Jan Żaryn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jan Żaryn
Data urodzenia 13 marca 1958
Zawód nauczyciel akademicki, historyk, publicysta
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Srebrny Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis"
Wikicytaty Jan Żaryn w Wikicytatach

Jan Krzysztof Żaryn (ur. 13 marca 1958) – polski historyk, nauczyciel akademicki, działacz społeczny, profesor nauk humanistycznych, specjalista od dziejów najnowszych, a szczególnie historii Kościoła katolickiego w Polsce w XX wieku, obozu narodowego oraz dziejów politycznych emigracji po 1945.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Wykształcenie i działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

Syn Stanisława i Aleksandry z Jankowskich. W 1984 ukończył studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego (kierunek - historia, specjalność: archiwalna). Rok później ukończył studia podyplomowe i uzyskał specjalność pedagogiczną. W czasie studiów czynnie współtworzył samorząd uczelniany. Był członkiem zarządu samorządu Wydziału Historycznego UW w latach 1980–1984.

W latach 1984–1990 pracował jako nauczyciel historii w liceach warszawskich. W okresie 1995–1998 był redaktorem naczelnym pisma kombatantów NSZ „Szaniec Chrobrego”. Od 1997 do 2006 pracował w Instytucie Historii Polski Polskiej Akademii Nauk im. Tadeusza Manteuffla. W 1996 doktoryzował się tam pracą pod tytułem Stosunki między władzą państwową a Kościołem katolickim w Polsce w latach 1945–1950. W grudniu 2000 został zatrudniony w Biurze Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej. W 2003 został również wykładowcą Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, początkowo jako kierownik katedry Historii Kościoła w Czasach Najnowszych, później jako profesor w tej katedrze. Od 2003 do 2006 wykładał także na Uniwersytecie Warszawskim. W 2004, na podstawie rozprawy Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce 1944-1989, uzyskał w Instytucie Historii PAN stopień doktora habilitowanego.

11 stycznia 2006 został dyrektorem Biura Edukacji Publicznej IPN. 9 kwietnia 2009 usunięto go ze stanowiska w związku z wywiadem w Radiu Tok FM, w którym powiedział, że Lech Wałęsa dostał od IPN status pokrzywdzonego bezprawnie[1]. Objął następnie funkcję doradcy prezesa IPN Janusza Kurtyki, którą pełnił do jego śmierci w 2010. W 2012 został redaktorem naczelnym miesięcznika „Na Poważnie”[2], a w 2013 objął stanowisko redaktora naczelnego miesięcznika „W Sieci Historii”, który powstał w wyniku przekształcenia tego pisma[3].

Postanowieniem prezydenta RP z dnia 26 lutego 2013 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych[4].

Publikuje od 1986. Jego publikacje ukazały się w m.in.: „Acta Poloniae Historica”, „Kwartalniku Historycznym”, „Biuletynie IPN”, „Przeglądzie Katolickim”, „Ładzie”, „Gazecie Niedzielnej” w Londynie, „Gazecie Polskiej”, „Arcanach”, „W Sieci”, „Gazecie Polskiej Codziennie” i „Więzi”.

Działalność polityczna i społeczna[edytuj | edytuj kod]

Należał do Ruchu Młodej Polski. W latach 80. prowadził działalność opozycyjną. 10 listopada 1982 został zatrzymany przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej podczas nielegalnej demonstracji patriotycznej pod zarzutem brania udziału w zbiegowisku i stawiania czynnego oporu, a następnie aresztowany na okres miesiąca[5]. W 1989 był jednym ze współtwórców Katolickiego Stowarzyszenia Wychowawców, był również długoletnim prezesem Oddziału Warszawskiego KSW. W 1989 został członkiem NSZZ "Solidarność". W latach 90. został filistrem Korporacji Akademickiej Arkonia. W wyborach parlamentarnych w 1993 bezskutecznie ubiegał się o mandat poselski z warszawskiej listy komitetu wyborczego Porozumienie Centrum-Zjednoczenie Polskie (z rekomendacji ZP).

W 1998 wstąpił do Towarzystwa Miłośników Historii, a także został członkiem komitetu redakcyjnego Biblioteki im. św. Jadwigi Królowej, powołanej przez Towarzystwo im. Stanisława ze Skarbimierza. W 1999 objął funkcję sekretarza Komitetu dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów, a w 2004 został przewodniczącym Komisji Historycznej tego Komitetu. W latach 2000–2003 był członkiem Rady Programowej Fundacji Episkopatu Polski „Dzieło Nowego Tysiąclecia”. Od 2007 wszedł w skład Rady Fundatorów Fundacji „Żołnierzy Wyklętych”[6]. Zasiada również w radzie historycznej Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych[7].

