Janusz Radziwiłł (kasztelan wileński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Janusz Radziwiłł
Janusz Radziwiłł
Janusz Radziwiłł
Trąby
Trąby
Data urodzenia 22 lipca 1579
Miejsce urodzenia Wilno
Data śmierci 6/7 listopada 1620
Miejsce śmierci Czarlin
Rodzina Radziwiłłowie
Rodzice Krzysztof Mikołaj Radziwiłł Piorun
Katarzyna Ostrogska
Małżeństwo Zofia Olelkowicz Słucka
Elżbieta Zofia Hohenzollern
Dzieci z Zofią Olelkowicz Słucką: NN
z Elżbietą Zofią Hohenzollern:
Elżbieta Eleonora Radziwiłł
Jan Jerzy Radziwiłł
Zofia Agnieszka Radziwiłł
Bogusław Radziwiłł
Janusz Radziwiłł
książę
pan Lichtenbergu
Okres panowania od 1618
do 1620
Poprzednik Krzysztof III von Waldenfels
Jan Rudolf von Waldenfels
Następca Elżbieta Zofia Hohenzollern
Dane biograficzne

Janusz Radziwiłł herbu Trąby (ur. 22 lipca 1579 w Wilnie, zm. 6/7 listopada 1620 w Czarlinie) – książę Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, kasztelan wileński od 1619, podczaszy wielki litewski od 1599, starosta borysowski, pan na Dubinkach, Lichtenbergu, Słucku i Kopylu.

Uczestnik rokoszu Zebrzydowskiego, protektor protestantyzmu na Litwie, wnuk Mikołaja Rudego Radziwiłła, syn Krzysztofa Mikołaja Pioruna i Katarzyny Ostrogskiej, brat przyrodni Krzysztofa Radziwiłła.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodził z kalwińskiej linii Radziwiłłów na Birżach i Dubinkach. W młodości towarzyszył ojcu w wyprawie inflanckiej. W 1603 roku po śmierci Krzysztofa Mikołaja Pioruna stanął wraz z bratem Krzysztofem na czele obozu politycznego Radziwiłłów. Dzięki zawartemu 1 października 1600 roku w Brześciu małżeństwu z Zofią Olelkowiczówną, księżną na Słucku i Kopylu stał się najbogatszym magnatem na Litwie.

W 1606 roku urażony na Zygmunta III Wazę, przyczynił się do rokoszu Zebrzydowskiego w Koronie. W Lublinie obrany został marszałkiem koła rycerskiego. W bitwie pod Guzowem pierwszy natarł na szyki królewskie. W latach 1607-1608 prowadził w Wielkim Księstwie Litewskim prywatną wojnę ze stronnikiem króla, Janem Karolem Chodkiewiczem.

Po ugodzie z królem przez resztę życia przeważnie stronił od spraw publicznych w Rzeczypospolitej, pozostając jednak w opozycji do dworu. Wyjechał do Francji i do Szwajcarii, skąd wrócił w 1610 roku. Po stracie pierwszej żony Zofii w 1612 roku ponownie ożenił się 7 lipca 1613 roku w Berlinie z córką elektora brandenburskiego, Elżbietą Zofią Hohenzollern. Przebywał w Gdańsku, gdzie zajmował się sprawami majątkowymi.

Spiskował z księciem Siedmiogrodu, Gaborem Bethlenem, którego zamierzał osadzić na tronie polskim. W 1616 roku w proteście wobec polityki Wazów na wschodzie i rozpoczęciu przez króla kolejnej wojny z Rosją udał się na dobrowolną emigrację i przebywał w Niemczech, gdzie związał się z obozem książąt protestanckich, licząc na nieunikniony wybuch wojny z cesarzem. W 1618 roku nabył Państwo Lichtenberg we Frankonii stając się pełnoprawnym władcą terytorialnym w Rzeszy.

W 1618 roku w związku z nadaniem mu kasztelanii wileńskiej powrócił do Rzeczypospolitej i zamieszkał w Wilnie. Nie zdecydował się jednak na stały pobyt na Litwie i przeprowadził się powtórnie do Gdańska.

Zmarł w listopadzie 1620 roku w domu swojego sługi Czarlińskiego w Czarlinie wkrótce po chrzcie najmłodszego syna, Bogusława. Po pogrzebie, który miał miejsce w Wilnie, pochowany został w kościele kalwińskim w Dubinkach.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Dwukrotnie żonaty. Jego małżeństwo z księżną Zofią Słucką było bezdzietne. Z druga żoną córką elektora brandenburskiego Jana Jerzego Hohenzollerna, Elżbietą Zofią Hohenzollern miał czworo dzieci:

  • Elżbietę Eleonorę (ur. 1615, zm. 1633)
  • Jana Jerzego (ur. i zm. 1616)
  • Zofię Agnieszkę (ur. 1618, zm. 1637)
  • Bogusława (ur. 1620, zm. 1669)

Literatura[edytuj | edytuj kod]