Janusz Krasiński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Janusz Krasiński
Janusz Krasinski Warsaw August04 2010 Fot Mariusz Kubik 01.jpg
Janusz Krasiński
Warszawa, 4 sierpnia 2010
Imiona i nazwisko Janusz Andrzej Krasny-Krasiński
Data i miejsce urodzenia 5 lipca 1928
Polska Warszawa
Data i miejsce śmierci 14 października 2012
Polska Warszawa
Narodowość Polska
Dziedzina sztuki literatura
Ważne dzieła "Haracz szarego dnia" (1959); "Przerwany rejs białej marianny" (1960); "Wózek" (1966); "Czapa i inne dramaty" (1973); "Syn Wallenroda" (1980); "Na stracenie" (1992); "Twarzą do ściany" (1996); "Niemoc" (1999); "Przed agonią" (2005).
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Janusz Krasiński w Wikicytatach

Janusz Andrzej Krasiński (Janusz Krasny-Krasiński, ur. 5 lipca 1928 w Warszawie, zm. 14 października 2012 tamże) – polski prozaik, dramatopisarz, reportażysta, autor słuchowisk radiowych i adaptacji teatralnych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Franciszka Krasny-Krasińskiego, przedsiębiorcy, właściciela przedsiębiorstwa obuwniczego "Krasny" (zm. 1943) i Zofii z domu Sieczkowskiej (zm. 1944).

Podczas II wojny światowej, od 1941 członek Szarych Szeregów. Po powstaniu warszawskim znalazł się wraz z matką w obozie przejściowym w Pruszkowie, a następnie w Auschwitz-Birkenau (numer obozowy: 191497). Po miesiącu został przeniesiony do obozu Hersbruck pod Norymbergą (będącego podobozem KL Flossenbürg). Stamtąd, pod koniec marca 1945 został ewakuowany pieszym transportem do Dachau, skąd 29 kwietnia 1945 został wyzwolony przez wojska USA. W latach 1945-1947 przebywał w amerykańskiej strefie okupacyjnej w Niemczech (w Monachium, Wildflecken i Mannheim), gdzie uczęszczał do szkoły średniej i służył w Polskich Oddziałach Wartowniczych.

Powrócił do Polski w 1947. Po kilku miesiącach został aresztowany przez Kontrwywiad Wojskowy (Informację), pod zarzutem rzekomego szpiegostwa na rzecz wywiadu USA. Skazany przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie na 15 lat więzienia, przebywał w latach 1947-1956 w więzieniach na Mokotowie (tu, w niewielkiej celi, gdzie przebywało naraz ok. stu osób, siedział m.in. z adiutantem gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego Ryszardem Krzywickim-Jamonttem, Władysławem Bartoszewskim, Kazimierzem Gorzkowskim, Adamem Obarskim, Tadeuszem Płużańskim, Janem Radożyckim, płk Wacławem Lipińskim czy ks. prof. Janem Stępniem). Po niespełna roku przeniesiony do więzienia we Wronkach i Rawiczu. Zwolniony z więzienia w maju 1956 w wyniku amnestii (uniewinniony z zarzutów dopiero 25 sierpnia 1998 przez Sąd Najwyższy – Izbę Wojskową).

Powrócił do Warszawy. Pracował w drukarni przy ul. Marszałkowskiej, a także jako zastępca magazyniera w przedsiębiorstwie "Arged". Zadebiutował w 1956 na łamach "Po prostu" (nr 39; wiersz pt. Karuzela) i tygodnika "Przegląd Kulturalny" (nr 49; opowiadanie pt. Potworek). Podjął współpracę z redakcją tygodnika "Współczesność" (w latach 1958-1963, 1965-1966, 1968, 1969). W latach 1960-1966 był reporterem i redaktorem w Redakcji Słuchowisk Teatru Polskiego Radia. W 1964 przebywał na stypendium Ministerstwa Kultury i Sztuki w Holandii. W 1965 należał do Rady Artystycznej Studenckiego Teatru "Hybrydy". W latach 1966-1975 prowadził dział prozy w warszawskim tygodniku "Kultura". Od 1975 r. został członkiem redakcji miesięcznika "Dialog" a także recenzentem i i doradcą Zespołu Filmowego "Iluzjon" (do 1979). Od 1991 członek redakcji pisma "Théâtre en Pologne".