W marcu 2011 objął funkcję prezesa Stowarzyszenia Polska Jest Najważniejsza, powołanego przez członków warszawskiego komitetu poparcia Jarosława Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich[8]. Został również koordynatorem mazowieckich struktur Ruchu Społecznego im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. W wyborach parlamentarnych w 2011 bez powodzenia startował do Senatu z ramienia Prawa i Sprawiedliwości w okręgu nr 85[9]. W 2012 objął funkcję przewodniczącego, powołanego przez kilkadziesiąt organizacji pozarządowych, Społecznego Komitetu Obchodów Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”[10].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 2005 otrzymał Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[11]. W 2009 został za wybitne zasługi w dokumentowaniu i upamiętnianiu prawdy o najnowszej historii Polski odznaczony przez prezydenta Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[12][13]. W styczniu 2010 Klub Jagielloński im. Św. Kazimierza przyznał mu wyróżnienie dla historyków zajmujących się dziejami najnowszymi w ostatnim 20-leciu[14]. W maju 2014 otrzymał Medal Polonia Mater Nostra Est[15]. Otrzymał również m.in. Nagrodę im. Jerzego Łojka, Nagrodę im. Ireny i Franciszka Skowyrów, Medal Komitetu Powązkowskiego i Medal Pamiątkowy „10 lat IPN”.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Żona Małgorzata, historyk, troje dzieci: Anna, Stanisław, Krzysztof.

Publikacje książkowe[edytuj | edytuj kod]

  • Głębokie. Historia i zabytki, 1992 (współautorstwo z Małgorzatą Żaryn)
  • Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesność (współautorstwo z Alicją Dybkowską i Małgorzatą Żaryn; wyd. 2 por. 1995, wiele kolejnych wydań)
  • Historia Polski do roku 1795, (współautorstwo z Alicją Dybkowską), 1995
  • Kościół a władza w Polsce. 1945–1950, 1997
  • Stolica Apostolska wobec Polski i Polaków w latach 1944-1958 w świetle materiałów ambasady RP przy Watykanie. Wybór dokumentów, 1998
  • Leszek Prorok – człowiek i twórca, 1999
  • Kościół w Polsce w latach przełomu (1953–1958). Relacje ambasadora RP przy Stolicy Apostolskiej, 2000
  • Dzieje Kościoła katolickiego w Polsce (1944–1989), 2003
  • Kościół w PRL, 2004
  • Kościół, naród, człowiek, czyli opowieść optymistyczna o Polakach w XX wieku, 2013
  • Polska na poważnie, 2013.

Przypisy

  1. Jan Żaryn odwołany z IPN za słowa o Wałęsie. wp.pl, 9 kwietnia 2009.
  2. Już jest! Prof. Jan Żaryn zaprasza do kupna i lektury nowego miesięcznika "Na poważnie". Pisma o Polsce, historii i kulturze. wpolityce.pl, 11 kwietnia 2012.
  3. Miesięcznik „Sieci Historii” debiutuje w cenie 4,90 zł (pol.). wirtualnemedia.pl. [dostęp 2013-05-20].
  4. M.P. z 2013 r. Nr 0, poz. 176
  5. Informacje w BIP IPN. [dostęp 2014-09-28].
  6. O nas (pol.). lastsoldiers.pl. [dostęp 2013-11-14].
  7. Władze ZŻ NSZ. nsz.com.pl. [dostęp 1 stycznia 2014].
  8. Jan Żaryn przewodniczącym stowarzyszenia Polska Jest Najważniejsza. interia.pl, 17 marca 2011.
  9. Serwis PKW – Wybory 2011
  10. Piotr Mazurek, Żołnierze wyklęci... przez III RP, „W Sieci Historii” nr 3/2014, s. 79
  11. Historycy odznaczeni medalami "Gloria Artis". naukawpolsce.pap.pl, 14 grudnia 2005. [dostęp 2013-02-12].
  12. M.P. z 2009 r. Nr 35, poz. 536
  13. Lista odznaczonych przez prezydenta pracownikow IPN. gazeta.pl, 7 kwietnia 2009.
  14. Prestiżowe wyróżnienie dla trzech profesorów UKSW (pol.). uksw.edu.pl, 2010-01-30. [dostęp 2013-11-22].
  15. Order Polonia Mater Nostra Est dla prof. Jana Żaryna (pol.). wpolityce.pl, 2014-05-17. [dostęp 2014-05-18].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]