Jan Drda
Jan Drda (ur. 4 kwietnia 1915 w Příbramie, zm. 28 listopada 1970 w Dobříš) – czeski dziennikarz, prozaik i dramaturg.
Jan Drda pochodził z rodziny robotniczej i był pisarzem-komunistą, uczestnikiem czechosłowackiego Ruchu Oporu w latach "protektoratu" i później - powstania w Pradze w roku 1945. Należy do tzw. młodego pokolenia pisarzy czeskich, gdyż pierwsze kroki na polu literatury stawiał dopiero w okresie II wojny światowej.
W 1921 r. stracił matkę, a ojciec po rozpadzie drugiego małżeństwa rozpił się; był wychowywany przez dziadków. Miał zostać blacharzem, lecz babka zdecydowała posłać go do gimnazjum, gdzie w 1934 r. zdał maturę. W latach 1934-1938 studiował filologię klasyczną i slawistykę na Uniwersytecie Karola w Pradze, jednak studiów nie ukończył. W roku 1932 publikuje w "Studentském časopise". W czasie studiów jest redaktorem uniwersyteckiej gazety "Rozbor".
Od 1937 roku związał się z czasopismen "Lidové noviny", będąc redaktorem działu kulturalnego, publikując reportaże, felietony i skecze, a w latach 1948-1952 pełniąc funkcję redaktora naczelnego. Znacząca była jego współpraca z filmem, był autorem wielu scenariuszy.
Od 1945 roku członek Komunistycznej Partii Czechosłowacji , w latach 1949–56 prezes Związku Pisarzy Czechosłowackich, a w latach 1948-1960 - poseł. Należał do grupy organizatorów nacisku komunistycznego i był odpowiedzialny za usunięcie twórców niekomunistycznych (zwłaszcza katolickich) ze Związku Pisarzy i represje wobec nich. W tym okresie kilkakrotnie podróżował, m.in. po Ameryce Południowej.
W roku 1968 jednak otwarcie sprzeciwił się interwencji wojsk Układu Warszawskiego do Czechosłowacji, za co został odwołany z funkcji redaktora naczelnego tygodnika "Svět práce". Wtedy też przeszedł na emeryturę i dwa lata później zmarł w domu pracy twórczej na zamku w Dobříši.
Znany dzięki opowiadaniom ze zbioru pt. Milcząca barykada, poświęconym czeskiemu ruchowi sprzeciwu i oporu w latach okupacji hitlerowskiej, a w Polsce głównie dzięki komediowym baśniom scenicznym Igraszki z diabłem i Zapomniany diabeł. Charakterystyczną cechą jego twórczości było łączenie ludowych motywów baśniowych i postaci realnych.
W roku 1953 otrzymał państwową nagrodę literacką pierwszego stopnia w dziale prozy artystycznej za zbiór opowiadań Krásná Tortiza.
Na język polski tłumaczyli go J. Bułakowska, Stefan Dębski, H. Gruszczyńska-Dębska, Zdzisław Hierowski, J. Kirilenko, Jan Stachowski i Józef Waczków.
Twórczość[edytuj]
Proza[edytuj]
- Miasteczko na dłoni (Městečko na dlani, 1940; wyd. pol. 1947)
- Woda życia (Živá voda, 1942)
- Wędrówki Piotra Arcyłgarza (Putování Petra Sedmilháře, 1943; wyd. pol. 1963)
- Svět viděný zpomaloučka, 1943
- Listy z Norimberka, 1946
- Milcząca barykada (Němá barikáda, 1946; wyd. pol. 1947)
- Kuřák dýmky, 1948
- Krásná Tortiza, 1952
- Dětství soudruha Stalina, 1953
- Jednou v máji, 1958
- Bajki czeskie (České pohádky, 1959)
- Posvícení v Tramtárii, 1972
- pohádky, 1972
- W gospodzie u wodnika (Hastrmani, 1973)
- České lidové hádanky v podání Jana Drdy: pro čtenáře od 6 let , 1984
- Nedaleko Rukapáně, 1989
- Milostenky nemilostivé, 1995
Dramat[edytuj]
- Magdalenka, 1941
- Jakož i my odpouštíme, 1941
- Romance o Oldřichu a Boženě, 1953
- Igraszki z diabłem (Hrátky s čertem, 1946; wyd. pol. 1949)
- Zapomniany diabeł Dalskabáty, hříšná ves aneb Zapomenutý čert, 1960
- Jsou živí, zpívají, 1961
