Jan II Jakub Heraklid Despot

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
moneta z wizerunkiem Jana Jakuba Heraklida

Jan II Jakub Heraklid Despot (rum. Ioan Iacob Heraclid, Despot Vodă; ur. 1511, zm. 1563) – hospodar Mołdawii w latach 1561-1563.

Pochodził z Grecji, podawał się za potomka władców wyspy Samos. Był awanturnikiem - najemnikiem, poetą, lekarzem; podczas swych podróży po Europie przeszedł na luteranizm. W latach 50. XVII w. przybył na dwór hospodara Aleksandra Lăpușneanu, gdzie wziął udział w spisku bojarskim, po którego niepowodzeniu musiał uciekać z Mołdawii. Powrócił tam w 1561 na czele oddziałów, które zawdzięczał pomocy Habsburgów i polskiego magnata Olbrachta Łaskiego, i pokonał Aleksandra w bitwie pod Verbia(rum.). Po objęciu tronu mołdawskiego zamierzał wystąpić przeciwko Turkom, jednak kłopoty finansowe spowodowały, że w 1562 zrezygnował z tych planów i uzyskał zatwierdzenie sułtana. Jego panowanie było jednak krótkie – otaczanie się przez Despota (jak oficjalnie się tytułował) cudzoziemcami i protestantami, próby nałożenia nowych podatków, a do tego konflikt z Łaskim spowodowały bunt bojarów, w trakcie którego Heraklid został zamordowany.

W okresie swego panowania założył szkołę łacińską w Cotnari, która była odtąd ważnym ośrodkiem kultury zachodniej w Mołdawii. Objąwszy tron mołdawski został pierwszym cudzoziemcem na tronie mołdawskim (w późniejszych czasach osadzanie na tronach mołdawskim i wołoskim cudzoziemców, zwłaszcza Greków, było stałą praktyką turecką).

Literatura: J. Demel, Historia Rumunii, Wrocław 1970.


Poprzednik
Aleksander Lăpuşneanu
Coat of arms of Moldavia.svg Hospodar Mołdawii
1561-1563
Coat of arms of Moldavia.svg Następca
Stefan Tomșa I