Janina Żejmo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Janina Żejmo
Janina Żejmo
Imię i nazwisko Janina Bolesławowna Żejmo
Data i miejsce urodzenia 29 maja 1909
Wołkowysk, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 29 grudnia 1987
Warszawa, PRL
Zawód aktorka
Współmałżonek Andriej Kostriczkin
Iosif Chejfic
Leon Jeannot
Lata aktywności 1925–1957
Odznaczenia
Order Znak Honoru 1939

Janina Bolesławowna Żejmo (ros. Янина Болеславовна Жеймо; ur. 29 maja 1909 w Wołkowysku, zm. 29 grudnia 1987 w Warszawie) – radziecka aktorka pochodzenia polskiego. Pojawiła się w ponad 30 filmach w latach 1925-1954. Jest najbardziej znana z roli Kopciuszka w filmie o tym samym tytule. Była trzykrotnie zamężna. Jej mężami byli: Andriej Kostriczkin, Iosif Chejfic oraz Leon Jeannot, z tym ostatnim była związana aż do śmierci. Z Andriejem miała córkę Janinę Kostriczkin, a z Iosif Chejficem syna Juliana.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo[edytuj | edytuj kod]

Janina Żejmo urodziła się w Wołkowysku, (Obwód grodzieński na Białorusi) w rodzinie artystów cyrkowych. Rodzice oraz trzy starsze siostry Janiny pracowali w cyrku jako sławni akrobaci i gimnastycy. Jej ojciec Józef Bolesław Żejmo był Polakiem, a matka Rosjanką. Janina urodziła się zaraz po przedstawieniu, gdy jej matka wracała do domu po wykonaniu swojego popisowego numeru salta mortale. Zaczęła występować w cyrku już od najmłodszych lat. Pierwszy raz stało się to, gdy miała zaledwie trzy lata, jej występ odbył się w starym syberyjskim mieście Tobolsk. Po tym, jak Janina dołączyła do rodziny i zaczęła uprawiać zawód cyrkowego artysty, na chapiteau, gdzie występował ojciec Janiny, pojawiały się plakaty z napisem "Żejmo -6" ("szóstka Żejmo").
Dzieciństwo Janiny było wypełnione różnymi niebezpiecznymi zdarzeniami. Omal nie umarła na błonicę, od śmierci uratował ją jej dziadek. Jako małe dziecko spadła z konia podczas wykonywania trudnej akrobatycznej sztuczki. W młodości chorowała także na tyfus.
W 1923 roku, kiedy Janina miała 14 lat, jej ojciec ciężko zachorował i zmarł, a matka po wygaśnięciu umowy pozostała sama z córkami w Petersburgu. Tam też rodzina Żejmo postanowiła podbić scenę. Razem z matką Janina i jej siostra Elia uczyły się gry na ksylofonie. Zorganizowały trupę "Trio Żejmo" i we trójkę przygotowały "ekscentryczny musical", który odniósł wielki sukces w Piotrogrodzie. W wieku 14 lat Janina przestała rosnąć. Niski wzrost dziewczyny (148 cm[1]) pomógł jej później w karierze aktorskiej, choć ograniczał zakres ról.
W Moskwie i Petersburgu otwarto w połowie lat dwudziestych wiele szkół filmowych. W wieku piętnastu lat, równolegle z pracą na scenie, Janina Żejmo w tajemnicy przed rodziną postanowiła udać się do Leningradu aby stać się aktorką. Została przyjęta do "Fabryki Ekscentrycznego Aktora" (FEKS) działającej pod kierownictwem Grigorija Kozincewa i Leonida Trauberga. Janina zaczęła studiować ciężko. Tam też poznała studenta Andrieja Kostriczkina. Janina zakochała się w nim, i wkrótce potem Andriej zostaje jej mężem.

Kariera aktorska[edytuj | edytuj kod]

