Jan Szczepanik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Jan Szczepanik
„polski Edison”
Jan Szczepanik
Data i miejsce urodzenia 13 czerwca 1872
Rudniki k. Mościsk
Data i miejsce śmierci 18 kwietnia 1926
Tarnów
Miejsce spoczynku Stary Cmentarz w Tarnowie
Zawód wynalazca, nauczyciel
Narodowość polska
Edukacja seminarium nauczycielskie
Wyznanie katolickie
Rodzice Marianna
Małżeństwo Wanda
Dzieci Andrzej
Zbigniew
Bogdan
Bogusław
Maria
Odznaczenia
Order Izabeli Katolickiej
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Jan Szczepanik (ur. 13 czerwca 1872 w Rudnikach k. Mościsk, zm. 18 kwietnia 1926 w Tarnowie) – polski nauczyciel, wynalazca zwany „polskim Edisonem” i „galicyjskim geniuszem”. Opisany w dwóch artykułach przez Marka Twaina.

Spis treści

[edytuj] Dzieciństwo i młodość

Nieślubny syn Marianny, córki rolników ze Zręcina k. Krosna (ur. 1841). Wychowany przez Salomeę i Wawrzyńca Gradowiczów w Krośnie, gdzie uczęszczał do szkoły ludowej. Następnie uczył się w Gimnazjum w Jaśle i seminarium nauczycielskim w Krakowie. Do 1896 r. pracował jako nauczyciel w podkrośnieńskich wsiach – najpierw w Potoku, następnie w Korczynie i Lubatówce.

[edytuj] Działalność

Jest autorem 50 wynalazków i kilkuset opatentowanych pomysłów technicznych z dziedziny fotografii barwnej, telewizji, barwnego tkactwa i innych. W 1897 opatentował telektroskop, urządzenie do przesyłania ruchomego obrazu kolorowego wraz z dźwiękiem na odległość, protoplastę dzisiejszej telewizji. W latach 1918-1925 opracował system filmu barwnego, wysoko ceniony za bliskie realizmowi oddawanie kolorów. Pracował także nad odtwarzaniem filmu dźwiękowego. Udało się mu stworzyć kamizelkę kuloodporną z jedwabnej tkaniny z cienkimi blachami stalowymi. Wynalazek ten przyniósł Szczepanikowi sławę, ponieważ obronił przed zamachem króla hiszpańskiego Alfonsa XIII, który w ramach wdzięczności udekorował Szczepanika wysokim odznaczeniem państwowym. Podobnie zamierzał uczynić Mikołaj II, jednakże Szczepanik z pobudek patriotycznych odmówił przyjęcia orderu, zamiast orderu car obdarował go złotym zegarkiem wysadzanym brylantami.

Od 1902 r. Szczepanik był związany z Tarnowem. Posiadał swoje pracownie m.in. w Wiedniu, Berlinie i w Dreźnie. Zmarł 18 kwietnia 1926 r. w Tarnowie. Pochowany na Cmentarzu Starym. Jest patronem szkół w Łodzi, Krośnie i Tarnowie. Od 2003 r. w Tarnowie działa Fundacja im. Jana Szczepanika, której głównym celem jest popularyzacja postaci patrona.

  • Opakowanie kolorowego papieru fotograficznego

  • Prezentacja kamizelki kuloodpornej

  • Maszyna tkacka

  • Artykuł M. Twaina o Szczepaniku

  • Nekrolog z adresem zamieszkania wynalazcy. Dzisiaj to ulica Chopina w Tarnowie.

  • Grób Jana Szczepanika na Starym Cmentarzu w Tarnowie

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

  • Władysław Jewsiewicki, Jan Szczepanik wielki wynalazca, Warszawa 1961.
  • Anna Pragłowska, Zapomniany wynalazca : O Janie Szczepaniku, Zespół Szkół Odzieżowych im. J. Szczepanika, Tarnów 2002[1].
  • Anna Pragłowska, Wizytówki miasta Tarnowa, Tarnów 2005, ISBN 83-87785-27-X[2].
  • Antoni Sypek, Mój Tarnów, Fundacja Tarnowskie Towarzystwo Przemysłowe i Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowie, Tarnów 2005, ISBN 83-87-183-97-0[3].
  • Antoni Sypek, Cmentarz Stary w Tarnowie : przewodnik t. II, Tarnowskie Towarzystwo Kulturalne : Muzeum Okręgowe : Urząd Miejski, Tarnów 1994, ISBN 83-901529-4-0[4].
  • Mieczysław Czosnyka, Szczepanik Jan, Encyklopedia Tarnowa, Tarnów 2010 isbn = 978-83-87366-96-4.
  • Mieczysław Czosnyka, Jan Szczepanik Ambasadorem Tarnowa, Tarnów 2011 isbn = 978-83-931247-0-1.
  • Roman Włodek, Szczepanik Jan, Polski Słownik Biograficzny, zeszyt 193, Warszawa-Kraków 2010.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

Przypisy

  1. ↑ [1] Katalog książek MBP w Tarnowie.
  2. ↑ [2] Katalog książek MBP w Tarnowie.
  3. ↑ [3] Katalog książek MBP w Tarnowie.
  4. ↑ [4] Katalog książek MBP w Tarnowie.
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Jan_Szczepanik&oldid=29209336”
Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Drukuj lub eksportuj
Narzędzia
W innych językach