Janówek Pierwszy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Janówek Pierwszy
Kościół Św. Bartłomieja w Janówku Pierwszym
Kościół Św. Bartłomieja w Janówku Pierwszym
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat legionowski
Gmina Wieliszew
Liczba ludności (2005) 520
Strefa numeracyjna (+48) 22
Kod pocztowy 05-124
Tablice rejestracyjne WL
SIMC 0008496
Położenie na mapie gminy Wieliszew
Mapa lokalizacyjna gminy Wieliszew
Janówek Pierwszy
Janówek Pierwszy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Janówek Pierwszy
Janówek Pierwszy
Ziemia 52°26′25″N 20°47′24″E/52,440278 20,790000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Janówek Pierwszy – dawniej Janówek, wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie legionowskim, w gminie Wieliszew[1], w bliskim sąsiedztwie wsi Góra[2]. W latach 1952-1954 miejscowość była siedzibą gminy Janówek.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Janówku pochodzi z 1404 r. Wtedy to Sędziwój z Góry wystąpił do króla Władysława Jagiełły o nadanie miejscowości praw. Zostały one nadane Janowi z Góry herbu Nałęcz w 1428 roku[3].

W XVIII w. Janówek oraz pobliskie wsie Góra, Olszewnica Stara, Krubin i miasto Nowy Dwór Mazowiecki weszły w posiadanie rodu Poniatowskich. Ich zarządcą został bratanek króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, Stanisław, który pełnił urząd Podskarbiego Wielkiego Litewskiego. Janówek, Góra oraz inne okoliczne wsie stały się folwarkiem.

Na ten czas przypada okres świetności tych terenów. W przylegającej do Janówka Górze powstał pałac, w którym Stanisław Poniatowski organizował bale mające być konkurencją dla tzw. „Obiadów czwartkowych” jego stryja, króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.

Od czasu wybudowania pałacu w Górze, pozycja i historia Janówka są jemu podporządkowane.

W 1795 r. pałac i przyległe ziemie stały się własnością Ludwika Szymona Gutakowskiego. Po jego śmierci majątek przechodził z rąk do rąk w obrębie rodziny. Zarządzały nim po kolei jego żony, siostry i brat. W tych czasach powstały gorzelnia, browar, wiatrak, młyn, deptak oraz przeprawy na Narwi i Wiśle.

W 1839 r. władze carskie zajęły majątek i oddały go biskupom utworzonej właśnie prawosławnej eparchii warszawskiej, którzy byli w jego posiadaniu do I wojny światowej.

W 1933 r. Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego otworzyło „Państwową Szkołę Rolniczą Żeńską w Willi Górze”. Dzięki sprawnemu zarządzaniu i wysokim kwalifikacjom nauczycieli, szkoła w Górze, była oblegana przez kobiety z Polski, ale także z Francji, Czechosłowacji i Niemiec. Podczas II wojny światowej szkoła zaprzestała działalności, a sam pałac uległ poważnym uszkodzeniom. Z zabudowań pałacowych zachowała się jedynie oficyna pałacowa – obecnie dom mieszkalny[3].

Po wojnie obiekt zajął Zakład Doświadczalny Polskiej Akademii Nauk.

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Janówek liczy 520 mieszkańców. Ich źródłem utrzymania jest głównie rolnictwo i ogrodnictwo. Wielu pracuje także w Nowym Dworze Mazowieckim, a część także w Legionowie i Warszawie.

Parafia[edytuj | edytuj kod]

Dnia 22 czerwca 1992 roku bp Kazimierz Romaniuk skierował księdza Krzysztofa Czyżyka, dotychczasowego wikariusza katedry św. Floriana w Warszawie do organizowania Ośrodka Duszpasterskiego w miejscowości Janówek w parafii św.Michała w Nowym Dworze Mazowieckim.

W 1993 roku rozpoczęta została budowa kościoła, a trzy lata później kościół pw. Św.Bartłomieja Apostoła został poświęcony[4].

Swym zasięgiem parafia obejmuje wsie: Janówek I, Janówek II, Janówek Osiedle Wojskowe, Góra i PAN Góra, Krubin, Olszewnica Nowa – 12 rodzin. Na frontowej ścianie widnieje tablica: „Kościół parafialny zbudowany z fundacji Janiny Korczyńskiej i ofiar parafian, poświęcony 17 X 1996 A.D.”

Szkolnictwo[edytuj | edytuj kod]

W Janówku znajduje się przedszkole oraz Szkoła Podstawowa im. Józefa Wybickiego. W tej ostatniej uczą się dzieci z Janówka i Góry. Do 1972 r. jej budynki były drewniane. W latach 1968-1972 wybudowano budynki murowane, a w roku 1993 koło szkoły powstała sala sportowa[5].

Straż pożarna[edytuj | edytuj kod]

OSP Janówek została założona w 1932 r. Ze składek mieszkańców zbudowano remizę która funkcjonuje do dziś. Oprócz służenia strażakom jest wykorzystywana jako ośrodek spotkań mieszkańców wsi Góra i Janówka, czy zebrań sołeckich. Do OSP Janówek należy trzydziestu dwóch członków.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Część terenów wokół Janówka wchodzi w skład Warszawskiego Obszaru Krajobrazu Chronionego. Można tam spotkać wszelkie gatunki flory i fauny występujące na Mazowszu. Mają tam swoje siedliska m.in. jelenie, dziki, jaszczurki zwinki i wiele innych[6].

Nieopodal Janówka przepływa Narew, oraz znajduje się wiele mniejszych zbiorników wodnych jak jezioro Góra, czy „glinianki”.

Przez Janówek przebiegają dwa szlaki turystyczne: II-a część niebieskiego szlaku wzdłuż Narwi i Wisły WA1459n Nieporęt – Choszczówka (29 km; Zegrze – Poddębie – Łąki Kałuszyńskie – Kępa Kikolska – Janówek), z półtorakilometrowym Łącznikiem Kałuszyńskim oraz część szlaku czerwonego WA 1420 Modlin – Wiązowna.

W pobliżu Janówka znajduje się zespół fortów, który wchodził w skład umocnień twierdzy Modlin. Grupa forteczna Janówek powstawała w latach 1883-1888 (obiekt ceglanoziemny) i 1912 – 1915 (dwa obiekty żelbetowe)[7]. Są one zniszczone i obecnie odwiedzają je, oprócz miłośników militariów i paintballa, wspinacze skałkowi.

Janówek jest położony w pobliżu drogi wojewódzkiej nr 631 łączącej się z drogami: krajową nr 61 i wojewódzką nr 621 oraz warszawskiej podmiejskiej linii kolejowej WarszawaNasielsk (stacja Janówek).

Wieś jest także połączona z Nowym Dworem, Legionowem i Warszawą poprzez nowodworski PPKS.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]