Jan Rządkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan Piotr Rządkowski
Jan Piotr Rządkowski
tytularny generał broni tytularny generał broni
Data i miejsce urodzenia 14 lipca 1860 r.
Belsk,  Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 17 lutego 1934 r.
Suchorzew,  Polska
Przebieg służby
Lata służby 1880 w armii rosyjskiej; od 1918 w armii polskiej
Stanowiska dowódca: dowódca Okręgu Generalnego Lublin, dowódca 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej, dowódca I Korpusu Wojsk Litwy Środkowej, dowódca Okręgu Generalnego Łódź
Główne wojny i bitwy I wojna światowa, wojna polsko-bolszewicka,
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych (czterokrotnie) Francuska Legia Honorowa III klasy Allied Victory Medal Krzyz Zaslugi Wojsk Litwy Srodkowej Ribbon.png
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
płk Jan Rządkowski
Grób Jana Rządkowskiego na Powązkach

Jan Piotr Rządkowski (ur. 14 lipca 1860 w Belsku, powiat grójecki, zm. 17 lutego 1934 w Suchorzewie) – pułkownik piechoty armii rosyjskiej i tytularny generał broni Wojska Polskiego, uczestnik walk o niepodległość Polski w I wojnie światowej i wojnie polsko-bolszewickiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość i służba w armii rosyjskiej[edytuj | edytuj kod]

Jan Rządkowski pochodził ze starego, szlacheckiego rodu posiadającego liczne majątki w okolicach Łomży. Z powodów bliżej nieznanych rodzina ta musiała opuścić Podlasie i Kurpie (prawdopodobnie chodziło o represje po powstaniu listopadowym) i przenieść się do centralnej Polski. Jego rodzicami byli Wojciech i Rozalia z Ogrodnickich, a dziadkami Feliks i Petronela z Psarskich. Przyszły generał zawarł związek małżeński z Katarzyną Łazowską.

Po ukończeniu sześcioklasowego gimnazjum w Łowiczu, w wieku 20 lat (1 września 1880), wstąpił ochotniczo do armii rosyjskiej. Przez 34 kolejnych lat służbę wojskową pełnił w 71 Pułku Piechoty. W wymienionym oddziale osiągnął stanowiska dowódcy batalionu i zastępcy dowódcy pułku.

W ostatniej dekadzie maja 1915 mianowany został dowódcą Legionu I Puławskiego, który od lutego 1915 został przemianowany na 739 Nowoaleksandryjską Drużynę Pospolitego Ruszenia. W drugiej połowie września 1915 pozostałość Legii, po walkach pod Michałowem, wsią na południe od Pakosławia (15 czerwca), Władysławowem (17 lipca), Kolonią Chechelską, Nurcem i Czeremchą (20 sierpnia) oraz Zelwą (10 września) wycofano z frontu do Słucka, a następnie do Bobrujska. W Bobrujsku na bazie Dowództwa 104 Brygady Strzeleckiej Pospolitego Ruszenia i 739 Nowoaleksandryjskiej Drużyny Pospolitego Ruszenia oraz 104 i 105 Konnej Sotni Pospolitego Ruszenia sformowano Brygadę Strzelców Polskich. Dowódcą brygady został gen. mjr Piotr Szymanowski. Jan Rządkowski objął dowództwo jednego z czterech batalionów brygady. Od 8 lutego 1917 pełnił funkcję zastępcy dowódcy Dywizji Strzelców Polskich w I Korpusie Polskim w Rosji. W okresie od stycznia do kwietnia 1918 więziony przez bolszewików.

Służba w WP[edytuj | edytuj kod]

31 października 1918 przyjęty został do Wojska Polskiego, w stopniu pułkownika, i wyznaczony na stanowisko dowódcy Okręgu Wojskowego Nr VI w Piotrkowie podporządkowanego Kieleckiemu Inspektoratowi Lokalnemu, a wkrótce dowódcy Okręgu Generalnego „Kielce”. Od 7 listopada 1918 przystąpił do organizowania Piotrkowskiego Pułku Okręgowego, który 10 grudnia został przemianowany na 26 Pułk Piechoty. W styczniu 1919 przekazał dowodzenie pułkiem podpułkownikowi Emanuelowi Hermanowi i awansował na stanowisko dowódcy Okręgu Generalnego „Lublin”. 1 listopada 1919 roku Naczelny Wódz Wojsk Polskich mianował go generałem podporucznikiem[1]. 22 listopada 1919 mianowany został dowódcą 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej. W 1920 w czasie wojny polsko-bolszewickiej kilkakrotnie dowodził Grupą Operacyjną swojego imienia. W październiku 1920 uczestniczył w buncie gen. Żeligowskiego, a następnie został dowódcą I Korpusu Wojsk Litwy Środkowej. 16 lutego 1921 mianowany został dowódcą Okręgu Generalnego „Łódź”.

Z dniem 1 stycznia 1922 przeniesiony został w stały stan spoczynku z prawem noszenia munduru w stopniu generała porucznika[2]. Zatrzymany w służbie czynnej na stanowisku przewodniczącego Oficerskiego Trybunału Orzekającego. Funkcję tę pełnił do dnia 31 maja 1923 kiedy to, został przeniesiony w stan spoczynku w stopniu tytularnego generała broni ze starszeństwem 1 czerwca 1919. Po przeniesieniu w stan spoczynku zamieszkał w Warszawie. Następnie przeniósł się do majątku Suchorzew w Wielkopolsce. Tam zmarł. Pochowany w Alei Zasłużonych Cmentarza Powązkowskiego w Warszawie.

Książki[edytuj | edytuj kod]

  • Żołnierz nieznany
  • Pierwszy Legion Puławski, Warszawa 1925

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 96 z 9 grudnia 1919 roku, poz. 3812.
  2. Dekret L. 3466 Naczelnika Państwa i Naczelnego Wodza (Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 1 z 26.01.1922 r., pkt 8).
  3. Dziennik Personalny Spraw Wojskowych nr 12 z 03.03.1926
  4. Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 61 z 06.06.1925

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kryska-Karski Tadeusz i Żurakowski Stanisław, Generałowie Polski Niepodległej, Warszawa 1991, s. 25
  • Stawecki Piotr, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa 1994, ISBN 83-11-08262-6, ss. 291-292
  • Zenon Kachnicz, Legion Puławski (1914 – 1915), Przegląd Historyczno-Wojskowy Nr 4 (209) z 2005 r., ss. 5-22
  • Wacław Lipiński, Walka zbrojna o niepodległość Polski w latach 1905-1918, Oficyna Wydawnicza Volumen, Warszawa 1990, wyd. I, ISBN 83-85218-00-9, ss. 229-244

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]