Jan Żaryn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jan Żaryn
Żaryn udzielający wywiadu Radiu Wnet
Żaryn udzielający wywiadu Radiu Wnet
Data urodzenia 13 marca 1958
Zawód nauczyciel akademicki, historyk, publicysta
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis"
Wikicytaty Jan Żaryn w Wikicytatach

Jan Krzysztof Żaryn (ur. 13 marca 1958) – polski historyk, nauczyciel akademicki, działacz społeczny, profesor nauk humanistycznych, specjalista od dziejów najnowszych, a szczególnie historii Kościoła katolickiego w Polsce w XX wieku, obozu narodowego oraz dziejów politycznych emigracji po 1945.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

Syn Stanisława i Aleksandry z Jankowskich. W 1984 ukończył studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego (kierunek - historia, specjalność: archiwalna). Rok później ukończył studia podyplomowe i uzyskał specjalność pedagogiczną. W czasie studiów czynnie współtworzył samorząd uczelniany. Był członkiem zarządu samorządu Wydziału Historycznego UW w latach 1980–1984.

W latach 1984–1990 pracował jako nauczyciel historii w liceach warszawskich. W okresie 1995–1998 był redaktorem naczelnym pisma kombatantów NSZ „Szaniec Chrobrego”. Od 1997 do 2006 pracował w Instytucie Historii Polski Polskiej Akademii Nauk im. Tadeusza Manteuffla. W 1996 doktoryzował się tam pracą pod tytułem Stosunki między władzą państwową a Kościołem katolickim w Polsce w latach 1945–1950. W grudniu 2000 został zatrudniony w Biurze Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej. W 2003 został również wykładowcą Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, początkowo jako kierownik katedry Historii Kościoła w Czasach Najnowszych, później jako profesor w tej katedrze. Od 2003 do 2006 wykładał także na Uniwersytecie Warszawskim. W 2004, na podstawie rozprawy Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce 1944-1989, uzyskał w Instytucie Historii PAN stopień doktora habilitowanego.

11 stycznia 2006 został dyrektorem Biura Edukacji Publicznej IPN. 9 kwietnia 2009 usunięto go ze stanowiska w związku z wywiadem w Radiu Tok FM, w którym powiedział, że Lech Wałęsa dostał od IPN status pokrzywdzonego bezprawnie[1]. Objął następnie funkcję doradcy prezesa IPN Janusza Kurtyki, którą pełnił do jego śmierci w 2010. W 2012 został redaktorem naczelnym miesięcznika „Na Poważnie”[2], a w 2013 objął stanowisko redaktora naczelnego miesięcznika „W Sieci Historii”, który powstał w wyniku przekształcenia tego pisma[3].

Postanowieniem prezydenta RP z dnia 26 lutego 2013 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych[4].

Publikuje od 1986. Jego publikacje ukazały się w m.in.: „Acta Poloniae Historica”, „Kwartalniku Historycznym”, „Biuletynie IPN”, „Przeglądzie Katolickim”, „Ładzie”, „Gazecie Niedzielnej” w Londynie, „Gazecie Polskiej”, „Arcanach”, „W Sieci”, „Gazecie Polskiej Codziennie” i „Więzi”.

Działalność polityczna i społeczna[edytuj | edytuj kod]

Należał do Ruchu Młodej Polski. W latach 80. prowadził działalność opozycyjną. 10 listopada 1982 został zatrzymany przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej podczas nielegalnej demonstracji patriotycznej pod zarzutem brania udziału w zbiegowisku i stawiania czynnego oporu, a następnie aresztowany na okres miesiąca[5]. W 1989 był jednym ze współtwórców Katolickiego Stowarzyszenia Wychowawców, był również długoletnim prezesem Oddziału Warszawskiego KSW. W 1989 został członkiem NSZZ "Solidarność". W latach 90. został filistrem Korporacji Akademickiej Arkonia. W wyborach parlamentarnych w 1993 bezskutecznie ubiegał się o mandat poselski z warszawskiej listy komitetu wyborczego Porozumienie Centrum-Zjednoczenie Polskie (z rekomendacji ZP).

W 1998 wstąpił do Towarzystwa Miłośników Historii, a także został członkiem komitetu redakcyjnego Biblioteki im. św. Jadwigi Królowej, powołanej przez Towarzystwo im. Stanisława ze Skarbimierza. W 1999 objął funkcję sekretarza Komitetu dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów, a w 2004 został przewodniczącym Komisji Historycznej tego Komitetu. W latach 2000–2003 był członkiem Rady Programowej Fundacji Episkopatu Polski „Dzieło Nowego Tysiąclecia”. Od 2007 wszedł w skład Rady Fundatorów Fundacji „Żołnierzy Wyklętych”[6]. Zasiada również w radzie historycznej Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych[7].

