Jan Dismas Zelenka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Jan Dismas Zelenka (1679-1745) - był czeskim, niemieckojęzycznym kompozytorem epoki późnego baroku.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Większość życia kompozytor ten spędził na dworze saskim u Augusta II. Dwór ten był dwuwyznaniowy, ponieważ sam elektorat Saksonii był ewangelicki (luterański), ale elektor Fryderyk August II musiał przejść na katolicyzm, by zostać królem Polski. Tak jak Johann Sebastian Bach i inni kompozytorzy odpowiadali za przygotowywanie oprawy muzycznej do nabożeństw i uroczystości protestanckich, tak Zelenka odpowiadał za część katolicką.

W swej epoce był bardzo ceniony, a i dziś chwali się jego muzykę za jej niezwykłą energię i "rozmach". Zelenka komponował niemal wyłącznie dzieła religijne, dlatego nazywany jest czasem "katolickim Bachem", jednak ze względu na obecność wirtuozerii w jego muzyce skrzypcowej wspominany jest też czasem jako "czeski Vivaldi".

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Kompletny spis utworów Zelenki zawiera niemal 250 utworów, przeważnie o charakterze religijnym, w tym 21 mszy (jedna zaginęła), 4 requiem, 2 wielkie oratoria, 2 Magnificat i Te Deum, 13 litanii, wiele psalmów, hymnów i antyfon

Do najważniejszych należą przede wszystkim msze, skomponowane w ostatnich 10 latach życia, oratoria i litanie.

Szczyt jego twórczości świeckiej, a zarazem szczytowy barok muzyczny reprezentuje "Sub olea pacis et Palma virtutis" i jego utwory instrumentalne.

Kompletny katalog dzieł Zelenki stworzył niemiecki muzykolog, Wolfgang Reiche.[1]

Msze i Requiem[edytuj | edytuj kod]

  • Missa Sancta Caeciliae, G-Dur, c. 1711 (ZWV 1)
  • Missa Judica me, F-Dur, 1714 (ZWV 2)
  • Missa Corporis Domini, C-Dur, c. 1719 (ZWV 3)
  • Missa Sancti Spiritus, D-Dur, 1723 (ZWV 4)
  • Missa Spei, C-Dur, 1724 (ZWV 5, ztracena)
  • Missa Fidei, C-Dur, 1725 (ZWV 6)
  • Missa Paschalis, D-Dur, 1726 (ZWV 7)
  • Missa Nativitatis Domini, D-Dur, 1726 (ZWV 8)
  • Missa Corporis Domini, D-Dur, 1727 (ZWV 9)
  • Missa Charitatis, D-Dur, 1727 (ZWV 10)
  • Missa Circumcisionis D.N.J.C., D-Dur, 1728 (ZWV 11)
  • Missa Divi Xaverii, D-Dur, 1729 (ZWV 12)
  • Missa Gratias agimus tibi, D-Dur, 1730 (ZWV 13)
  • Missa Sancti Josephi, D-Dur, c. 1731 (ZWV 14)
  • Missa Eucharistica, D-Dur, 1733 (ZWV 15)
  • Missa Purificationis BVM, D-Dur, 1733 (ZWV 16)
  • Missa Sanctissimae Trinitatis, a-Moll, 1736 (ZWV 17)
  • Missa Votiva, e-Moll, 1739 (ZWV 18)
  • Missa Dei Patris, C-Dur, 1740 (ZWV 19)
  • Missa Dei Filii, C-Dur, c. 1740 (ZWV 20)
  • Missa Omnium Sanctorum, a-Moll, 1741 (ZWV 21)
  • Requiem c-moll, ZWV 45
  • Requiem D-dur, 1733, ZWV 46
  • Requiem D-dur, c. 1731, ZWV 48
  • Requiem F-dur, před 1730, ZWV 49

Oratoria[edytuj | edytuj kod]

  • Il Serpente di bronzo, 1730, ZWV 61
  • Gesù al Calvario, 1735, ZWV 62
  • I penitento al sepolchro del Redentore, 1736, ZWV 63

Litanie[edytuj | edytuj kod]

  • Litaniae de Venerabili Sacramento (2), ZWV 147, 148
  • Litaniae Lauretanae, ZWV 149, 150
  • Litaniae Lauretanae „Consolatrix afflictorum“, 1744, ZWV 151
  • Litaniae Lauretanae „Salus infirmorum“, 1744, ZWV 152
  • Litaniae Omnium Sanctorum, c. 1735, ZWV 153
  • Litaniae Xaverianae, (2), ZWV 154, 155
  • Litaniae de Sancto Xaverio, 1729, ZWV 156

Pozostałe dzieła liturgiczne i religijne[edytuj | edytuj kod]

  • Te Deum d-moll, c.1724, ZWV 145
  • Te Deum D-dur, 1731, ZWV 146
  • Magnificat c-moll, c. 1727, ZWV 107
  • Magnificat D-dur, 1725, ZWV 108
  • De profundis (4), ZWV 50, 95-97
  • Miserere D-dur, 1722, ZWV 56 [STB soli; SATB ch.; 3 Trbn, 2 Ob, 2 Vni, 2 Vle, B.c.]
  • Miserere c-moll, 1738, ZWV 57
  • Lamentationes Ieremiae Prophetae, ZWV 203
  • Responsoria pro hebdomada (27), ZWV 55

Świeckie utwory wokalno-instrumentalne[edytuj | edytuj kod]

  • Sub olea pacis et palma virtutis (conspicua orbi regia Bohemiae Corona – Melodrama de Sancto Wenceslao), 1723, ZWV 175
  • Il Diamante, ZWV 177

Utwory instrumentalne[edytuj | edytuj kod]

  • Trio or Quartet Sonatas nos. 1-6, c. 1721, ZWV 181
  • Capriccio no. 1 (D), c. 1717, ZWV 182
  • Capriccio no. 2 (G), 1718, ZWV 183:
  • Capriccio no. 3 (F), c. 1718, ZWV 184
  • Capriccio no. 4, (A), 1718, ZWV 185
  • Concerto à 8 Concertanti, 1723, ZWV 186
  • Hipocondrie à 7 Concertanti, 1723, ZWV 187
  • Ouverture à 7 Concertanti, 1723, ZWV 188
  • Simphonie à 8 Concertanti, 1723, ZWV 189
  • Capriccio no.5 (G), 1729, ZWV 190



Przypisy