Jan Kasjan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Święty
Jan Kasjan
Joannus Cassianus
święty mnich
Cassianus portret.gif
Data urodzenia ok. 365
Data śmierci ok. 435
Marsylia
Kościół/
wyznanie
prawosławny, rzymskokatolicki
Wspomnienie 23 lipca (kat.)
29 lutego (28)[1] (praw. liturgia według kal. jul.)
13 marca (praw. według kal. greg.)
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons

Jan Kasjan, cs. Prepodobnyj Kassian Rimljanin (ok. 360, zm. ok. 435 w Marsylii) – mnich, teolog, asceta, popularyzator monastycyzmu i ascetyzmu wschodniego w Kościele zachodnim. Założyciel jednej z pierwszych wspólnot monastycznych w Europie Zachodniej. Wliczany w poczet ojców pustyni i Kościoła, święty Kościoła wschodniego, oraz nieoficjalnie Kościoła zachodniego[2].

Żywot świętego[edytuj | edytuj kod]

Urodził się około 360 r. prawdopodobnie na terenie dzisiejszej Rumunii. Z tego powodu uważany jest za jednego z pierwszych rumuńskich świętych. Niektórzy badacze dowodzą, iż miejscem jego narodzin była Marsylia[3]. Najczęściej uważa się, że urodził się w Scytii Mniejszej, prowincji rzymskiej zajmującej tereny dzisiejszej Dobrudży.

W roku 380 udał się do Palestyny, gdzie wstąpił do klasztoru w Betlejem. W roku 385 udał się do Egiptu, w podróż po skupiskach anachoretów. Przebywał m.in. w Nitrii i Sketis. Pobierał tu nauki m.in. od Ewagriusza Pontyjskiego, który miał duży wpływ na kształtowanie jego późniejszych poglądów.

W roku 399 opuścił Egipt i udał się do Konstantynopola, gdzie ok. roku 400 został wyświęcony na diakona przez Jana Chryzostoma.

W roku 404 udał się do Rzymu, aby przedstawić papieżowi Innocentemu I list, w którym wierni Kościoła wschodniego wstawiali się w obronie Jana Chryzostoma, zesłanego na wygnanie do Kapadocji. Od tego momentu rozpoczyna się następny rozdział życia Jana Kasjana, związany z Europą Zachodnią.

Około roku 410 lub 415 Jan Kasjan przybył do ówczesnej południowej Galii (Gallia Narbonensis) i osiadł w Marsylii, gdzie założył dwa klasztory, męski i żeński, nazywane opactwem św. Wiktora. Była to jedna z pierwszych wspólnot monastycznych na Zachodzie. Kilka lat później pomógł w założeniu klasztoru w Apt, na prośbę tamtejszego biskupa.

W Marsylii rozpoczął działalność pisarską. Na potrzeby wspólnoty w Apt tworzył Ustawy życia mnichów oraz leczenie ośmiu głównych grzechów – traktat zawierający m.in. instrukcje na temat prowadzenia życia klasztornego oraz zalet ascezy i sposobów zwalczania zagrożeń czyhających na mnichów. M.in. na tym traktacie opierał się Benedykt z Nursji, gdy tworzył regułę dla swojej wspólnoty. Drugie znaczące dzieło Jana Kasjana to Konferencje z Ojcami – tutaj najwierniej uwiecznił etos anachoretów i nauki opatów wspólnot pustynnych oraz wypowiedział się na temat roli łaski w zbawieniu człowieka, polemizując ze św. Augustynem. Ta polemika była także tematem jego ostatniego dzieła, O wcieleniu Pańskim przeciw Nestoriuszowi, napisanego w roku 430 na prośbę papieża Leona I.

Kult[edytuj | edytuj kod]

Św. Jan Kasjan czczony jest przez całą Cerkiew prawosławną, natomiast w Kościele rzymskokatolickim jest świętym czczonym lokalnie. Jego pamięć jest obchodzona tylko w Marsylii. Tam w świątyni męczennika Wiktora spoczywają szczątki jego relikwii.

Ikonografia[edytuj | edytuj kod]

W ikonografii święty przedstawiany jest jako stary mężczyzna z siwą, nieco rozdwojoną u końca brodą. Odziany jest w mnisi habit (a niekiedy w strój biskupi). Prawą ręką błogosławi, w lewej trzyma zwój.

Dzień obchodów[edytuj | edytuj kod]

Wspomnienie liturgiczne w Cerkwi prawosławnej obchodzone jest 29 lutego (28 lutego)[1]/13 marca[4][3], tj. 13 marca według kalendarza gregoriańskiego.

W archidiecezji marsylskiej, i niektórych zachodnich wspólnotach zakonnych, dzień ten przypada na 23 lipca[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Jan Kasjan pierwszy ułożył naukę ascetyczną w jedną usystematyzowaną całość, w ten sposób przyczyniając się do kształtowania wczesnego monastycyzmu zachodniego. Jego nauki stały się podstawą medytacji w klasztorach średniowiecznych. Czerpał z nich zarówno Benedykt z Nursji, jak i Ignacy Loyola.

