Jastrun
| Jastrun | |
|---|---|
 Morfologia (jastrun zwyczajny)
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | astrowce |
| Rodzina | astrowate |
| Podrodzina | Asteroideae |
| Rodzaj | jastrun |
| Nazwa systematyczna | |
| Leucanthemum Mill. Gard. Dict. Abr. ed. 4. 28 Jan 1754 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Jastrun (Leucanthemum Mill) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Należy do niego ok. 25 gatunków pochodzących z Europy i Azji[2]. Dawniej włączane były do rodzaju złocień, później część gatunków tego rodzaju została wydzielona w oddzielne rodzaje. Gatunkiem typowym jest Leucanthemum vulgare Lam.[3].
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
Rośliny jednoroczne i byliny tworzące kępy[2]. Liście pojedyncze, ząbkowane lub klapowane i zawsze nagie i bez zapachu, co odróżnia te gatunki od złocieni[2]. Kwiaty białe, lub żółte i zebrane w koszyczki wyrastające na długich i ulistnionych łodygach. W koszyczkach występują zarówno kwiaty rurkowate, jak i języczkowe.
[edytuj] Systematyka
Leucanthemum J. Burman ex O. Kuntze = Osmitopsis Cassini
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)
Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funka w 2002[4], z późniejszymi uzupełnieniami[5]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Leucanthemum należy do plemienia Anthemideae Cass., podrodziny Asteroideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), rodzaj jastrun (Leucanthemum Mill.)[6].
- Gatunki flory Polski[7]
- jastrun górski, złocień górski (Leucanthemum adustum (W. D. J. Koch) Gremli, syn. L. vulgare Lam.)
- jastrun okrągłolistny, j. Waldsteina, złocień okrągłolistny (Leucanthemum waldsteinii (Sch.Bip.) Pouzar), syn. L. rotundifolium (Waldst. & Kit.) DC. , syn. Chrysanthemum rotundifolium Waldst. & Kit.)
- jastrun wielki, złocień wielki (Leucanthemum maximum (Ramond) DC., syn. Chrysanthemum maximum Ramond) – gatunek uprawiany
- jastrun właściwy, złocień właściwy (Leucanthemum vulgare Lam. s. s., syn. L. vulgare Lam., syn. Chrysanthemum leucanthemum L.)
- jastrun zapoznany, złocień zapoznany (Leucanthemum ircutianum DC., syn. L. vulgare Lam.)
[edytuj] Zastosowanie
Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne. W Polsce uprawiany jest głównie jastrun wielki i jastrun właściwy, które są bylinami. Popularnie nazywane są margaretkami. Są łatwe w uprawie, nie mają specjalnych wymagań co do gleby i są w pełni mrozoodporne. Najłatwiej rozmnażać je przez podział bryły korzeniowej późną jesienią lub wczesną wiosną. Można też rozmnaża je z nasion lub przez sadzonki. Po przekwitnięciu kwiatostany ścina się, a jesienią przycina się całe rośliny tuż przy ziemi. Na wiosnę odnawiają się z podziemnych kłączy.
[edytuj] Zobacz też
Złocień (Chrysanthemum), złocieniec (Leucanthemopsis), chryzantema (Dendranthema), wrotycz (Tanacetum)
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ 3,0 3,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-05].
- ↑ Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington.
- ↑ B. Baldwin, J. M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Leucanthemum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-05].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
