Jan Gnatowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jan Gnatowski
Jan Łada
Data i miejsce urodzenia 22 lipca 1855
Skarżynówka
Data i miejsce śmierci 9 października 1925
Warszawa
Zawód pisarz, publicysta, ksiądz katolicki

Jan Gnatowski, pseudonim artystyczny Jan Łada (ur. 22 lipca 1855 w Skarżynówce na Podolu, zm. 9 października 1925 w Warszawie) – polski pisarz i publicysta, ksiądz prałat[1].

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Do gimnazjum uczęszczał w Odessie i w Rydze, uniwersyteckie studia filozoficzne odbywał na Uniwersytecie Jagiellońskim głównie u prof. Tarnowskiego; studiował także historię sztuki we Włoszech i Grecji. Od 1882 r. przebywał w Warszawie: prowadził wtedy dział literacki w piśmie "Niwa". Studia teologiczne ukończył w Innsbrucku, gdzie przebywał – po tym, jak w Warszawie śledzono go za działalność wśród młodzieży – od 1884 roku. W 1887 r. otrzymał święcenia kapłańskie i rok później został powołany przez papieża Leona XIII na urząd sekretarza nuncjatury apostolskiej w Monachium, gdzie pełnił swe obowiązki przez dwa lata, rozwijając działalność dyplomatyczną. W 1890 przeprowadził się do Lwowa i podjął pracę wikariusza w kościele św. Antoniego. Pełnił tu też funkcję katechety najpierw w piątym, a od 1904 – w czwartym gimnazjum państwowym. Podróżował do Austrii, Bawarii, Włoch i Turcji, a prowadząc salon literacki odgrywał znaczącą rolę w życiu kulturalnym Lwowa[1]. Redaktor „Wiary”, „Przeglądu Katolickiego”, współpracownik „Niwy”, „Wieku” i „Ateneum”. Oceniając nowe trendy występował przeciwko krytycznemu realizmowi. Od 1905 r. na emeryturze (m.in. w związku z postępującą chorobą oczu, która odebrała mu pod koniec życia wzrok), mieszkał w Warszawie.

Prałat Honorowy Jego Świątobliwości, szambelan papieski i kanonik żytomierski uhoronowany w 1900 r. przez papieża Leona XIII krzyżem Bene meritus. W literaturze uznawany za pisarza konserwatywnego, przeciwnika nowych prądów literackich; cieszył się jednak opinią dobrze wykształconego i bywałego w świecie, był gospodarzem prowadzonego przezeń salonu literackiego, w którym spotykali się lwowscy malarze, artyści teatralni, literaci i naukowcy. Dzięki tym kontaktom był poważnie branym pod uwagę kandydatem do kierowania katedrą historii sztuki Uniwersytetu Lwowskiego.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • 1879 – Listy o literaturze i sztuce
  • 1879 – Realizm w literaturze nowoczesnej
  • 1880 – Moja Beatrice
  • 1883 – Listy z Konstantynopola
  • 1895 – O duszę (powieść)
  • 1895 – Pastele (nowele)
  • 1900 – Z doliny łez (nowele)
  • 1904 – Jak liście z drzew strącone. Pastel sceniczny w 1 akcie (miniatura dramatyczna)
  • 1904 - Sweet boy. Trzy nowele
  • 1909 - W kwestii żydowskiej (publicystyka)
  • 1912 – Ostatnia msza
  • 1912 – Proboszcz z Priesslau
  • 1913 – Oman. Czarodziejska historia o Rycerzu-upiorze, o Wodnicy-topielicy i o padewskim studencie (powieść)
  • 1914 – Mag. Powieść z ostatnich lat panowania Zygmunta III
  • 1916 – Doczekał
  • 1916 – Na śmierć. 1863
  • 1920 – Antychryst. Powieść z ostatnich dni świata
  • 1922 – Zły czar (powieść)
  • 1925 – W zaklętym zamczysku

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Andrzej. Niewiadowski: Leksykon polskiej literatury fantastycznonaukowej. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1990, s. 140-143. ISBN 83-210-0892-5.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej. Niewiadowski: Leksykon polskiej literatury fantastycznonaukowej. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1990, s. 140-143. ISBN 83-210-0892-5.
  • Polski Słownik Biograficzny. T. VIII. 1959-1960.
  • Artur Hutnikiewicz: Młoda Polska. Wyd. IX - 5 dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2012, s. 428, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13850-9.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]