Jan de Berry

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jean de Valois, książę de Berry (fragment iluminacji z Bardzo bogatych godzinek księcia de Berry przedstawiającej styczeń)

Jean de Valois, zwany Wspaniałym (ur. 30 listopada 1340 w Vincennes, zm. 15 czerwca 1416 w Paryżu) – książę de Berry i Owernii, hrabia Poitiers, młodszy syn króla Francji Jana II Dobrego i Bonny Luksemburskiej, córki Jana I Ślepego, króla Czech. Młodszy brat króla Karola V Mądrego.

W 1357 otrzymał tytuł hrabiego Poitiers. W 1360 otrzymał tytuły księcia de Berry i księcia Owernii. Mniej więcej w tym samym czasie został hrabią Mâcon (był nim do 1372). Przed 1372 otrzymał tytuły hrabiego Angoulême i Saintonge, które posiadał do roku 1374. W 1394, dzięki małżeństwu z dziedziczką tych hrabstw, Joanną II, został hrabią Owernii i Boulogne. W 1399 został hrabią Étampes. W 1358 został gubernatorem Gujenny i Langwedocji. Gubernatorem Langwedocji został ponownie w 1390. W 1405 został gubernatorem Paryża.

Po śmierci króla Karola V w 1380 Jan, jego bracia (Ludwik, książę Andegawenii i Filip, książę Burgundii) oraz szwagier zmarłego monarchy, książę de Burbon, zostali regentami Francji w imieniu małoletniego Karola VI. Śmierć księcia Andegawenii w 1384 uczyniła Jana i jego brata Filipa najważniejszymi osobami w państwie. Regencja dobiegła końca w 1388. Karol VI rozpoczął samodzielne rządy, w których opierał się na ministrach ojca, będących opozycji wobec królewskich stryjów. Ich szansa na powrót do władzy nadeszła w 1392, kiedy Karol VI doznał pierwszego ataku choroby psychicznej. Jan i Filip kontynuowali rządy do 1402, gdy w przebłysku świadomości Karol odebrał im władzę, którą przekazał swojemu bratu, księciu orleańskiemu.

W późniejszych latach zmieniła się rola Jana na francuskiej scenie politycznej. Po śmierci Filipa Burgundzkiego w 1404 pozostał jedynym żyjącym synem króla Jana II. Starał się odgrywać rolę mediatora między zwalczającymi się frakcjami księcia Orleanu i nowego księcia Burgundii, Jana bez Trwogi. Po zamordowaniu księcia orleańskiego przez stronników Burgundczyka Jan trzymał stronę frakcji orleańskiej (armaniaków) w zaczynającej się wojnie domowej, ale zawsze dążył do pokoju w królestwie i pogodzenia walczących frakcji. To głównie dzięki jego namowom Karol VI i jego synowie nie pojawili się w 1415 na polu bitwy pod Azincourt. Pamiętając, że jego ojciec dostał się do angielskiej niewoli pod Poitiers, książę de Berry obawiał się sytuacji, gdy król Francji i jego następcy ponownie dostaną się do niewoli. Zmarł kilka miesięcy po bitwie.

Jan de Berry był wielkim patronem artystów. Dzięki jego patronatowi powstała bogato iluminowana przez braci Limbourg księga godzinek, znana pod nazwą Bardzo bogate godzinki księcia de Berry. Jan finansował swoją kolekcję dzieł sztuki dzięki dochodom ze swoich sporych dóbr, ale mimo to zmarł pogrążony w długach.

Małżeństwo i rodzina[edytuj | edytuj kod]

17 października 1360 w Carcassonne poślubił Joannę d'Armagnac (1348-1387), córkę Jana I, hrabiego d'Armagnac, i Beatrycze de Clermont, córki Jana de Charolais. Jan i Joanna mieli razem trzech synów i dwie córki:

5 czerwca 1389 w Riom poślubił Joannę II, hrabinę Owernii (1378-1422/1423), córkę hrabiego Jana II i Elżbiety de Comminges, córki Piotra Rajmunda II, hrabiego de Comminges. Małżeństwo to pozostało bezdzietne.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Karol de Valois
 
 
 
 
 
 
 
Filip VI Walezjusz
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Małgorzata Andegaweńska
 
 
 
 
 
 
 
Jan II Dobry
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Robert II
 
 
 
 
 
 
 
Joanna Burgundzka (Kulawa)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Agnieszka Francuska
 
 
 
 
 
 
 
Jan de Berry
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Henryk VII Luksemburski
 
 
 
 
 
 
 
Jan Luksemburski
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Małgorzata Brabancka
 
 
 
 
 
 
 
Bonna Luksemburska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wacław II
 
 
 
 
 
 
 
Elżbieta Przemyślidka
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Guta von Habsburg
 
 
 
 
 
 
Wikimedia Commons
Poprzednik
nowa kreacja
Count of Poitiers Arms.svg Hrabia Poitiers
1357-1416
Count of Poitiers Arms.svg Następca
powrót do domeny królewskiej
Poprzednik
nowa kreacja
BlasonBerry.PNG Książę de Berry
1360-1416
BlasonBerry.PNG Następca
powrót do domeny królewskiej
Poprzednik
nowa kreacja
Blason de l'Auvergne.svg Książę Owernii
1360-1416
Blason de l'Auvergne.svg Następca
Maria de Berry
Poprzednik
Jan II
Blason de l'Auvergne.svg Hrabia Owernii
1394-1416
razem z Joanną
Blason de l'Auvergne.svg Następca
Joanna II
Poprzednik
nowa kreacja
Blason comte fr Etampes (Evreux).svg Hrabia Étampes
1399-1416
Blason comte fr Etampes (Evreux).svg Następca
powrót do domeny królewskiej