Jan Burbon (hrabia de Montizón)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Jan (III) Burbon)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jan III
DonJuanIII.jpg
Karlistowski pretendent do tronu Hiszpanii
Okres panowania od 2 czerwca 1860
do 3 października 1868
Poprzednik Karol VI Burbon
Następca Karol VII Burbon
Legitymistyczny pretendent do tronu Francji
Okres panowania od 24 sierpnia 1883
do 21 listopada 1887
Poprzednik Henryk V Burbon
Następca Karol VII Burbon
Dane biograficzne
Dynastia Burbonowie
Urodziny 15 maja 1822
Aranjuez
Śmierć 21 listopada 1887
Hove
Ojciec Don Carlos, hrabia Molina
Matka Maria Franciszka Bragança
Żona Maria Beatrycze Habsburg-Este
Dzieci Karol VII Burbon
Alfons Karol I Burbon

Jan, hrabia de Montizón, właśc. Juan Carlos María Isidro de Borbón, fr. Jean Charles Marie Isidore de Bourbon, comte de Montizón (ur. 15 maja 1822, zm. 21 listopada 1887) – karlistowski pretendent do tronu Hiszpanii jako Jan III w latach 1860-1868 i legitymistyczny pretendent do tronu Francji w latach 1883-1887 (również jako Jan III).

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Jan urodził się w Pałacu Królewskim w Aranjuez jako młodszy syn infanta Karola Izydora Hiszpańskiego (młodszego brata króla Ferdynanda VII), i jego pierwszej żony - infantki Marii Franciszki Portugalskiej.

W 1833 rodzina Jana przeniosła się do Portugalii. W tym samym roku, we wrześniu zmarł wuj Jana - król Ferdynand VII, a królową została jego starsza córka - Izabela. Ojciec Jana, który nie uznał sankcji pragmatycznej, zgłosił pretensje do tronu Hiszpanii jako Karol V powołując się na prawo salickie. W czerwcu 1834 Jan razem z rodziną przeniósł się do Anglii, gdzie zamieszkał w Gloucester Lodge, a następnie Alverstoke w Hampshire. Kiedy w Hiszpanii wybuchła I wojna karlistowska między zwolennikami Izabeli II a zwolennikami Karola V, Jan pozostał w Hiszpanii i nie odegrał w wojnie żadnej roli.

15 stycznia 1837 Kortezy kontrolowane przez królową Izabelę II, przyjęły ustawę, którą następnie ratyfikowała królowa-regentka Maria Krystyna Sycylijska, która wykluczyła Jana, jego ojca, braci i ewentualnych potomków z sukcesji hiszpańskiej. Jednocześnie rodzinie Jana odebrano prawo do posługiwania się tytułem infantów Hiszpanii. Karliści nie uznali tego prawa za obowiązujące i nie podporządkowali się mu.

Małżeństwo[edytuj | edytuj kod]

6 lutego 1847 Jan poślubił Marię Beatrycze Habsburg-Este (zm. 1906), arcyksiężniczkę Austrii, córkę Franciszka IV Habsburg-Este i Marii Beatrice Sabaudzkiej. Para miała dwóch synów:

Jan i Beatrycze najpierw zamieszkali w Modenie, ale opuścili ją podczas rewolucji 1848 roku. Po krótkim okresie, który spędzili w Austrii, przenieśli się do Londynu, gdzie urodził się ich młodszy syn. Mimo że rodzina Jana i jego żona byli konserwatywni i niezwykle religijni, sam Jan miał poglądy liberalne. Rozstał się z żoną, która wróciła do Modeny i tam sama wychowywał ich dwóch synów.

Karlistowski pretendent[edytuj | edytuj kod]

Jan nie odegrał żadnej roli w 1860, podczas powstania karlistów, dowodzonego przez jego starszego brata - Karola Ludwika, hrabiego Montemolín. 21 kwietnia Karol Ludwik został pojmany przez oddziały Izabeli II i zmuszony do zrzeczenia się swoich praw do korony. 2 czerwca Jan wydał deklarację, w której ogłosił się królem Hiszpanii jako Jan III (Juan III), mimo że dotychczas nosił tytuł hrabiego Montizón (conde de Montizón). W deklaracji Jan wspomniał o postępie, co zniechęciło do niego wielu konserwatywnych karlistów, którzy odmówili wspierania go.

Kiedy Jan opuścił Hiszpanię, jego brat Karol Ludwik stwierdził, że jego abdykacja jest nieważna. 15 czerwca Karol Ludwik oświadczył, że podpisał abdykację wbrew swojej woli. Jan odmówił uznania deklaracji brata i zanim Karol Ludwik zmarł w styczniu 1861, było jednocześnie dwóch karlistowskich pretendentów do tronu Hiszpanii. W latach 60. popularność królowej Izabeli II ciągle malała, a Jan ze względu na liberalne poglądy nie był dla karlistów odpowiednim pretendentem. W 1866 starszy syn Jana, Karol (wtedy osiemnastoletni), poprosił ojca, aby abdykował na jego rzecz, ale Jan odmówił. 3 października 1868 Jan podpisał akt abdykacji w Paryżu. Pozostał aktywnym zwolennikiem swojego syna i nieustannie zabiegał o "odzyskanie" tronu Hiszpanii przez Karola (trzecia wojna karlistowska). Po abdykacji Jan mieszkał głównie w Anglii, w miasteczku Hove, niedaleko Brighton. Używał imienia Mr. Montagu. Mieszkał z Angielką, z którą miał syna i córkę.

Pretendent do tronu Francji[edytuj | edytuj kod]

24 sierpnia 1883, zmarł bezdzietnie daleki kuzyn Jana, Henryk, hrabia Chambord. Henryk był ostatnim legitymistycznym pretendentem do tronu Francji. Wdowa po Henryku i mniejszość z jego zwolenników opowiedziała się za Janem jako następcą Henryka, ponieważ był najstarszym męskim potomkiem króla Ludwika XIV. Nazwali Jana Janem III (Jean III), królem Francji i Nawarry. Jan wydał deklarację, w której przyjął nowe tytuły, ale nigdy nie był aktywnym pretendentem, poświęcił się raczej sprawie hiszpańskiej.

Jan zmarł w swoim domu przy 25 Seafield Road, w Hove, w 1887. Jego pogrzeb odbył się 24 listopada w kościele Świętego Serca w Hove, w obecności dwóch synów Jana. Jego ciało zostało zabrane do Triestu, gdzie pochowano je w kaplicy świętego Karola Borromeo w Bazylice di San Giusto.


Poprzednik
Karol VI
Flag of Cross of Burgundy.svg Karlistowski pretendent do tronu
1860-1868
Flag of Cross of Burgundy.svg Następca
Karol VII
Poprzednik
Henryk V
Blason France moderne.svg Legitymistyczny pretendent do tronu Francji
1883-1887
Blason France moderne.svg Następca
Karol XI