Jan Berdyszak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Jan Berdyszak (ur. 15 czerwca 1934 roku w Zaworach, zm. 18 września 2014 w Poznaniu) – polski rzeźbiarz, malarz, grafik, autor instalacji, scenograf, pedagog, teoretyk sztuki.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Był absolwentem Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych (ASP) w Poznaniu (19521958), gdzie pracował od 1965 roku. W latach 19841987 pełnił funkcję prorektora tej uczelni. W latach 1961-1981 zajmował się scenografią w Teatrze Marcinek i Teatrze 5.

Artysta w dowód zasług dla kultury został wyróżniony m.in. Nagrodą im. Jana Cybisa (1978), Krzyżem Kawalerskim (1988) i Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2001) oraz Doktoratem Honoris Causa Akademii Sztuk Pięknych w Bratysławie (1999).

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Realizacje artystyczne Berdyszaka obejmują szeroki wachlarz dziedzin i technik. Analityczna postawa, naukowy charakter prac, konsekwentnie realizowana koncepcja stanowią wyróżniki jego twórczości. Artysta zamyka swoje poszukiwania i realizacje w cykle, w obrębie których rozważa różne warianty danego zagadnienia. Podejmowane wątki niekiedy opracowuje na nowo i znajduje dla nich rozwinięcie w kolejnych seriach. Konstatacje Berdyszaka koncentrują się wokół zagadnień przestrzeni, określanej przez niego jako byt pierwszy, ale również gęstości, ciemności, pustki, przezroczystości i potencjalności.

W latach 1962 – 1964 artysta pracował nad cyklem Koła podwójne, w którym podjął próbę przezwyciężenia tradycyjnego sposobu konstruowania obrazu. Rozwinięciem tej problematyki jest rozpoczęty w 1963 r. cykl Kompozycje kół, których otwartą formę twórca określił mianem formatu integralnego. W 1965 r. powstał Obraz strukturalny z otworem III, który wyznaczył etap poszukiwań wiążących się z wprowadzeniem do obrazu przestrzeni rzeczywistej. Równolegle z cyklami obrazów powstały realizacje rzeźbiarskie (Rysowane) i prace scenograficzne. Refleksją nad nurtującymi artystę problemami są Pokazy plastyki animowanej (1966 – 1970), które były szeregiem efemerycznych działań ze światłem, słowem i ruchem. Kolejna dekada lat 70. przyniosła penetrację zagadnień związanych z przestrzenią. Wówczas rozważania Berdyszaka koncentrowały się wokół pojęcia sacrum, czasoprzestrzeni i nieskończoności. Powstały wówczas m.in. cykle Przezroczyste (1970 – 1979), Ramy Wschodu (1972), Milczenie, (1972 – 1975), Miejsca rezerwowane (1973 – 1976), Nieskończoność (1975 -1977), Belki krzyża (1977 – 1988). Z lat 80. pochodzą projekty: Fragmenty jako całości radykalne (1982 – 1984), Inne do baz (1982 – 1984), Stany moralności (1985 – 1987), U kamienia (1986 – 1988), Ani konieczność, ani możliwość (1987 – 1995), Belki (1988 – 2001). Cykle z ostatnich lat to z kolei: Passe-par-tout, którego rozwinięciem jest Après passe-par-tout, Reinstalacje fotograficzne (kontynuowany od 1992), Powłoki ( kontynuowany od 1995) i Popowłocza.

Cykle prac[edytuj | edytuj kod]

  • Formy generalne, 1959-1962, gipsoryty i obrazy
  • Koła podwójne, 1962-1964, obrazy
  • Rysowane, 1962-1968, rzeźby
  • Modele, 1962-1980
  • Kompozycje kół, 1963-1967, obrazy
  • Rzeźby, 1963-1971
  • Requiem, 1965-1970, malarstwo
  • Obrazy, 1965-1970
  • Pokazy plastyki przestrzeni animowanej, 1966-1970, działania intermedialne
  • Kompozycje kół, 1966-1971, drzeworyty, obrazy
  • Koła podwójne, 1967-1971, obrazy
  • Książki, 1968-, szkicowniki, obiekty
  • Pytanie o teatr projektami i sytuacjami, 1970-2006
  • Obrazy programowe, 1970-1984
  • Przezroczyste, 1970-1979, rzeźby
  • Rysunki integralne, 1970-1974
  • Projekty wyobrażeń, 1970-, rysunki, grafiki
  • Reinstalacje fotograficzne, 1970-, fotografie, obiekty, instalacje
  • Ramy wschodu, 1972, chemigrafie
  • Milczenie, obrazy, chemigrafie
  • Miejsca rezerwowane 1973-1976, obrazy
  • Obszary koncentrujące, 1973-1980, malarstwo
  • Anti nomos, 1975-1976, obrazy
  • Nieskończoność, 1975-1977, rysunki, instalacje
  • Krąg nieskończoności, 1975-1976, instalacje malarskie
  • Belki krzyża, 1977-1988, malarstwo
  • Studia po...', 1979-1983, heliografie, offset
  • Refleksje komplementarne, 1979-1981, obrazy
  • Fragmenty jako całości radykalne, 1982-1984, malarstwo
  • Inne do baz, 1982-1984, instalacje, rysunki
  • Wokół obrazu, 1983-1989, obrazy
  • Sytuacje, 1985-1986, rysunki
  • Stany moralności, 1985-1987, rysunki, instalacje
  • U kamienia, 1986-1988, instalacje
  • Ani konieczność ani możliwość, 1987-1995, instalacje
  • Belki, 1988-2001, obiekty, instalacje, grafiki, rysunki
  • Passe-par-tout, 1990, obrazy, obiekty, grafiki, instalacje
  • Powłoki, 1993-, fotografie, instalacje fotograficzne, obiekty
  • Aprés Passe-par-tout, 2000, malarstwo, obiekty, instalacje, grafiki
  • Popowłocza, 2006-, instalacje
  • Reszty reszt, 2006-, obiekty, instalacje

Kolekcje[edytuj | edytuj kod]

Prace artysty znajdują się w zbiorach muzealnych i kolekcjach prywatnych (m.in. w Muzeach Narodowych: w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu; Muzeum Sztuki w Łodzi, Staatliches Museum w Berlinie, zbiorach Unesco w Paryżu, The Kościuszko Fundation w Nowym Jorku, Museum of Fine Art w Bostonie, Muzeum Puszkina w Moskwie). Uczestniczył w licznych wystawach w kraju i za granicą. Jego dorobek w latach 1980, 1986, 1995 oraz 2007 był eksponowany w galerii Foto-Medium-Art.

Galeria zdjęć[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Berdyszak: O obrazie. Olsztyn: Muzeum Warmii i Mazur, 1999. ISBN 8390846845.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]