Jaskinia Niedźwiedzia (Sudety)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Zobacz też: inne obiekty o nazwie Jaskinia Niedźwiedzia.
Jaskinia Niedźwiedzia
Oświetlona jaskinia
Oświetlona jaskinia
Państwo  Polska
Położenie Gmina Stronie Śląskie
w pobliżu wsi Kletno
Właściciel Skarb Państwa
(Zakład Usług Turystycznych
"Jaskinia Niedźwiedzia" w Kletnie)
Długość około 3800 m
Deniwelacja 69 m (-37m, +32 m)
Wysokość otworów 800, 807 m n.p.m.
Wysokość otworów
nad dnem doliny
10 i 15 m
Ekspozycja otworów ku NW
Data odkrycia 14 października 1966 r.
Odkrywca Roman Kińczyk
Ochrona
i dostępność
rezerwat
Położenie na mapie Sudetów
Mapa lokalizacyjna Sudetów
Jaskinia Niedźwiedzia
Jaskinia Niedźwiedzia
Ziemia 50°14′03″N 16°50′03″E/50,234167 16,834167Na mapach: 50°14′03″N 16°50′03″E/50,234167 16,834167
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa jaskini

Jaskinia Niedźwiedzia – najdłuższa jaskinia całych Sudetów, położona w Masywie Śnieżnika, w dolinie Kleśnicy, w pobliżu wsi Kletno. Odkryta podczas eksploatacji kamieniołomu marmuru w 1966 roku, w obrębie wzniesienia Stroma (1166 m n.p.m.).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Odkrycie[edytuj | edytuj kod]

Jaskinię odkryto 14 października 1966 roku podczas eksploatacji wyrobiska "Kletno III" przez Bystrzyckie Zakłady Kamienia Budowlanego wydobywającego w tej okolicy marmur metodą odkrywkową. Około godziny 13.00 wykonano odstrzał, po którym odsłonił się dwumetrowy otwór o soczewkowatym kształcie. Wiertacz strzałowy Roman Kińczyk z Lądka-Zdroju wraz z jednym z pracujących tu więźniów zajrzeli pierwsi do otworu jaskini i znaleźli w nim kości. Duża ilość szczątków nasunęła odkrywcom przypuszczenie o zbiorowym grobie. Powiadomiono natychmiast kierownictwo zakładu i geologa z pobliskiego uzdrowiska. Trzy dni później dokonano pierwszych fachowych oględzin. Łączną długość korytarzy i sal na dwóch poziomach oszacowano na ok. 200 m. Liczne kości stwierdzone w namuliskach okazały się być szczątkami prehistorycznych ssaków (głównie niedźwiedzia jaskiniowego - stąd nazwa jaskini).

W tej sytuacji decyzją Ministra Budownictwa i Materiałów Budowlanych przerwano eksploatację kamieniołomu, a teren przekazano do dyspozycji naukowców. W 1967 r. Instytut Geograficzny Uniwersytetu Wrocławskiego opracował plan badań jaskini. Kierownictwo badań objął ówczesny rektor Uniwersytetu Wrocławskiego, prof. dr Alfred Jahn. Latem 1967 r. prowadzone były wykopaliska paleontologiczne. 4 grudnia grupa grotołazów z Akademickiego Klubu Turystycznego pod kierownictwem dra Mariana Puliny przekopała korytarz prowadzący do dalszych ciągów jaskiniowych o bardzo bogatej i barwnej szacie naciekowej.