Debiut filmowy Janiny miał miejsce w 1925 roku. Janina zagrała swoją pierwszą rolę w filmie "Miszka walczy z Judeniczem", gdzie wystąpiła wraz z mężem Andriejem Kostriczkinem i Siergiejem Gierasimow. W 1926 roku Janina zagrała w kilku filmach Grigorija Kozincewa i Leonida Tauberga, w tym główną rolę w ekscentrycznej komedii "Braciszek".
W 1929 roku Janina ukończyła FEKS. Pomimo postępów córki, matka nie aprobowała jej występów aktorskich, chciała by wróciła do popisów cyrkowych. Jedną z głównych ról Janiny była też rola w filmie krótkometrażowym "Razbuditie Lenoczku" z 1934 roku. Po wykonaniu roli w filmie "Przyjaciółki" Janina stała się szczególnie popularna, rozpoznawano ją na ulicach, dostawała wiele listów od swoich fanów, zwłaszcza od młodych dziewczyn i chłopców, których marzeniem było zostać sławnymi aktorami. W tym samym czasie Janina utrzymywała chłodniejsze stosunki ze swoim mężem Andriejem Kostriczkinem, i wkrótce potem rozstali się. Ich wspólne życie było krótkotrwałe, mimo narodzin córki, Janiny Kostriczkin. W 1938 roku Janina Żejmo zagrała niewielką rolę tylko w jednym filmie. Dwa nadchodzące filmy z jej udziałem zostały wstrzymane. Wobec czego chciała odgrywać role teatralne, jednak niewiele miała wspólnego z teatrem. Janina w tym czasie przechodzi trudny okres z powodu braku zapotrzebowania na zawód aktora.
W 1939 r. Janina Żejmo została odznaczona Orderem Znaku Honoru, a tuż przed wojną na planie jednego z pierwszych filmów dźwiękowych "Moja ojczyzna", spotkała się z reżyserem Iosifem Chejficem. W tym okresie zaczęły rozwijać się bliższe relację między nimi i reżyser został drugim mężem aktorki. Janina urodziła mu syna Juliana (Julian Żejmo został operatorem filmowym w Polsce).
Kiedy zaczęła się wojna, Iosif Chejfic wraz z dziećmi wyjechał do Taszkentu, a Janina pozostała sama w Leningradzie, gdzie przeżyła oblężenie. Jej dom był otwarty dla przyjaciół, nawet w tak strasznym i trudnym czasie. Pod koniec 1942 roku, Janina została ewakuowana do Taszkentu. Ale spotkanie z mężem odbyło się bez radości. Podczas, gdy pociąg jechał do Azji Środkowej, poinformowano, że w drodze Janina zginęła podczas bombardowania. W życiu Chejfica pojawiła się inna kobieta. Janina nie może wybaczyć mężowi jego zdrady i nie wraca już do niego.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W 1947 roku rola Kopciuszka przyniosła jej ogromną popularność. Nie każdy jednak chciał zobaczyć ją w tej roli. Powodem był jej wiek. 37 letnia Janina miała zagrać 16 letnią dziewczynę. O tą rolę w tajemnicy przed Janiną ubiegała się także rosyjska baletnica Marija Mazun, która nie miała jeszcze ukończonych 20 lat[2].

Ostatnie lata w filmie[edytuj | edytuj kod]

W 1954 roku odegrała swoją ostatnią rolę w filmie "Psotnicy" mając 45 lat. Janina często myślała o przeprowadzce do Polski, gdzie proponowano jej pracę i dobre zakwaterowanie. Wraz z synem, który właśnie skończył szkołę, opuściła Rosję w 1957 roku i zamieszkała w Polsce. Córka aktorki pozostała w Moskwie. Janina Żejmo spędziła następne trzydzieści lat życia w Warszawie, gdzie poznała i zaprzyjaźniła się z słynnym polskim krytykiem filmowym Jerzym Toeplitzem.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Zmarła 29 grudnia 1987 roku w Warszawie w wieku 78 lat. Rok przed śmiercią miała drugi atak serca. Została pochowana na Cmentarzu Wostriakowskim w Moskwie[3]. W Rosji o aktorce został nakręcony program telewizyjny z serii «Kak uchodili kumiry»[4].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

1 lutego 1939 roku została odznaczona Orderem Znaku Honoru za rolę Asi w filmie "Przyjaciółki''" oraz za rolę Nadii w filmie "Wrogowie".

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

i inne

Przypisy

  1. Янина Жеймо, kinopoisk.ru
  2. Золушкин век Янины Жеймо
  3. Могилы знаменитостей. Жеймо Янина Болеславовна (1909-1987)
  4. "Kaк yxoдили кyмиpы. Жеймо Янина"
  5. Голубой экспресс, ruskino.ru
  6. Новый Вавилон, ruskino.ru
  7. Rostisław Jurieniew, Historia filmu radzieckiego, Warszawa 1977, s. 121
  8. Песня о счастье, ruskino.ru
  9. Rostisław Jurieniew, Historia filmu radzieckiego, Warszawa 1977, s. 131
  10. Леночка и виноград
  11. Rostisław Jurieniew, Historia filmu radzieckiego, Warszawa 1977, s. 128
  12. Rostisław Jurieniew, Historia filmu radzieckiego, Warszawa 1977, s. 154
  13. Март-апрель, ruskino.ru
  14. Ryszard Koniczek, Film radziecki w Polsce 1926-1966, Warszawa 1968, s. 79

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]