W marcu 2011 objął funkcję prezesa Stowarzyszenia Polska Jest Najważniejsza, powołanego przez członków warszawskiego komitetu poparcia Jarosława Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich[8]. Został również koordynatorem mazowieckich struktur Ruchu Społecznego im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. W wyborach parlamentarnych w 2011 bez powodzenia startował do Senatu z ramienia Prawa i Sprawiedliwości w okręgu nr 85[9]. W 2012 objął funkcję przewodniczącego, powołanego przez kilkadziesiąt organizacji pozarządowych, Społecznego Komitetu Obchodów Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”[10].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 2005 otrzymał Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[11]. W 2009 został za wybitne zasługi w dokumentowaniu i upamiętnianiu prawdy o najnowszej historii Polski odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[12][13]. W styczniu 2010 Klub Jagielloński im. Św. Kazimierza przyznał mu wyróżnienie dla historyków zajmujących się dziejami najnowszymi w ostatnim 20-leciu[14]. W maju 2014 otrzymał Medal Polonia Mater Nostra Est[15]. Otrzymał również m.in. Nagrodę im. Jerzego Łojka, Nagrodę im. Ireny i Franciszka Skowyrów, Medal Komitetu Powązkowskiego i Medal Pamiątkowy „10 lat IPN”.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Żona Małgorzata, historyk, troje dzieci: Anna, Stanisław, Krzysztof.

Publikacje książkowe[edytuj | edytuj kod]

  • Głębokie. Historia i zabytki, 1992 (współautorstwo z Małgorzatą Żaryn)
  • Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesność (współautorstwo z Alicją Dybkowską i Małgorzatą Żaryn; wyd. 2 por. 1995, wiele kolejnych wydań)
  • Historia Polski do roku 1795, (współautorstwo z Alicją Dybkowską), 1995
  • Kościół a władza w Polsce. 1945–1950, 1997
  • Stolica Apostolska wobec Polski i Polaków w latach 1944-1958 w świetle materiałów ambasady RP przy Watykanie. Wybór dokumentów, 1998
  • Leszek Prorok – człowiek i twórca, 1999
  • Kościół w Polsce w latach przełomu (1953–1958). Relacje ambasadora RP przy Stolicy Apostolskiej, 2000
  • Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce (1944–1989), 2003
  • Kościół w PRL, 2004
  • Kościół, naród, człowiek, czyli opowieść optymistyczna o Polakach w XX wieku, 2013
  • Polska na poważnie, 2013.

Przypisy

  1. Jan Żaryn odwołany z IPN za słowa o Wałęsie. wp.pl, 9 kwietnia 2009.
  2. Już jest! Prof. Jan Żaryn zaprasza do kupna i lektury nowego miesięcznika "Na poważnie". Pisma o Polsce, historii i kulturze. wpolityce.pl, 11 kwietnia 2012.
  3. Miesięcznik „Sieci Historii” debiutuje w cenie 4,90 zł (pol.). wirtualnemedia.pl. [dostęp 2013-05-20].
  4. M.P. z 2013 r. Nr 0, poz. 176
  5. Informacje w BIP IPN. [dostęp 2014-09-28].
  6. O nas (pol.). lastsoldiers.pl. [dostęp 2013-11-14].
  7. Władze ZŻ NSZ. nsz.com.pl. [dostęp 1 stycznia 2014].
  8. Jan Żaryn przewodniczącym stowarzyszenia Polska Jest Najważniejsza. interia.pl, 17 marca 2011.
  9. Serwis PKW – Wybory 2011
  10. Piotr Mazurek, Żołnierze wyklęci... przez III RP, „W Sieci Historii” nr 3/2014, s. 79
  11. Historycy odznaczeni medalami "Gloria Artis". naukawpolsce.pap.pl, 14 grudnia 2005. [dostęp 2013-02-12].
  12. M.P. z 2009 r. Nr 35, poz. 536
  13. Lista odznaczonych przez prezydenta pracownikow IPN. gazeta.pl, 7 kwietnia 2009.
  14. Prestiżowe wyróżnienie dla trzech profesorów UKSW (pol.). uksw.edu.pl, 2010-01-30. [dostęp 2013-11-22].
  15. Order Polonia Mater Nostra Est dla prof. Jana Żaryna (pol.). wpolityce.pl, 2014-05-17. [dostęp 2014-05-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]