Jasienica (powiat wołomiński)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy wsi w powiecie wołomińskim. Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Jasienica.
Jasienica
Jasienica, ul. Centralna (sierpień 2007)
Jasienica, ul. Centralna (sierpień 2007)
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat wołomiński
Gmina Tłuszcz
Liczba ludności 2449
Strefa numeracyjna (+48) 29
Kod pocztowy 05-240
Tablice rejestracyjne WWL
SIMC 0521609
Położenie na mapie gminy Tłuszcz
Mapa lokalizacyjna gminy Tłuszcz
Jasienica
Jasienica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jasienica
Jasienica
Ziemia 52°24′52″N 21°24′11″E/52,414444 21,403056Na mapach: 52°24′52″N 21°24′11″E/52,414444 21,403056

Jasienicawieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wołomińskim, w gminie Tłuszcz.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ostrołęckiego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

We wsi znajdują się m.in osobowy przystanek kolejowy (Jasienica Mazowiecka), szkoła podstawowa, gimnazjum, przedszkole samorządowe, biblioteka publiczna, jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej, kościół rzymskokatolicki pw. Narodzenia Pańskiego oraz park, będący pozostałością folwarku. Wieś leży nad rzeką Cienką. Na rzece znajdują się 3 mosty kolejowe, 4 mosty drogowe (w tym jeden drogi wojewódzkiej), kładki dla pieszych oraz brody.

Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 634.

Na terenie wsi krzyżują się bezkolizyjnie (wiadukt linii jednotorowej) dwie linie kolejowe:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historia Jasienicy sięga co najmniej początków XV wiekuj tj. czasów kolonizacji Mazowsza (Jasienica należała do powiatu i ziemi warszawskiej Księstwa Mazowieckiego podczas gdy Tłuszcz - do powiatu kamienieckiego ziemi nurskiej. Granica przebiegała tu prawdopodobnie wzdłuż Cienkiej). Wskazują na to dokumenty potwierdzające transakcje kupna-sprzedaży z tego okresu, których przedmiotem były Jasienica lub udziały w niej tj. m.in.: • Mikołaj z Kraszewa sprzedał w 1414r. Świętosławowi z Pruszkowa herbu Roch, udziały w Jasienicy za 40 kop gr praskich • Anna - córka Dadźboga z Sękocina sprzedała w roku 1414/1415 Wawrzyńcowi z Targowego swoje udziały w Jasienicy za 15 kop gr praskich • Dadźbog z Pęcic w 1418r. sprzedał swój udział w Jasienicy za 30 kop praskich Świętosławowi • bracia Mikołaj i Jan z Umiastowa sprzedali swojemu bratu Piotrowi udziały w Jasienicy

Jasienica była odnotowywana w dawnych dokumentach jako m.in.: "Jassenicza", "Jassyenyecz", "Jassyenicza" "Jaszenicza" "Jaszenecz" "Jasiennica" "Jasszenicza" "Jassyeniecz" "Jaschenyecz" "Jasyenyecz" "Jassenycza" "Jaschyenycze" "Jasyenycza" "Yasszyennycza".

Wspomniany wyżej Świętosław (także „Swentosław”, „Święszek”) to prawdopodobnie ta sama osoba tj. rycerz Świętosław z Pruszkowa tj. Pruszkowski z rodu Pierzchałów, który m.in. tereny obejmujące Jasienicę otrzymał w uznaniu zasług dla mazowieckiego dworu książęcego. Ww. transakcje wskazują, iż Świętosław także nabywał ziemie w Jasienicy od ówczesnych właścicieli. W 1456 r. Świętosław, dziedzic m.in. Jasienicy, otrzymał od mazowieckiego księcia Janusza zwolnienie od ciężarów publicznych obciążających posiadane ziemie. Około roku 1470, po śmierci Świętosława, Jasienica dostała się w ręce jednego z jego synów[1].

(prawdopodobnie) Andrzeja, który osiedliwszy się w tych okolicach przyjął nazwisko Klembowski (też Kłębowski) tj. od także przejętego - Klembowa.

Po wcieleniu Mazowsza do Korony Polskiej - rok 1526, Jasienica znalazła się w Woj. Mazowieckim, powiecie i ziemi warszawskiej.

Jasienica była wsią szlachty zagrodowej.

Właścicielami Jasienicy byli później m.in. Stanisław Klembowski, Stanisław i Piotr Czosnowski, Dominik Sobolewski.

Źródła wskazują, iż w Jasienicy były w 1565 r. - 2 folwarki, później jeden.

W wyniku III rozbioru Polski, w 1795 roku Jasienica trafiła do zaboru austriackiego (tzw. Nowa Galicja), do nowoutworzonego powiatu stanisławowskiego należącego do cyrkułu (województwa) siedleckiego. W 1809r. Jasienica wraz z resztą Nowej Galicji znalazła się w Księstwie Warszawskim, w Departamencie warszawskim (nadal w powiecie stanisławowskim). Po likwidacji Księstwa Warszawskiego i utworzeniu w 1815 roku zależnego od Rosji Królestwa Polskiego, powiat stanisławowski - wraz z Jasienicą, znalazł się w województwie mazowieckim.

W 1827 r. w Jasienicy było 28 domów, 186 mieszkańców (to więcej niż w Tłuszczu w tym samym czasie). W folwarku były domy murowane – 4 i drewniane -14. Wieś liczyła 47 osad (tj. gospodarstw).

