Jatagan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Jatagan – typowa dla niektórych krajów islamu (np. Turcji) jednosieczna broń biała średniej długości (ok. 70 cm), o podwójnej krzywiźnie ostrza i charakterystycznej rękojeści. Jest dłuższa od kindżału, ale krótsza od szabli. Jego zaletą było doskonałe wyważenie i dostosowanie do cięcia.

Ostrze jataganu jest lekko sierpowate, przy sztychu odgiete do tyłu z wydatnym tylcem. Nie posiada jelca, a jego specyficzną cechą są dwa języki otulające z obu stron głownię rękojeści. Głowica rękojeści jest rozdwojona, tworząca sylwetkę motyla (uformowana w dwa ucha podobne z wyglądu do zakończenia baraniej kości udowej). Okładzina rękojeści wykonywana była z dwóch płytek znitowanych w kilku punktach, wykonanych często z kłów morsa, kości słoniowej lub bydlęcej, rogu lub metalu (mosiądz, srebro). Zdobiona ornamentami z koralu i pokryta filigranem. Powierzchnia głowni jest gładka, zwykle zdobiona wschodnimi motywami dekoracyjnymi (z drutu mosiężnego lub srebrnego) oraz napisami arabskimi (zazwyczaj imionami, np. Hassan, Muhammad, Ahmed).

Używana była od XVI wieku na Bliskim Wschodzie. Wywodzi się prawdopodobnie od greckiej machairy znanej już w starożytności. Większość zachowanych okazów pochodzi z XVII i XIX wieku. Znane są okazy puginałów z podobną rękojeścią nawet z Luristanu (ok. 2600 r. p.n.e.) oraz bagnetów z krajów bałkańskich (np. z Serbii) z XX wieku.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wyd. PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13503-9
  • Michał Gradowski, Zdzisław Żygulski (jun.) Słownik uzbrojenia historycznego, Wyd. PWN, Warszawa 2010, s. 20-21, ISBN 978-83-01-16260-3
  • Encyklopedia broni - 7000 lat historii uzbrojenia, red. David Harding, Penta, Warszawa 1995 s. 37 ISBN 8385440321
  • Zdzisław Żygulski (jun.) Broń w dawnej Polsce na tle uzbrojenia Europy i Bliskiego Wschodu, PWN, Warszawa 1982 s. 236 ISBN 8301025158