W swojej twórczości podejmuje najczęściej tematy dotyczące historii najnowszej, indywidualnego i zbiorowego cierpienia Polaków w latach II wojny światowej, nazizmu i komunizmu w życiu jednostkowych ofiar systemów totalitarnych.

19 marca 2007 w Bibliotece Narodowej w Warszawie odbyła się premiera filmu dokumentalnego w reżyserii Joanny Żamojdo pt. Janusz Krasiński. Cenzurowany życiorys (real.: Wytwórnia Filmowa "Czołówka" w koprodukcji z TVP 1; Zdjęcia: Jacek Knop i Jacek Mierosławski). W 2008 r. na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie powstała praca magisterska Barbary Gancarczyk pt. Twórczość dramaturgiczna Janusza Krasińskiego. Próba opisu (pod kierunkiem dr hab. Macieja Urbanowskiego).

Janusz Krasiński z egzemplarzem swojej książki pt. Bracia syjamscy z San Diego - Warszawa, 4 sierpnia 2010 r.

Członek Związku Literatów Polskich (1960-1983; od 1963 r. członek Zarządu Głównego, w latach 1978-1980 wiceprezes Zarządu Głównego, ponadto przewodniczący Komisji Domów Pracy Twórczej ZLP oraz wiceprezes Klubu Dramatopisarzy przy ZLP w latach 1971-1983), Polskiego PEN Clubu (od 1965), Stowarzyszenia Filmowców Polskich.

Od 1983 członek Polskiego Ośrodka Międzynarodowego Instytutu Teatralnego (ITI; w latach 1987-1990 przewodniczący Polskiej Sekcji Dramatopisarzy, od 1993 członek Zarządu).

Od 1995 członek Stowarzyszenia Pracowników Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa (obecnie Stowarzyszenia Pracowników, Współpracowników i Przyjaciół Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa Imienia Jana Nowaka-Jeziorańskiego).

Od 2005 do 2008 prezes Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, od 2008 prezes honorowy Stowarzyszenia.

Od 2008 jest także członkiem jury Nagrody Mediów Publicznych w dziedzinie literatury pięknej COGITO.

Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1974) i Złotą Odznaką "Za Pracę Społeczną dla m. Krakowa" (1975).

Dwukrotnie żonaty: z Anną (córką Kazimierza Gorzkowskiego, w latach 1957-1963) i Barbarą Stramik (muzykiem; od 1964), ma dwóch synów i córkę. Mieszkał w Warszawie przy ul. Niemcewicza.

Został pochowany w grobowcu rodzinnym na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[1].

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Książki[edytuj | edytuj kod]

W Stowarzyszeniu Pisarzy Polskich - od prawej: Leopold Unger, Janusz Krasiński, Ludwik Jerzy Kern, Wojciech Giełżyński, Mariusz Kubik - Warszawa, 12 września 2006 r.

Dramaty i słuchowiska radiowe[edytuj | edytuj kod]

