Jan Karnowski

Jan Karnowski (csb: Jan Karnowsczi, pseudonim "Wôś Budzysz", ur. 16 maja 1886 w Czarnowie w pow. chojnickim, zm. 2 października 1939 w Wyrzysku) – sędzia, poeta kaszubski, ideolog ruchu Młodokaszubskiego, przyczynił się do rozwoju tego ruchu.

Jan Karnowski pochodził z licznej kaszubskiej rodziny szlacheckiej Czarnowskich.

Karnowski był zwolennikiem i propagatorem języka kaszubskiego. Twierdził, że: Kultura polska wtedy tylko zwycięży nad Bałtykiem, jeżeli oprze się na pierwiastkach iście kaszubskich, nawiąże do starych tradycji historycznych i nasilać się będzie kaszubskim duchem. Jako poeta debiutował w wieku 24 lat (w 1910 r.) wydając Nowotné spiéwë pod pseudonimem "Wôś Budzysz". Debiut ten okazał się udany, gdyż przedstawiał zupełnie nowe wątki w poezji kaszubskiej. Oprócz poezji Jan Karnowski zajmował się publicystyką i dziennikarstwem, pisał do Gryfa oraz wydawanego przez siebie Mestwina, piętnował polityków i karierowiczów, wykorzystujących Kaszubów. Karnowski pisał prace historyczne, etnograficzne i statystyczne.

Był nazywany "Stróżem ideowym testamentu Mściwoja". W budynku Sądu w Chojnicach jego pamięć uczczono tablicą pamiątkową.

30 października 2009 roku w ogrodzie w jego rodzinnej miejscowości został odsłonięty pomnik. Pomnik ten został zrobiony z ogromnego kamienia znalezionego na polu rodziny. Na kamieniu została umieszczona tablica z wyrytą podobizną J. Karnowskiego oraz napisem Tu urodził się Jan Karnowski(16.05.1886-2.10.1939) ideolog ruchu Młodokaszubskiego, pisarz, regionalista. W 70 rocznicę śmierci ten znak pamięci wznieśli wdzięczni i dumni z dokonań Jego życia [wyryty gryf] Zaboracy i Gochowie. Czarnowo 2 października 2009.

Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie ustanowiło rok 2010 Rokiem Jana Karnowskiego. r.

Twórczość (niektóre pozycje)

• Nowotné spiéwë (Poznań 1910)
• Dr. Florian Ceynowa (1917, Gdańsk 1997, Oficyna Czec)
• Muza kaszubska powojenna (Toruń 1925 w: Mestwin, I / 1925, Nr 1 i 2)
• Gryf powojenny (Toruń 1927 w: Mestwin, III / 1927, Nr 2)
• Z Piśmiennictwa kaszubskiego (Bydgoszcz 1937 w: Dodatek jubileuszowy Dziennika Bydgoskiego, 1937 / Nr 286)
• Nowotné spiéwë i wiersze (Gdynia 1958)
• Utwory sceniczne (Gdańsk 1970)
• Wiersze pierwotne (Gdańsk 1978)
• Moja droga kaszubska (Gdańsk 1981)
• Sowizdrzôł u Krëbanów (Gdańsk 1983)
• Jo bëm leno chcôł... (Gdańsk 1986)

Patronowanie

Jan Karnowski jest patronem Szkoły Podstawowej nr 7 w Chojnicach oraz Powiatowego Młodzieżowego Domu Kultury w Brusach.

Linki zewnętrzne

• Kaszubskojęzyczna poezja Jana Karnowskiego

Źródła

• Pomorze Gdańskie 4, literatura i język. Gdańsk 1967.
• http://szkolnictwo.net/patron,,37075,,jan-karnowski.html