Jan Kasjan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święty
Jan Kasjan
Joannus Cassianus
święty mnich
John Cassian.jpeg
Data urodzenia ok. 365
Data śmierci ok. 435
Marsylia
Kościół/
wyznanie
prawosławny, rzymskokatolicki
Wspomnienie 23 lipca (kat.)
29 lutego (28)[a] (praw. liturgia według kal. jul.)
13 marca (praw. według kal. greg.)

Jan Kasjan, cs. Prepodobnyj Kassian Rimljanin (ok. 360, zm. ok. 435 w Marsylii) – mnich, teolog, asceta, popularyzator monastycyzmu i ascetyzmu wschodniego w Kościele zachodnim. Założyciel jednej z pierwszych wspólnot monastycznych w Europie Zachodniej. Wliczany w poczet ojców pustyni i Kościoła, święty Kościoła wschodniego, oraz nieoficjalnie Kościoła zachodniego[b].

Żywot świętego[edytuj | edytuj kod]

Urodził się około 360 r. prawdopodobnie na terenie dzisiejszej Rumunii. Z tego powodu uważany jest za jednego z pierwszych rumuńskich świętych. Niektórzy badacze dowodzą, iż miejscem jego narodzin była Marsylia[1]. Najczęściej uważa się, że urodził się w Scytii Mniejszej, prowincji rzymskiej zajmującej tereny dzisiejszej Dobrudży.

W roku 380 udał się do Palestyny, gdzie wstąpił do klasztoru w Betlejem. W roku 385 udał się do Egiptu, w podróż po skupiskach anachoretów. Przebywał m.in. w Nitrii i Sketis. Pobierał tu nauki m.in. od Ewagriusza Pontyjskiego, który miał duży wpływ na kształtowanie jego późniejszych poglądów.

W roku 399 opuścił Egipt i udał się do Konstantynopola, gdzie ok. roku 400 został wyświęcony na diakona przez Jana Chryzostoma.

W roku 404 udał się do Rzymu, aby przedstawić papieżowi Innocentemu I list, w którym wierni Kościoła wschodniego wstawiali się w obronie Jana Chryzostoma, zesłanego na wygnanie do Kapadocji. Od tego momentu rozpoczyna się następny rozdział życia Jana Kasjana, związany z Europą Zachodnią.

Około roku 410 lub 415 Jan Kasjan przybył do ówczesnej południowej Galii (Gallia Narbonensis) i osiadł w Marsylii, gdzie założył dwa klasztory, męski i żeński, nazywane opactwem św. Wiktora. Była to jedna z pierwszych wspólnot monastycznych na Zachodzie. Kilka lat później pomógł w założeniu klasztoru w Apt, na prośbę tamtejszego biskupa.

W Marsylii rozpoczął działalność pisarską. Na potrzeby wspólnoty w Apt tworzył Ustawy życia mnichów oraz leczenie ośmiu głównych grzechów – traktat zawierający m.in. instrukcje na temat prowadzenia życia klasztornego oraz zalet ascezy i sposobów zwalczania zagrożeń czyhających na mnichów. M.in. na tym traktacie opierał się Benedykt z Nursji, gdy tworzył regułę dla swojej wspólnoty. Drugie znaczące dzieło Jana Kasjana to Konferencje z Ojcami – tutaj najwierniej uwiecznił etos anachoretów i nauki opatów wspólnot pustynnych oraz wypowiedział się na temat roli łaski w zbawieniu człowieka, polemizując ze św. Augustynem. Ta polemika była także tematem jego ostatniego dzieła, O wcieleniu Pańskim przeciw Nestoriuszowi, napisanego w roku 430 na prośbę papieża Leona I.

Kult[edytuj | edytuj kod]

Św. Jan Kasjan czczony jest przez całą Cerkiew prawosławną, natomiast w Kościele rzymskokatolickim jest świętym czczonym lokalnie, w Marsylii. W tamtejszej świątyni Wiktora z Damaszku znajdują się jego relikwie.

Ikonografia[edytuj | edytuj kod]

W ikonografii święty przedstawiany jest jako stary mężczyzna z siwą, nieco rozdwojoną u końca brodą. Odziany jest w mnisi habit (a niekiedy w strój biskupi). Prawą ręką błogosławi, w lewej trzyma zwój.

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Wspomnienie liturgiczne w Cerkwi prawosławnej obchodzone jest 29 lub 28 lutego[a] wg kalendarza juliańskiego/13 marca wg kalendarza gregoriańskiego[c].

W archidiecezji marsylskiej i niektórych zachodnich wspólnotach zakonnych dzień ten przypada na 23 lipca[2].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Jan Kasjan pierwszy ułożył naukę ascetyczną w jedną usystematyzowaną całość, w ten sposób przyczyniając się do kształtowania wczesnego monastycyzmu zachodniego. Jego nauki stały się podstawą medytacji w klasztorach średniowiecznych. Czerpał z nich zarówno Benedykt z Nursji, jak i Ignacy Loyola.

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

Pod wpływem Ojców Pustyni nabrał przekonania, że anachoretyzm jest najwyższą formą życia chrześcijańskiego, ale droga do niego często prowadzi poprzez życie wspólnotowe jako etap pośredni.

