Jastrzębia Góra

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy części Władysławowa. Zobacz też: inne znaczenia hasła Jastrzębia Góra.
Herb Władysławowa Jastrzębia Góra
część miasta, osiedle Władysławowa
Herb
Herb Jastrzębiej Góry
Jastrzebia Gora aerial.JPG
Władysławowo-Jastrzębia Góra z lotu ptaka
Państwo  Polska
Miasto Władysławowo
Status część miasta, osiedle
W granicach Władysławowa 1 stycznia 1973
Powierzchnia 2,609 km²
Wysokość 33 m n.p.m.
Ludność (2009)
 • liczba ludności

1068
Strefa numeracyjna (+48) 58
Kod pocztowy 84-104
Tablice rejestracyjne GPU
SIMC10 0935050
Obszar jednostki pomocniczej Jastrzębia Góra
Obszar jednostki pomocniczej Jastrzębia Góra
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Jastrzębia Góra
Jastrzębia Góra
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jastrzębia Góra
Jastrzębia Góra
Ziemia 54°49′53″N 18°18′46″E/54,831389 18,312778Na mapach: 54°49′53″N 18°18′46″E/54,831389 18,312778
Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Jastrzębia Góra (kaszb. Pilëce lub Jastrzãbiô Góra) – północna część miasta Władysławowo[1], tworząca jednostkę pomocniczą. Położona nad Morzem Bałtyckim, na Pobrzeżu Gdańskim. Najbardziej wysunięta na północ jednostka osadnicza Polski. W okresie letnim stanowi dzielnicę turystyczną z trzema kąpieliskami.

Jastrzębia Góra prawa wsi uzyskała w 1963 r. W 1973 r. została włączona w granice Władysławowa[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Jastrzębia Góra jest położona nad Morzem Bałtyckim, w północno-zachodnim krańcu Pobrzeża Kaszubskiego. Stanowi północną część Miasta Władysławowo. Jednostka pomocnicza graniczy od wschodu z osiedlem Rozewie, od południa z sołectwem Tupadły, a od zachodu przy samym wybrzeżu z sołectwem Ostrowo.

Jastrzębią Górę charakteryzuje wybrzeże klifowe. W zachodniej części nadbrzeże dochodzi do wysokości 33,2 m n.p.m.[3] We wschodniej części Jastrzębiej Góry znajduje się wąwóz Lisi Jar o długości ok. 350 m.

Południowo-zachodnią granicę Jastrzębiej Góry stanowi struga Czarna Woda.

Przez część miasta przebiega droga wojewódzka nr 215 (ul. Królewska, ul. Rozewska).

Pas wybrzeża Jastrzębiej Góry stanowi część Nadmorskiego Parku Krajobrazowego (na północ od drogi nr 215 i las na północ od Czarnej Wody). Niezabudowany obszar nadbrzeża Jastrzębiej Góry oraz tereny przy ulicach: Żarnowcowej, Puckiej, Drodze Rybackiej stanowią część specjalnego obszaru ochrony siedlisk Kaszubskie Klify. Ponadto mały wycinek terenu nad Czarną Wodą jest częścią Nadmorskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.

Samorząd lokalny[edytuj | edytuj kod]

Samorząd Władysławowa utworzył jednostkę pomocniczą – osiedle "Jastrzębia Góra". Organem uchwałodawczym osiedla jest zebranie mieszkańców. Organem wykonawczym osiedla jest przewodniczący zarządu osiedla. Dodatkowo organem pomocniczym dla przewodniczącego jest zarząd osiedla, który łącznie z nim liczy od 4 do 7 członków. Przewodniczący i jego zarząd są wybierani przez wyborcze zebranie mieszkańców[4]. Według danych urzędu miejskiego powierzchnia osiedla wynosi 260,9 ha[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Jastrzębiej Górze pochodzi z okresu międzywojennego, kiedy to po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zbudowano tu pierwszy dom. Do tego momentu tereny dzisiejszej Jastrzębiej Góry były jedynie jałowymi i niedostępnymi (brak jakichkolwiek dróg dojazdowych) pastwiskami, na których wypasano gęsi. To właśnie gęsiom zawdzięcza Jastrzębia Góra swoją kaszubską nazwę – Pilëce, ponieważ mała gęś – gąska – po kaszubsku jest nazywana pila[6]. Pilëce oznacza więc miejsce wypasania gąsek.

Po zakończeniu I wojny światowej spółka zarządzana przez Osmołowskiego zakupiła od właściciela ziemskiego Hanemanna i miejscowego rolnika Dettlaffa grunty, na których dzisiaj rozwinął się kurort. Następnie wynajęła geodetów, a ci wytyczyli granice działek budowlanych i dróg, obowiązujące do dziś. Od tego też momentu zaczęto operować nazwą Jastrzębia Góra - prawdopodobnie w nawiązaniu do leżącej kilka kilometrów na wschód, w okolicach Chłapowa, Góry Jastrzębskiej (67,8 m n.p.m.). Istnieje również hipoteza, że nazwa nawiązuje do jastrzębi, licznie zamieszkujących tutejsze nieużytki.

W czasie II wojny światowej osada nosiła niemiecką nazwę Habichtsberg, od niemieckiej nazwy Góry Jastrzębskiej (Habicht – jastrząb, Berg – góra).