W latach 1968-1969 prowadzono dalszą eksplorację, w trakcie której odkryto tzw. "Stare piętro wrocławskie", położone za Salą Blokową oraz silnie naruszone tektonicznie partie z Korytarzem Wodnym. Po przekopaniu namuliska w Sali Lwa Jaskiniowego łączna długość korytarzy jaskini wzrosła do ok. 800 m, zaś różnica poziomów do ok. 50 m.[1]

W grudniu 2011 w dolnych partiach jaskini dokonano odkrycia nowych korytarzy. Eksploracja rozpoczęła się w kwietniu 2012, odkryto około 150 m korytarzy ciągnących się w górę. Znaleziono także szczątki kostne. 2 maja dokonano kolejnego spektakularnego odkrycia, po przejściu bardzo wąskich korytarzy znaleziono ogromną salę o długości około 100 m, szerokości około 40 m i wysokości do 30 m, którą nazwano Sala Mastodonta. Występują w niej wielkie i różnorodne formy naciekowe w kształcie żyrandoli i kaskad[2].

Opis jaskini[edytuj | edytuj kod]

Otwór wejściowy na wysokości 800 m n.p.m. Rozłożone horyzontalnie korytarze mają łączną długość ponad 3,5 km i znajdują się na 3 poziomach. Podczas eksploracji jaskini natrafiono w namuliskach na szczątki tysięcy zwierząt plejstoceńskich, przede wszystkim niedźwiedzia jaskiniowego, stąd jej nazwa.

Radon (Rn) to promieniotwórczy gaz, który osiąga w tej jaskini stężenie do 4,16 kBq/m³[3]. DNA organizmów z jaskiń jest narażone na większą częstotliwość mutacji. W innych jaskiniach stężenie radonu osiąga wartości 3 razy wyższe.

W dolnych partiach znajduje się olbrzymich rozmiarów Sala Szampańska, której wysokość dochodzi do 45 m. Korytarze jaskini pokryte są licznymi formami naciekowymi. Okazałe stalaktyty, stalagmity, stalagnaty, kaskady, misy martwicowe oraz draperie naciekowe są uważane za jedne z najciekawszych elementów szaty naciekowej w polskich jaskiniach[4].

W 2012 speleolodzy z Kletna i Wrocławia odkryli nową salę na terenie Jaskini Niedźwiedziej, którą nazwali Salą Mastodonta. Odkryta sala ma ponad 100 m długości, 30 m wysokości i do 40 m szerokości. Dotychczasowa eksploracja udokumentowała bogate zdobienia naciekowe sali. Najprawdopodobniej z sali prowadzą dalsze korytarze do innych niezbadanych części Jaskini[5].

Rezerwat[edytuj | edytuj kod]

Jaskinia Niedźwiedzia leży na terenie rezerwatu przyrody Jaskinia Niedźwiedzia (powierzchnia 89 ha), utworzonego w 1977 w celu ochrony jaskini, lasu rosnącego w otulinie oraz zjawisk krasowych.

Rezerwat porasta bór bukowo-świerkowy z domieszką jodły i modrzewi oraz roślinami wapieniolubnymi w runie, takimi jak tojad smukły, ostróżka wyniosła, sesleria tatrzańska, driakiew lśniąca i inne.

Udostępnianie[edytuj | edytuj kod]

Partie środkowe (około 700 m) są dostępne dla turystów od 1983 roku, a ich największą atrakcją są nacieki wewnątrz jaskini. Dolne partie zostały po raz pierwszy zaprezentowane szerszej publiczności dzięki powstaniu filmu w 2003 r.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Igielski Władysław: Jaskinia Niedźwiedzia w masywie Śnieżnika. Atrakcja naukowa i turystyczna, w: "Wierchy" R. 37 (1968), Kraków 1969, s. 116-120
  2. Sensacyjne odkrycie w Jaskini Niedzwiedziej
  3. Tadeusz Andrzej Przylibski Radon w powietrzu jaskiń i innych podziemnych obiektów turystycznych, Politechnika Wrocławska, Wydział Górniczy, Zakład Geologii i Wód Mineralnych,
  4. Informacja na stronie wartozwiedzic.pl
  5. http://www.national-geographic.pl/aktualnosci/pokaz/niezwykle-odkrycie-polskich-grotolazow/ Niezwykłe odkrycie polskich grotołazów] - dostęp: 30 maja 2012.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]