Jaszczurnikowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jaszczurnikowate
Synodontidae[1]
Przedstawiciel rodziny – Synodus synodus
Przedstawiciel rodziny – Synodus synodus
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada promieniopłetwe
Rząd skrzelokształtne
Rodzina jaszczurnikowate
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Jaszczurnikowate[2] (Synodontidae) – rodzina drapieżnych ryb skrzelokształtnych (Aulopiformes). Z powodu podobieństwa kształtu głowy i pyska do jaszczurek określane są też nazwą ryby-jaszczurki[3]. Niektóre gatunki są poławiane gospodarczo.

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Ocean Atlantycki, Ocean Spokojny i Ocean Indyjski. Zasiedlają przybrzeżne wody morskie nad piaszczystym dnem, przedstawiciele rodzaju Saurida wpływają do wód słonawych.

Cechy morfologiczne[edytuj | edytuj kod]

Jaszczurnikowate przypominają jaszczurki kształtem głowy i pyska, rozmiarami oraz zachowaniem[3]. Ich ciało jest wydłużone, cylindryczne, rzadko przekracza długość 30 cm. Największe osobniki z rodzaju Harpadon dorastają do około 70 cm. Lekko spłaszczona głowa pokryta jest łuskami. Duży, szeroki, bardzo głęboko wcięty otwór gębowy z licznymi, ostrymi, drobnymi zębami, również na języku. 8–26 promieni branchiostegalnych (podskrzelowych)[4]. W płetwach brak promieni twardych. Płetwy brzuszne duże, położone przed nasadą płetwy grzbietowej[2]. Mała płetwa tłuszczowa położona jest nad odbytową, przy nasadzie ogona. Płetwa ogonowa widełkowato wcięta. Liczba kręgów: 39–67[4]. Ubarwienie piaskowe z deseniem plamek, pręg lub zygzaków w kontrastowych kolorach. Larwy są smukłe i przezroczyste. Do osobników dorosłych upodabniają się przy długości około 5 cm[3].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Jaszczurnikowate są żarłocznymi drapieżnikami, żywiącymi się rybami i skorupiakami. Polują z ukrycia, zwykle zamaskowane na dnie, często przysypane piaskiem. Atak jest błyskawiczny[3].

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Rodzaje zaliczane do tej rodziny są zgrupowane w podrodzinach[5]:

Rodzajem typowym rodziny jest Synodus.

Znaczenie gospodarcze[edytuj | edytuj kod]

Nieliczne gatunki jaszczurnikowatych są lokalnie poławiane na niewielką skalę. Ich mięso jest uważane za smaczne[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Synodontidae w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 Stanisław Rutkowicz: Encyklopedia ryb morskich. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1982, s. 55. ISBN 83-215-2103-7.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-12286-2.
  4. 4,0 4,1 Joseph S. Nelson: Fishes of the World. John Wiley & Sons, 2006. ISBN 0-471-25031-7.
  5. W. N. Eschmeyer: Catalog of Fishes electronic version (5 Feb 2014) (ang.). California Academy of Sciences. [dostęp 9 lutego 2014].
  6. Nazwa „harpodonowate” (od Harpodon, syn. Harpadon) pojawiła się w: Eugeniusz Grabda, Tomasz Heese: Polskie nazewnictwo popularne krągłouste i ryby - Cyclostomata et Pisces. Koszalin: Wyższa Szkoła Inżynierska w Koszalinie, 1991.. W późniejszej literaturze stosowano już nazwę „harpadonowate”, np. w: Ryby : encyklopedia zwierząt. Henryk Garbarczyk, Małgorzata Garbarczyk i Leszek Myszkowski (tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN : Dorota Szatańska, 2007. ISBN 978-83-01-15140-9.