Janusz Radziwiłł (kasztelan wileński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Janusz Radziwiłł
Janusz Radziwiłł
Janusz Radziwiłł
Trąby
Trąby
Data urodzenia 22 lipca 1579
Miejsce urodzenia Wilno
Data śmierci 6/7 listopada 1620
Miejsce śmierci Czarlin
Rodzina Radziwiłłowie
Rodzice Krzysztof Mikołaj Radziwiłł Piorun
Katarzyna Ostrogska
Małżeństwo Zofia Olelkowicz Słucka
Elżbieta Zofia Hohenzollern
Dzieci z Zofią Olelkowicz Słucką: NN
z Elżbietą Zofią Hohenzollern:
Elżbieta Eleonora Radziwiłł
Jan Jerzy Radziwiłł
Zofia Agnieszka Radziwiłł
Bogusław Radziwiłł

Janusz Radziwiłł herbu Trąby (ur. 22 lipca 1579 w Wilnie, zm. 6/7 listopada 1620 w Czarlinie) – książę Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, kasztelan wileński od 1619, podczaszy wielki litewski od 1599, starosta borysowski, pan na Dubinkach, Lichtenbergu, Słucku i Kopylu.

Uczestnik rokoszu Zebrzydowskiego, protektor protestantyzmu na Litwie, wnuk Mikołaja Rudego Radziwiłła, syn Krzysztofa Mikołaja Pioruna i Katarzyny Ostrogskiej, brat przyrodni Krzysztofa Radziwiłła.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z kalwińskiej linii Radziwiłłów na Birżach i Dubinkach. W młodości towarzyszył ojcu w wyprawie inflanckiej. W 1603 roku po śmierci Krzysztofa Mikołaja Pioruna stanął wraz z bratem Krzysztofem na czele obozu politycznego Radziwiłłów. Dzięki zawartemu 1 października 1600 roku w Brześciu małżeństwu z Zofią Olelkowiczówną, księżną na Słucku i Kopylu stał się najbogatszym magnatem na Litwie.

W 1606 roku urażony na Zygmunta III Wazę, przyczynił się do rokoszu Zebrzydowskiego w Koronie. W Lublinie obrany został marszałkiem koła rycerskiego. W latach 1607-1608 prowadził w Wielkim Księstwie Litewskim prywatną wojnę ze stronnikiem króla, Janem Karolem Chodkiewiczem. Spiskował z księciem Siedmiogrodu, Gaborem Bethlenem, którego zamierzał osadzić na tronie polskim. W bitwie pod Guzowem w 1607 roku pierwszy natarł na szyki królewskie. Po ugodzie z królem przez resztę życia stronił od spraw publicznych, pozostawał jednak w opozycji do dworu. Wyjechał do Francji i do Szwajcarii, skąd wrócił do Rzeczypospolitej w 1610 roku. Po stracie pierwszej żony Zofii w 1612 roku ponownie ożenił się 7 lipca 1613 roku w Berlinie z córką elektora brandenburskiego, Elżbietą Zofią Hohenzollern. Osiadł w Gdańsku i zajmował się sprawami majątkowymi. W 1618 roku nabył Lichtenberg we Frankonii, który pozwolił mu na pełnoprawny status władcy terytorialnego w Rzeszy.

W 1616 roku w proteście wobec polityki Wazów na wschodzie i rozpoczęciu przez króla kolejnej wojny z Rosją udał się na dobrowolną emigrację i przebywał w Niemczech, gdzie związał się z obozem książąt protestanckich, licząc na nieunikniony wybuch wojny z cesarzem, która mogłaby mu przynieść upragnione posiadłości w Rzeszy. W 1618 roku w związku z nadaniem mu kasztelanii wileńskiej powrócił do Rzeczypospolitej i zamieszkał w Wilnie. Nie zdecydował się jednak na stały pobyt na Litwie i przeprowadził się powtórnie do Gdańska.

Zmarł w listopadzie 1620 roku w domu swojego sługi Czarlińskiego w Czarlinie wkrótce po chrzcie najmłodszego syna, Bogusława. Po pogrzebie, który miał miejsce w Wilnie, pochowany został w kościele kalwińskim w Dubinkach.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Dwukrotnie żonaty. Jego małżeństwo z księżną Zofią Słucką było bezdzietne. Z druga żoną córką elektora brandenburskiego Jana Jerzego Hohenzollerna, Elżbietą Zofią Hohenzollern miał czworo dzieci:

  • Elżbietę Eleonorę (ur. 1615, zm. 1633)
  • Jana Jerzego (ur. i zm. 1616)
  • Zofię Agnieszkę (ur. 1618, zm. 1637)
  • Bogusława (ur. 1620, zm. 1669)

Literatura[edytuj | edytuj kod]