiszowiec[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Nikiszowiec.
Nikiszowiec, fragment budynku (fara)
Nikiszowiec, fragment zabudowań osiedla z charakterystycznej dla dzielnicy nieotynkowanej cegły
Typowy wystrój okna śląskich familoków

Nikiszowiec – osiedle robotnicze dla górników kopalni „Giesche” wybudowane na terenie obszaru dworskiego Gieschewald (Giszowiec).

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 1908-1911 – Powstanie osiedla robotniczego Nikiszowiec na terenie Janowa, w pobliżu szybu „Nickisch” (od nazwiska asesora górniczego Kurta Nickischa), jednego z czternastu szybów kopalni „Giesche” (dziś szyb „Pułaski” kopalni „Wieczorek”). Osiedle zaprojektowali architekci Emil i Jerzy Zillmann z Charlottenburga, twórcy zabudowy Giszowca.
  • 1914 – Rozpoczęcie budowy neobarokowego kościoła na centralnym placu. Zaprojektowany został przez Zilllmannów – Emila i Jerzego. W kościele znalazły się dzieła sztuki, m.in. witraże wykonane przez Jerzego Schneidera z Ratyzbony i zabytkowe organy braci Reger z Karniowa.
  • 1922 – cały majątek Koncernu Giesche’s Erben, znajdujący się po ostatecznym ustaleniu granicy polsko-niemieckiej po polskiej stronie – w tym kopalnia Giesche i osiedla Nikiszowiec i Giszowiec, został wniesiony aportem do spółki Giesche Spółka Akcyjna z siedzibą w Katowicach.
  • 1922 – Górnicy pod przywództwem Józefa Wieczorka domagali się poprawy warunków socjalnych oraz lepszych zarobków.
  • 1926- Wszystkie akcje Giesche Spółki Akcyjnej w Katowicach, zostały sprzedane amerykańskiej spółce Silesian American Corporation i stała się ona własnością kapitału amerykańskiego.
  • 1924 – Nikiszowiec został włączony w granice zreorganizowanej gminy Janów.
  • 1932 – Wielki kryzys gospodarczy – protesty górników przeciwko redukcjom i obniżce płac.
  • 1935 – Osiedle liczyło 7 tysięcy mieszkańców, głównie rodzin górników kopalni „Giesche”. W okresie międzywojennym często występowali oni przeciwko pracodawcy.
  • 1937 – Górnicy, inicjując sześć razy strajk, domagali się wyższych zarobków.
  • 1951 – Nikiszowiec został włączony w skład miasta Szopienice.
  • 1960 – Szopienice (wraz z Nikiszowcem) zostały włączone w skład miasta Katowice.
  • 1969 – Do użytku oddany został Dom Kultury Kopalni „Wieczorek”, przy którym działała grupa nieprofesjonalnych plastyków, m.in. Teofil Ociepka.
  • 1978 – Nikiszowiec został uznany za zabytkowy zespół architektoniczno-urbanistyczny. W latach 80. XX wieku przeprowadzono prace przy rewaloryzacji wnętrz mieszkalnych.
  • 2006 – Nikiszowiec i Galeria Szyb Wilson zostały umieszczone na Szlaku Zabytków Techniki.
  • 2006 – na terenie Nikiszowca rozpoczęto kręcenie nowego dokumentalno-fabularnego filmu Nadzieja umiera ostatnia. Serial TVN w reżyserii Radosława Dunaszewskiego będzie opowiadał o 10 katastrofach górniczych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Urząd Miasta Katowice: Katowice - Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-06-20].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikinews-logo.svg
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat 1. Międzynarodowy Festiwal Sztuki Naiwnej Nikisz- For