Poglądy[edytuj | edytuj kod]

Pod wpływem Ojców Pustyni nabrał przekonania, że anachoretyzm jest najwyższą formą życia chrześcijańskiego, ale droga do niego często prowadzi poprzez życie wspólnotowe jako etap pośredni.

W kwestiach teologicznych zajmował pozycję pośrednią pomiędzy radykalizmem Augustyna a doktryną Pelagiusza – uważany jest za prekursora semipelagianizmu.

Pisma[edytuj | edytuj kod]

  • Ustawy życia mnichów oraz leczenie ośmiu głównych grzechów (De Institutione Coenobiorum), 12 ksiąg
  • Konferencje z Ojcami (Collationes Patrum)
  • O wcieleniu Pańskim przeciw Nestoriuszowi (De Incarnatione Domini), 7 ksiąg

Tłumaczenia polskie[edytuj | edytuj kod]

  • JANA CASSIANA Eremity o żywocie y ćwiczeniach ludzi świat opuszczających Xiąg XII ... w Krakowie w drukarni Andrzeja Piotrowczyka, 1604. Tłumaczył ks. Wojciech Półgęskowicz z Pakości (Albertus Mesochenius).
  • Jan Kasjan, Rozmowy z Ojcami, t.1, Kraków 2002, Wydawca: Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, 440 stron. EAN: 9788373542266,ISBN: 9788373542266.
  • Jan Kasjan, Rozmów dwadzieścia cztery, tłumaczył ks. dr Ludwik Wrzoł; Fiszer i Majewski, Księgarnia Uniwersytecka, Poznań 1929.
  • Jan Kasjan, Rozmowy o modlitwie: rozmowy IX i X z abba Izaakiem, tłumaczył ks. A. Nocoń, Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, Kraków 2003.
  • Jan Kasjan, Rozmowy o modlitwie, Kraków 2004, Wydawca: Wydawnictwo Benedyktynów Tyniec, 96 stron,

EAN: 9788373540811, ISBN: 83-7354-081-4.

  • Jan Kasjan, Rozmowa IX o modlitwie, przeł. K. Bielawski, [w:] Modlitwa Pańska. Komentarze greckich Ojców Kościoła IV-V w., redakcja K. Bielawski, Tyniec - Kraków 1995, Wydawnictwo Benedyktynów, s.156-188.
  • Jan Kasjan, O przygotowaniu i rodzajach modlitwy (Collationes Patrum IX), przeł. L. Wrzoł, [w:] Małonowiczówna Leokadia, Antologia modlitwy wczesnochrześcijańskiej, pracę ukończył i do druku przygotował L. Gładyszewski, Lublin 1993, TN KUL, s.118-136. Starożytne Teksty Chrześcijańskie.
  • Jan Kasjan, Rozmów dwadzieścia i cztery, przeł. L. Wrzoł, t.1-2, Poznań1928-1929.
  • św. Jan Kasjan, Rozmowy, przeł. L. Wrzoł, [w:] Pieszczoch Szczepan ks., Patrologia, t. 2: Ojcowie mówią, Gniezno 1994, s.216-217.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 W latach prostych, gdy luty ma 28 dni, wspomina się św. Jana Kasjana na powieczerzu 28 lutego/13 marca.
  2. Nigdy przez Kościół katolicki nie został kanonizowany.
  3. 3,0 3,1 prep. Jan Kasjan na cerkiew.pl [opr. Jarosław Charkiewicz)
  4. podwójne datowanie
  5. Święci Pańscy (23 lipca). [zarchiwizowane z tego adresu 2013-01-12]. na podstawie „Leksykonu Świętych” (ks. Wiesław Al. Niewęgłowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999) i „Żywotów Świętych Pańskich na każdy dzień” (Według Kalendarza Rzymskiego opracował O. Hugo Hoever SOCiest, Warmińskie Wydawnictwo Diecezjalne, Olsztyn 1985).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Cross, F. L. i E. A. Livingstone (red.). 1997. The Oxford Dictionary of the Christian Church. Oxford: Oxford University Press.
  • Krupnik, Tadeusz. 1998. Modlitwa w życiu mniszym według Jana Kasjana, praca doktorska, Papieski Fakultet Teologiczny, Kraków, 1998; 91 stron.
  • Lawrence, Clifford Hugh. 2005. Monastycyzm średniowieczny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
  • Manzanaves, César Vidal. 2001. Pisarze wczesnochrześcijańscy I–VII w.. Warszawa: Verbinum.
  • McGinn,Bernard i Patricia Ferris McGinn. 2008. Mistycy wczesnochrześcijańscy; Wizje Boga u mistrzów duchowych, Tłumaczenie: Ewa Elżbieta Nowakowska, Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, seria: Mysterion, Kraków . 194 strony. ISBN: 978-83-233-2538-3.
  • Nocoń, Arkadiusz. 2004. Jan Kasjan, Kraków, wydawnictwo WAM, seria WLK Wielcy Ludzie Kościoła, 78 stron.
  • Szymusiak, Jan Maria i Marek Starowieyski. 1971. Słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa. Warszawa: Księgarnia Świętego Wojciecha.
  • Steward,Columba. 2004. Kasjan mnich, przełożyła Teresa Lubowiecka, Kraków, Tyniec, seria Źródła Monastyczne, Opracowania nr.6, 520 stron.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]