Jan Śniadecki

Jan Śniadecki na obrazie Jana Rustema

Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy

autograf Jana Śniadeckiego

Jan Śniadecki (ur. 29 sierpnia 1756 w Żninie, zm. 9 lub 21 listopada 1830 w Jaszunach koło Wilna) – polski astronom, matematyk, filozof i geograf.

Biografia

Syn Jędrzeja i Franciszki z d. Giszczyńska i brat Jędrzeja Śniadeckiego.

Zajmował się zagadnieniami pedagogiki, językoznawstwa i filozofii. Mówiono o nim, iż jest: "arcykapłanem umiejętności na całą Polskę i Litwę". Wykształcenie średnie zdobywał w Gimnazjum w Trzemesznie. Studiował na Akademii Lubrańskiego i Akademii Krakowskiej. Był również studentem Uniwersytetu w Paryżu, gdzie kontynuował studia matematyczne. W 1781 r. został profesorem matematyki i astronomii w Krakowie. W 1782 r. wystąpił z projektem zbudowania obserwatorium astronomicznego w Krakowie na terenie Ogrodu Botanicznego. W 1784 (rok po braciach Montgolfier) wraz z Janem Jaśkiewiczem skonstruował pierwszy w Polsce balon. W filozofii był wrogiem metafizyki i romantyzmu, spekulacji i apriorycznych dociekań. Był zwolennikiem empiryzmu, oraz przeciwnikiem Kanta. Głównym jego dziełem filozoficznym była Filozofia umysłu ludzkiego (1822). Na jego osobie wzorowana była postać Starca z ballady Romantyczność Adama Mickiewicza. Opublikował Geografię, czyli opisanie matematyczne i fizyczne Ziemi (1804).

Przyczynił się do upowszechnienia polskiej terminologii matematycznej.

W 1812 został członkiem utworzonej przez cesarza Napoleona I Bonaparte Komisji Rządu Tymczasowego Wielkiego Księstwa Litewskiego. Był członkiem rzeczywistym Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk, oraz członkiem korespondentem Rosyjskiej Akademii Nauk w Petersburgu.

Na cześć uczonego została nazwana jedna z planetoid (1262) Sniadeckia oraz Śniadecki, krater na Księżycu. Patron I Liceum Ogólnokształcącego w Żninie, XXX Liceum Ogólnokształcącego w Warszawie, II LO w Kielcach, Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich oraz Zespołu Szkół Technicznych w Grudziądzu im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich, Liceum Ogólnokształcące im. Braci Śniadeckich w Zgorzelcu.

Pisma

• "Rachunku algebraicznego teoria" (1783)
• "Geografia, czyli opisanie matematyczne i fizyczne ziemi" (1804)
• "O Koperniku" (1802)
• "O rachunku losów" (1817)
• "Trygonometrya kulista analitycznie wyłożona" (1817)
• "O pismach klasycznych i romantycznych", Dziennik Wileński (1819)
• "Filozofia umysłu ludzkiego" (1821)

Zobacz też

• oświecenie w Polsce.

Linki zewnętrzne

• Prace Jana Śniadeckiego dostępne w Sieci (Katalog HINT)
• "Trygonometrya kulista analitycznie wyłożona..."
• [1]