Wykopaliska archeologiczne[edytuj | edytuj kod]

W latach 1934–1936 przeprowadzono na terenie osady badania archeologiczne, w wyniku których odkryto ślady osadnictwa z wczesnej epoki żelaza (640-400 p.n.e.). Podczas kolejnych badań, w latach 1975–1980, odkryto kolejne ślady osadnictwa, tym razem z epoki mezolitu (8000 - 4200 p.n.e.).

Osada turystyczna[edytuj | edytuj kod]

Tancerka Ziuta Buczyńska na plaży w Jastrzębiej Górze

Począwszy od 1920 r. Jastrzębia Góra stała się popularnym ośrodkiem spotkań wakacyjnych elity, głównie z Warszawy. Wypoczywali tu między innymi Józef Piłsudski, Edward Rydz-Śmigły i Ignacy Mościcki. Duży napływ gości ze stolicy sprawił, iż miejscowość zwana była żartobliwie "Nową Warszawą". W 1928 r. rozpoczęto budowę drogi łączącej Władysławowo z Jastrzębią Górą (ostatecznie doprowadzono ją aż do odległej o kilka kilometrów Karwi). Jej uroczyste otwarcie nastąpiło w 1931 r. Wygodny dojazd ułatwił rozwój miejscowości, dzięki czemu szybko stała się ona jednym z najpopularniejszych kurortów na Pomorzu.

Jastrzębia Góra prawa wsi uzyskała w 1963 r.

W 1973 r. została włączona do Miasta Władysławowo[7].

Atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Pomnik na pamiątkę powrotu króla Zygmunta III ze Szwecji u wejścia do Lisiego Jaru

W Jastrzębiej Górze zostały zorganizowane trzy kąpieliska nadmorskie (przy ul. Bałtyckiej oraz dwa przy ul. Rozewskiej)[8]. W 2012 r. kąpielisko Jastrzębiej Góry (wejście nr 25) spełniało obowiązkowe wymogi jakościowe dla wody w kąpielisku Unii Europejskiej[9].

We wschodniej części osiedla znajduje się wąwóz Lisi Jar o długości ok. 350 metrów, gdzie znajduje się pomnik ku pamięci króla Zygmunta III z kulą, na której stoi rzeźba orła.

Klif i plaża[edytuj | edytuj kod]

Widok na plażę

W latach 1938-39 wybudowano wieżę wyciągową "Światowid". Planowano wyposażyć ją w windę, zwożącą turystów z wysokiej skarpy na plażę i z powrotem. Wybuch II wojny światowej sprawił, że plany te udało się zrealizować dopiero w 1966 r. Wieża działała 5 lat, przewożąc rocznie ok. 60 tys. ludzi ale niszczące działanie Bałtyku podmywającego klif morski sprawiło że przechylająca się wieża przestała być użytkowana. W końcu, w nocy z 6 na 7 stycznia 1982 r. runęła. Obecnie na piaszczystą, oczyszczoną z kamieni (wykorzystanych do umocnienia osuwającego się brzegu) plażę prowadzą strome, liczące ok. 300 stopni, schody. Szerokość plaży wynosi miejscami nawet 200 metrów. Ze względu na dużą liczbę turystów przebywających w sezonie letnim w Jastrzębiej Górze, wielu z nich korzysta z wyjątkowo szerokiej plaży należącej do pobliskiego Ostrowa. W 1984 r. w Jastrzębiej Górze wybudowano kościół pod wezwaniem św. Ignacego Loyoli. W kościele znajduje się zabytkowy, pochodzący z 1850 r. obraz z podobizną patrona.[potrzebne źródło]

Gwiazda Północy[edytuj | edytuj kod]

Najdalej wysunięty na północ punkt Polski znajduje się w Jastrzębiej Górze, niedaleko centrum miejscowości. Jego okolica jest oznaczona pomnikiem "Gwiazda Północy". Sam pomnik, ściśle mówiąc, jest ulokowany w umownym miejscu, otoczonym deptakiem, położonym dostępnie na klifie, nieco na południe od rzeczywistego punktu ekstremalnego, znajdującego się poniżej na plaży.

Dawniej uważano, że najdalej wysuniętym na północ punktem jest pobliski przylądek Rozewie.

We Władysławowie przez kilkanaście dni w czerwcu występują białe noce żeglarskie (słońce chowa się pod horyzontem, ale nie niżej niż na 12 stopni.)[10].

Przypisy

  1. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. ws. wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 200)
  2. (§ 3.) Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. (Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 327)
  3. Arkusz N-34-37-B-c-3 (Władysławowo - Jastrzębia Góra-Północ). Mapa topograficzna Polski 1:10 000. Warszawa: Główny Geodeta Kraju, 2000. ISBN 8323914680
  4. Uchwała Nr XXX/350/2005 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 20 kwietnia 2005 r. ws. statutu samorządu mieszkańców dzielnicy (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2005 r. Nr 64, poz. 1202)
  5. Gmina w liczbach (pol.). Urząd Miejski we Władysławowie. [dostęp 2010-02-17].
  6. Kaszëbsczi słowôrz. [dostęp 2014-09-18].
  7. (§ 3.) Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 listopada 1972 r. (Dz. U. z 1972 r. Nr 50, poz. 327)
  8. Uchwała Nr XXV/211/2012 Rady Miejskiej Władysławowa z dnia 25 kwietnia 2012 r. (Dz. Urz. Woj. Pomorskiego z 2012 r. poz. 1677)
  9. Bathing water quality - data viewer (ang.). European Environment Agency. [dostęp 2013-06-09].
  10. Zoznam s.r.o.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]