Jan z Głogowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jan z Głogowa

Jan z Głogowa znany także jako Głogowczyk, Głogowita, Glogoviensis, Glogar, Gloger (niem. Johann von Glogau, ur. ok. 1445 w Głogowie, zm. 11 lutego 1507 w Krakowie) – polski astronom, matematyk i filozof scholastyczny-tomista, przedstawiciel przyrodoznawczego nurtu arystotelizmu, zwanego dziś albertyzmem (od św. Alberta Wielkiego).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z zamożnej rodziny Schilling (Schelling), ale nie używał tego nazwiska i podpisywał się Gloger albo Glogovita. W 1468 ukończył studia na Uniwersytecie Krakowskim z tytułem magistra i został wykładowcą. Przez blisko 40 lat wykładał łacinę, filozofię Arystotelesa i astronomię. Był autorem dzieł o charakterze podręcznikowym, z których najważniejsze to: Liber posteriorum analyticorum, Exercitium veteris artis, Questiones librorum de anima. Jego słuchaczem był m.in. Mikołaj Kopernik.

Zmarł na apopleksję. Pochowany został w kościele św. Floriana w Krakowie, w którym przez ostatnie lata życia był kanonikiem.

Jest patronem Gimnazjum nr 3 w Głogowie. Na Placu Jana z Głogowa w Głogowie znajduje się jego pomnik zaraz przy Alei Wolności.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Ważniejsze dzieła Głogowczyka to:

  • De verificatione. In scientiam mortalium hominum introductiorum quae cuilibet homini ex celesti praesignatur circulo... anno... 1495 feliciter recollectum, rękopis Biblioteka Marciana w Wenecji, sygn. L VIII 89 k. 261a-290b
  • Liber posteriorum analeticorum, Lipsk 1499, drukarnia W. de Monaco
  • Exercitium nove logice, Kraków(?) 1499; inne wyd.: Lipsk 1499, drukarnia W. de Monaco; Kraków 1511
  • Exercitium super omnes tractatus parvorum logicalium Petri Hispani, Lipsk 1500, drukarnia W. Steckel Monacensis; wyd. następne: Kraków 1504, Strasburg 1517
  • (Exercitium veteris artis). Argumentum in librum Porfirii peripatetici isagogicum in kathegorias Aristotelis, Kraków 1504, drukarnia J. Haller, wyd. następne: Kraków 1516, Strasburg 1517
  • Questiones liborum de anima, Metz 1501, drukarnia K. Hochfeder, wyd. następne: Kraków 1514; fragm. przedrukował: M. Wiszniewski Historia literatury polskiej, t. 3, Kraków 1841, s. 268-271
  • Phisionomia hinc inde ex illustribus scriptoribus... recollecta, Kraków 1518, drukarnia H. Wietor (wyd. R. Agricola młodszy)
  • Notae in computum ecclesiasticae
  • Computus chirometralis
  • Introductorium in tractatum sphaerae Johannis de Sacrobusto
  • Introductorium astronomiae in ephemerides
  • Tractatus in iudiciis astrorum
  • zob. także – rękopisy Biblioteki Jagiellońskiej nr: 1839-1840, 1963, 2089, 2173, 2453, 2491, 2493-2494, 2703 i 2855.

Michał Urbanowski podaje 3 obszerne bibliografie dzieł Jana z Głogowa:

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Szymon Starowolski: Starovolscius Scriptorum Polonicorum έκατοντάς (1627), s. 101.
  • Władysław Tatarkiewicz: Zarys dziejów filozofii w Polsce (seria: „Historia nauki polskiej w monografiach”, t. XXXII), Kraków, Polska Akademia Umiejętności, 1948, s. 6-7.
  • Hieronim Szczegóła: Jan Głogowczyk, Katowice 1967.
  • Krystyna Krauze-Błachowicz: Jan z Głogowa i tradycja gramatyki spekulatywnej, Wydawnictwo Semper, Warszawa, 2004.
  • Janusz Dryl, Edward Gigilewicz, Artur Winiarczyk: Jan z Głogowa, Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 5: Ir-Ko, s. 215a-217a.
  • Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 196-197.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]