Jan Rokycana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Rokycana
arcybiskup
Jan Rokycana
Data i miejsce urodzenia ok. 1396
Rokycany
Data i miejsce śmierci 21 lutego 1471
Praga
arcybiskup praski
Okres sprawowania 1435-1471
Wyznanie husytyzm
Kościół Kościół utrakwistyczny
Prezbiterat 1424
Nominacja biskupia 21 października 1435
Rokycany tablica na ratuszu

Jan Rokycana, Jan z Rokycan lub Jan z Rokycana (ur. ok. 1396 w Rokycanach, zm. 21 lutego 1471 w Pradze) – czeski duchowny i kaznodzieja, teolog husycki, utrakwista.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

W młodości wstąpił do zakonu augustianów w rodzinnych Rokycanach, który dość szybko opuścił by podjąć studia w Pradze. Tam też w 1415 uzyskał stopień licencjata (bakałarza). Przystąpił do ruchu przeciwko Janowi Želivskiemu, zanim ten uciekł z Pragi. Występował także przeciwko Taborytom, przede wszystkim w Konopiszte w 1423 roku, a następnie w Pradze przeciwko Janowi Żiżce, który obwiniany był za klęskę pod Malešovem.

Wikariusz kościoła tyńskiego[edytuj | edytuj kod]

W 1427 został wikariuszem kościoła tyńskiego w Pradze. Był przeciwnikiem księcia Zygmunta Korybuta. W 1429 jako wikariusz generalny archidiecezji praskiej stał się správcem duchovenstva podobojí. W 1430 zdobył tytuł magistra, a następnie, w 1435 został rektorem Uniwersytetu Karola. W tym samym roku, 21 października w kościele tyńskim został przez utrakwistów obrany arcybiskupem Pragi.

Działalność po wyborze[edytuj | edytuj kod]

4 października 1441 zwołał synod w Kutnej Horze, który ogłosił podstawowe prawdy wiary husyckiej. W 1442 zawarł porozumienie z Janem z Příbrami. W 1444 Taboryci mimo sprzyjającej sytuacji, jednogłośnie odmówili uznania tych decyzji i ich doktryna została potępiona.

W 1449 Rokycana rozpoczął regularną korespondencję z papieżem Mikołajem V, w sprawie udzielenia święceń biskupich. W końcu postanowił spotkać się z papieżem osobiście, okazało się to jednak niemożliwe, gdyż musiałby przebyć tereny Niemiec. Z tego też powodu w 1451 rozpoczął negocjacje z Konstantynopolem w sprawie możliwej współpracy Husytów z Kościołami prawosławnymi, jednakże zrezygnował z tego po zdobyciu Konstantynopola przez Turków w 1453 roku.

Królowi Władysławowi Pogrobowcowi (1440 - 1457) nie odpowiadał porządek dnia Rokycany, toteż nie uczęszczał na jego kazania. W 1457 arcybiskup rozpoczął ponowną korespondencję bezpośrednio z papieżem (wówczas z Kalikstem III), którą przerwał z powodu śmierci Władysława.

Panowanie Jerzego z Podiebradów[edytuj | edytuj kod]

Sytuacja w pewnym stopniu uległa poprawie po przejęciu władzy przez Jerzego z Podiebradów. Mimo że ograniczył on władzę Kościoła, Rokycana w swych publicznych wypowiedziach opowiedział się za jego elekcją. Arcybiskup początkowo udzielił poparcia polityce prowadzonej przez Jerzego i nakazał dzwonić we wszystkich kościołach na znak pojednania. W odpowiedzi król rozważał kandydaturę jego osoby jako reprezentanta Kościoła oraz uczęszczał naprzemiennie na msze Rokycany i msze w katedrze św. Wita.

W 1461 Jerzy z Podiebradów rozpoczął zabiegać o tron Świętego Cesarstwa Rzymskiego, który z pewnością miał być wykorzystany na korzyść husytyzmu. Wówczas jednak Rokycana wypowiedział się w kazaniu przeciwko królowi. 7 lutego 1465 odbył rozmowy z królewskimi ministrami, zakończone zobowiązaniem, że król nawiąże ponownie współpracę z Kościołem.

Rok później, w 1466 Rokycana doznał udaru mózgu, po którym miał trudności z mówieniem. Zmarł 21 lutego 1471 roku i pochowany został w Pradze, w kościele Marii Panny przed Tynem, z którym przez wiele lat był związany.

Jan Rokycana jest jednym z epizodycznych bohaterów powieści historyczno-fantastycznej Andrzeja Sapkowskiego p. t. Boży bojownicy, stanowiącej drugi tom tzw. Trylogii husyckiej.

Dorobek[edytuj | edytuj kod]

Kościół tyński w Pradze, miejsce pochówku arcybiskupa Rokycany
  • Postilla - zebrane przez jego uczniów wypowiedzi i wystąpienia publiczne arcybiskupa z lat 1453 - 1457, stanowiące interesujący obraz życia codziennego tamtych czasów i problemów przeciętnego człowieka.
  • Latinská postilla
  • Výklad zjevení svatého Jana - dyskusja o Apokalipsie św. Jana
  • Kázání u Kutné Hory - kazania wygłoszone w Kutnej Horze
  • Řeči pronesené na koncilu Basilejském - Przemówienia wygłoszone na Soborze w Bazylei
  • Synodální řeči - przemówienia na synodzie
  • O sedmi vášních a vadách - Siedem namiętności i wad
  • Acta synodální - akta synodu
  • Latinský slovník - słownik łaciński
  • Tractatus de eucharista
  • Tractatus de septem sacramentis
  • Contra sex propositiones trivolas doctorum apostatarum

Rokycana jest również autorem pieśni religijnych:

  • Vítaj milý Jezu Kriste
  • Zdrávas dievko
  • Cierkev svatá v posledních dnech velmi neznamenitá - słowa i muzyka

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]