W kwestiach teologicznych zajmował pozycję pośrednią pomiędzy radykalizmem Augustyna a doktryną Pelagiusza – uważany jest za prekursora semipelagianizmu.

Pisma[edytuj | edytuj kod]

  • Ustawy życia mnichów oraz leczenie ośmiu głównych grzechów (De Institutione Coenobiorum), 12 ksiąg
  • Konferencje z Ojcami (Collationes Patrum)
  • O wcieleniu Pańskim przeciw Nestoriuszowi (De Incarnatione Domini), 7 ksiąg

Tłumaczenia polskie[edytuj | edytuj kod]

  • Jana Cassiana Eremity o żywocie y ćwiczeniach ludzi świat opuszczających Xiąg XII ... w Krakowie w drukarni Andrzeja Piotrowczyka, 1604. Tłumaczył ks. Wojciech Półgęskowicz z Pakości (Albertus Mesochenius).
  • Jan Kasjan, Rozmowy z Ojcami, t.1, Kraków 2002, Wydawca: Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, 440 stron. EAN: 9788373542266,ISBN 9788373542266.
  • Jan Kasjan, Rozmowy z Ojcami, t.2, Kraków 2015, Wydawca: Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, 386 stron. ISBN 9788373545618
  • Jan Kasjan, Rozmów dwadzieścia cztery, tłumaczył ks. dr Ludwik Wrzoł; Fiszer i Majewski, Księgarnia Uniwersytecka, Poznań 1929.
  • Jan Kasjan, Rozmowy o modlitwie: rozmowy IX i X z abba Izaakiem, tłumaczył ks. A. Nocoń, Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, Kraków 2003.
  • Jan Kasjan, Rozmowy o modlitwie, Kraków 2004, Wydawca: Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, 96 stron,

EAN: 9788373540811, ISBN 83-7354-081-4.

  • Jan Kasjan, Rozmowa IX o modlitwie, przeł. K. Bielawski, [w:] Modlitwa Pańska. Komentarze greckich Ojców Kościoła IV-V w., redakcja K. Bielawski, Tyniec - Kraków 1995, Wydawnictwo Benedyktynów, s.156-188.
  • Jan Kasjan, O przygotowaniu i rodzajach modlitwy (Collationes Patrum IX), przeł. L. Wrzoł, [w:] Małonowiczówna Leokadia, Antologia modlitwy wczesnochrześcijańskiej, pracę ukończył i do druku przygotował L. Gładyszewski, Lublin 1993, TN KUL, s.118-136. Starożytne Teksty Chrześcijańskie.
  • Jan Kasjan, Rozmów dwadzieścia i cztery, przeł. Ludwik Wrzoł, t.1-2, Poznań1928-1929.
  • św. Jan Kasjan, Rozmowy, przeł. Ludwik Wrzoł, [w:] Szczepan Pieszczoch, Patrologia, t. 2: Ojcowie mówią, Gniezno 1994, s.216-217.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. 1,0 1,1 W latach prostych, gdy luty ma 28 dni, wspomina się św. Jana Kasjana na powieczerzu 28 lutego.
  2. Nigdy przez Kościół katolicki nie został kanonizowany.
  3. Zob. podwójne datowanie.

Przypisy

  1. prep. Jan Kasjan na cerkiew.pl [opr. Jarosław Charkiewicz)
  2. Święci Pańscy (23 lipca). [zarchiwizowane z tego adresu (2013-01-12)]. na podstawie „Leksykonu Świętych” (ks. Wiesław Al. Niewęgłowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999) i „Żywotów Świętych Pańskich na każdy dzień” (Według Kalendarza Rzymskiego opracował O. Hugo Hoever SOCiest, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 1985).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Cross, F. L. i E. A. Livingstone (red.). 1997. The Oxford Dictionary of the Christian Church. Oxford: Oxford University Press.
  • Krupnik, Tadeusz. 1998. Modlitwa w życiu mniszym według Jana Kasjana, praca doktorska, Papieski Fakultet Teologiczny, Kraków, 1998; 91 stron.
  • Lawrence, Clifford Hugh. 2005. Monastycyzm średniowieczny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
  • Manzanaves, César Vidal. 2001. Pisarze wczesnochrześcijańscy I–VII w.. Warszawa: Verbinum.
  • McGinn,Bernard i Patricia Ferris McGinn. 2008. Mistycy wczesnochrześcijańscy; Wizje Boga u mistrzów duchowych, Tłumaczenie: Ewa Elżbieta Nowakowska, Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, seria: Mysterion, Kraków . 194 strony. ISBN 978-83-233-2538-3.
  • Nocoń, Arkadiusz. 2004. Jan Kasjan, Kraków, wydawnictwo WAM, seria WLK Wielcy Ludzie Kościoła, 78 stron.
  • Szymusiak, Jan Maria, Starowieyski, Marek. 1971. Słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa. Warszawa: Księgarnia Świętego Wojciecha.
  • Steward,Columba. 2004. Kasjan mnich, przełożyła Teresa Lubowiecka, Kraków, Tyniec, seria Źródła Monastyczne, Opracowania nr.6, 520 stron.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]