  • Kwatery (słuchowisko; "Dialog" nr 3/1962; wydanie książkowe: Teatr szklanego ekranu; praca zbiorowa; Państwowe Wydawnictwo "Iskry" 1970, s. 183-222)
  • Obcy ludzie (utwór dramatyczny; niepubl.)
  • Czapa (komedia stereofoniczna) (utwór dramatyczny; "Dialog" nr 6/1965)
  • Wkrótce nadejdą bracia (Mało prawdopodobny dramat w dwóch aktach) (utwór dramatyczny; "Dialog" nr 12/1967)
  • Filip z prawdą w oczach (Dramat ucieszny w 13 obrazach) (utwór dramatyczny; "Dialog" nr 7/1968)
  • Śniadanie u Desdemony. Sztuka w 2 aktach (utwór dramatyczny; "Dialog" nr 9/1971)
  • Czapa i inne dramaty (wybór dramatów; zawiera: Kwatery (dramat w jednym akcie), Wkrótce nadejdą bracia (Mało prawdopodobny dramat w dwóch aktach), Śniadanie u Desdemony. Sztuka w 2 aktach, Filip z prawdą w oczach (Dramat ucieszny w 13 obrazach), Czapa czyli Śmierć na raty (Dramat wisielczy w dwóch aktach); Państwowy Instytut Wydawniczy 1973; "Seria Z Maską")
  • Kochankowie z klasztoru Valdemosa (słuchowisko radiowe; 1973; Jako: Kochankowie z klasztoru Valdemosa. Romanca w stylu hiszpańskim: "Dialog" nr 6/1974; wydanie książkowe: Spółdzielnia Wydawnicza "Czytelnik" 1980, ISBN 83-07-00222-2; "Seria Dramatu Polskiego")
  • Czapa czyli śmierć na raty (Audiobook; Dwa spektakle, zrealizowane w 1965 r. oraz 2005 r.; Polskie Radio 2010)

Scenariusze filmowe[edytuj | edytuj kod]

Spektakle telewizyjne[edytuj | edytuj kod]

Adaptacje teatralne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pisanie stało się moją konspiracją. Z Januszem Krasińskim rozmawia Ryszard Ciemiński ("Nowe Książki", nr 5/1992)
  • Joanna Zawadzka, Janusz Krasiński W: Współcześni polscy pisarze i badacze literatury. Słownik biobibliograficzny. Tom 4 (Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1996, ISBN 83-022-05974-9)
  • Janusz Krasiński, Curriculum vitae ( Wydawnictwo Arcana, nr 6/2000)
  • Bóg mnie strzegł, sam się strzegłem. Z Januszem Krasińskim rozmawia Krzysztof Masłoń ("Rzeczpospolita" 30 września – 1 października 2000 r.)
  • Danuta Derlińska-Pawlak, Janusz Krasiński – świadek epoki ("Przegląd Polski", 1 kwietnia 2005 r.)
  • Smutne wspomnienia pisarza. Z Januszem Krasińskim rozmawia Krzysztof Lubczyński ("Dziś", nr 12/2005)
  • Mokotowskie pasaże. Z Januszem Krasińskim rozmawia Krzysztof Masłoń ("Rzeczpospolita" - "Plus-Minus" 10-12 listopada 2006 r.)
  • Jestem uczestnikiem polskich losów. Z Januszem Krasińskim, laureatem tegorocznej Nagrody im. Józefa Mackiewicza, rozmawia Roman Motoła ("Nasza Polska" nr 48 (579), 28 listopada 2006 r.)
  • Dorota Heck, Czy powieść autobiograficzna może być powieścią historyczną? Granice powieści historycznej [w:] Wyobraźnia i pedanteria. Prace ofiarowane Profesorowi Wojciechowi Głowali w 65. rocznicę urodzin (pod red. Macieja Adamskiego, Macieja Gorczynskiego, Małgorzaty Gorczyńskiej, Wojciecha Małeckiego; Oficyna Wydawnicza ATUT - Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe, Wrocław 2008, ISBN 978-83-7432-429-8)
  • Dorota Heck, Between the theoretical concepts and authorial intention. Discussing Janusz Krasinski's "Na stracenie" [w:] Theory - criticism - history - faith. Sketches on the threshold of literary anthropology (Księgarnia Akademicka 2010, ISBN 978-83-7638-004-9)
  • Siedziałem z ludźmi ze sprawy Pileckiego. Z Januszem Krasińskim, prozaikiem, dramatopisarzem i reportażystą, honorowym prezesem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, członkiem jury Nagrody Mediów Publicznych w dziedzinie literatury pięknej Cogito, rozmawia Piotr Czartoryski-Sziler ("Nasz Dziennik", 19-20 czerwca 2010 r.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]