Od 1867 należała administracyjnie do powiatu radzymińskiego, wchodzącego (XIX w.) w skład guberni warszawskiej, będącej częścią Królestwa Polskiego. Dziewiętnastowieczny historyk (w 1882) pisał o Jasienicy tak: „Wieś i folwark nad strugą tej nazwy, powiat radzymiński, gmina i parafia Klembów, o 2 wiorsty od Tłuszcza. Właścicielem folwarku Jasienica (według stanu na 1888 rok) był Leonard Sawicki, zaś w latach 20. XX w. Józef Leśniewski[2].

Do 1916r. Jasienica należała do gminy Klembów, po czym znalazła sie w nowoutworzonej gminie Tłuszcz.

W 1921 w Jasienicy mieszkało 614 ludzi, w tym 5 Żydów. W folwarku Jasienica było 23 mieszkańców.

Książki adresowe Polski za lata 1926/27 wskazują, iż w Jasienicy funkcjonował: cieśla – Kozowski P. (Kozłowski?, Kosowski?), kowal – Babańczyk J., murarz – Jusiński S., sklep z art. spożywczymi – Koźlik W., szewcy – Gajcy S., Jusiński P., Kółko rolnicze. Właścicielem ziemskim był Antoni Czyżewski.

We wrześniu 1939 wiadukt kolejowy w Jasienicy był celem nalotów ze strony wojsk niemieckich.

Przez Jasienicę przejeżdżały transporty Żydów kierowane do obozu zagłady w Treblince.

15 czerwca 1942 z wiaduktu kolejowego w Jasienicy zrzucone zostały petardy zapalające na pociąg towarowy jadący do Białegostoku, strzeżony przez Niemców. Akcja ta przeprowadzona została przez partyzantów AK z placówki Pniewo[3].

Aktywnymi uczestnikami działań AK podejmowanych na terenie gminy Tłuszcz byli mieszkańcy Jasienicy: Stanisław Roguski i ppor. Tadeusz Woiński „Błyskawica” (oficer rezerwy), który m.in. kierował akcjami na urzędy gminy w Klembowie i Tłuszczu. W ich trakcie niszczono lub zabierano dokumenty, pieczęcie i spisy podatkowe i kontyngentowe. Tadeusz Woiński został postrzelony 8 lutego 1944 podczas łapanki na stacji w Wołominie i zmarł 22 lutego 1944.

W połowie sierpnia 1944 m.in. na terenie Jasienicy trwały zażarte kilkudniowe walki między wojskami niemieckimi i rosyjskimi, z użyciem samolotów, czołgów i artylerii. Spowodowały one znaczne zniszczenia w Jasienicy. W większości drewniane domy zostały spalone lub zniszczone. Walki przyniosły też ofiary śmiertelne wśród mieszkańców Jasienicy. 18 sierpnia Jasienica została oswobodzona spod okupacji Niemców.

Ogółem w trakcie II wojny światowej poniosło śmierć lub zaginęło co najmniej dwudziestu kilku mieszkańców Jasienicy (liczba ta uwzględnia osoby zastrzelone, osoby, które zginęły wskutek wybuchów bomb, osoby zmarłe po pobytach w więzieniach i obozach koncentracyjnych).

Od 1952 po przeniesieniu siedziby powiatu z Radzymina do Wołomina wieś należała administracyjnie do powiatu wołomińskiego (z wyjątkiem lat 1975–1998, kiedy to gm. Tłuszcz należała do woj. ostrołęckiego).

W Jasienicy urodził się Stanisław Kielak – poseł na Sejm w II RP.

W latach 2006-2013 proboszczem parafii w Jasienicy był ks. Wojciech Lemański.

kościół Narodzenia Pańskiego

Przypisy

  1. Zbigniew Drzewiecki: Klembów to naprawdę stara osada.... W: Generał Franciszek Żymirski. Album upamiętniający 170. rocznicę śmierci generała dywizji Franciszka Żymirskiego. Klembów, 25 II 2001 r. [on-line]. gokklembow.nogard.pl > Historia > Historia Klembowa, 2004. [dostęp 2013-10-16].
  2. Marcin Ołdak: ST 3/2012 Spotkania z historią – dawne majątki ziemskie. stacja-tluszcz.pl > Aktualności > Kultura [on-line], 2012-03-06. [dostęp 2013-10-16].
  3. Stanisław Kielak: Dzieje obwodu Armii Krajowej „Rajski Ptak” – „Burak”. Gdańsk – Tłuszcz: Wydawnictwo Exter Sp. z o.o., 2008, s. 185. ISBN 978-83-60299-38-8. [dostęp 2013-10-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jasienica w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.
  2. Stanisław Kielak: Dzieje obwodu Armii Krajowej „Rajski Ptak” – „Burak”. Gdańsk – Tłuszcz: Wydawnictwo Exter Sp. z o.o., 2008, s. 346. ISBN 978-83-60299-38-8.
  3. Stanisław Kielak: "Tłuszcz wieś - osada - miasto 1447–1980. Stowarzyszenie Rodu Kielaków "Siewba", Tłuszcz 2013.
  4. Robert Szydlik, Wincenty Szydlik: Tłuszcz. Studia i szkice z dziejów, Tłuszcz 2004.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]