Jan Gamarnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Gamarnik
Gamarnyk.jpg
lata 30.
Data i miejsce urodzenia 21 maja 1894
Żytomierz
Data i miejsce śmierci 31 maja 1937
Moskwa
I sekretarz WKP(b) Białoruskiej SRR
Przynależność polityczna WKP(b)
Okres urzędowania od 4 grudnia 1928
do 3 stycznia 1930
Poprzednik Wilhelm Knorinsz
Następca Konstantin Gej

Jan Gamarnik, ros. Ян Борисович Гамарник, biał. Ян Гамарнік (ur. 21 maja?/2 czerwca 1894 w Żytomierzu, zm. 31 maja 1937 w Moskwie) – rosyjski działacz komunistyczny, politruk i ludowy wicekomisarz obrony (1930-1937), ofiara sprawy Tuchaczewskiego.

Urodził się w inteligenckiej rodzinie żytomierskiej jako Jankiew Pudikowicz[1], jednak już od dwunastego roku życia był zmuszony sam zarabiać na siebie. Od 1914 roku studiował w Instytucie Psychologicznym w Petersburgu („Петербургский психоневрологический институт”), rok później przeniósł się na wydział prawny Uniwersytetu Kijowskiego, gdzie spotkał komunistycznych działaczy Mykoły Skrypnyka i Stanisława Kosiora, którzy wciągnęli go w działalność partyjną. Od 1916 roku pozostawał członkiem SDPRR(b), prowadził agitację w kijowskich zakładach „Arsenał”.

Po wybuchu rewolucji lutowej stanął na czele kijowskiego komitetu SDPRR(b). Po przyjeździe do Moskwy w 1918 roku zaprzyjaźnił się z Leninem, wszedł w skład KC KP(b)U. W latach 1919-1921 przebywał w Ukraińskiej SRR – w Odessie i Kijowie, gdzie przewodził lokalnym organizacjom partyjnym.

Od 1927 roku I sekretarz Dalwoskrajkoma WKP(b) oraz przewodniczący dalriewkoma oraz Dalwoskrajispołkoma. Rok później przeniesiony na Białoruś, gdzie stał na czele KP(b)B w latach 1928-1929, odpowiadając m.in. za politykę kolektywizacji.

Po usunięciu ze stanowiska redagował gazetę „Krasnaja Zwiezda” (1929-1937), pracował też jako naczelny Zarządu Politycznego RKKA – odpowiedzialny za czyszczenie radzieckiego wojska z „elementu kontrrewolucyjnego”, głównie oficerów armii carskiej.

W latach 1930-1937 zastępca komisarza obrony (narkoma), blisko współpracował z Michaiłem Tuchaczewskim i wystąpił w jego obronie przeciwko stalinowskim represjom. Zastrzelił się przeczuwając zbliżające się aresztowanie w związku ze sprawą Tuchaczewskiego – w 1955 roku rehabilitowany.

Przypisy

  1. Zachar Szybieka pisze z kolei w książce „Historia Białorusi 1795-2000” o austriackich korzeniach rodziny Gamarnika, zob. Szybieka Zachar, „Historia Białorusi 1795-2000”, Lublin 2002, ISBN 83-85854-74-6.
Poprzednik
Wilhelm Knorinsz
Emblem of the Byelorussian SSR (1981-1991).svg I Sekretarze Komunistycznej Partii (bolszewików) Białoruskiej SRR
1928-1930
Emblem of the Byelorussian SSR (1981-1991).svg Następca
Konstantin Gej