Jaworzyna Śląska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jaworzyna Śląska
Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej
Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej
Herb Flaga
Herb Jaworzyny Śląskiej Flaga Jaworzyny Śląskiej
Państwo  Polska
Województwo  dolnośląskie
Powiat świdnicki
Gmina Jaworzyna Śląska
gmina miejsko-wiejska
Aglomeracja wałbrzyska
Prawa miejskie 1954
Burmistrz Grzegorz Grzegorzewicz
Powierzchnia 4,34 km²
Wysokość 220–238 m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

5258 [1]
1203,0 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 74
Kod pocztowy 58-140
Tablice rejestracyjne DSW
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Jaworzyna Śląska
Jaworzyna Śląska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Jaworzyna Śląska
Jaworzyna Śląska
Ziemia 50°54′46″N 16°25′55″E/50,912778 16,431944Na mapach: 50°54′46″N 16°25′55″E/50,912778 16,431944
TERC
(TERYT)
0219044
SIMC 0984019
Urząd miejski
ul. Wolności 9
58-140 Jaworzyna Śląska
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Jaworzyna Śląska w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP

Jaworzyna Śląska (niem. Königszelt, łac. Sycomoria Silesiana) – miasto w Polsce, położone w województwie dolnośląskim, w powiecie świdnickim, w gminie miejsko-wiejskiej Jaworzyna Śląska, której jest siedzibą. Miasto należy do Aglomeracji Wałbrzyskiej.[2].


W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wałbrzyskiego. Według danych z 31 marca 2011 r. miejscowość liczyła 5258 mieszkańców.

W Jaworzynie Śląskiej działa m.in. Miejski Klub Sportowy „Karolina”, mający 3 sekcje: kolarską, piłki nożnej i judo.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Jaworzyna Śląska leży na Równinie Świdnickiej w obrębie Przedgórza Sudeckiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Powstanie Jaworzyny Śląskiej ma związek z budową przez Towarzystwo Kolei Wrocławsko-Świdnicko-Świebodzickiej linii kolejowej z Wrocławia do Świebodzic, dziś stanowiącej część linii kolejowej nr 274. W miejscu rozgałęzienia trasy na linię do Świdnicy i Świebodzic powstał najpierw przystanek kolejowy, później natomiast stacja węzłowa wraz z zapleczem i osiedlem kolejarskim[3].

Niemiecka nazwa osady, Königszelt (w tłumaczeniu „królewski namiot”) nawiązuje do czasów wojny siedmioletniej oraz stacjonowania na tych ziemiach w 1761 r. wojsk pruskich i ich dowódcy – Fryderyka II Wielkiego, króla Prus. Polska nazwa, bez oparcia w tradycji, nawiązuje do nazwy miejscowości Stary Jawornik, której częścią były początkowo ziemie, na których dziś leży miasto[4].

Początkowo Jaworzyna Śląska stanowiła osadę kolejowo-przemysłową przy rozwijającym się węźle kolejowym z parowozownią. Na początku lat 60. XIX wieku w okolicy Jaworzyny odkryto żwiry budowlane, dość rzadkie w tych rejonach, oraz glinki kaolinowe. Odkrycie surowców, a także dostatek drewna, węgla kamiennego (z pobliskiego Zagłębia Wałbrzyskiego), gazu i dobra komunikacja kolejowa zadecydowały, że w 1863 roku Traugott Silber wzniósł w Jaworzynie fabrykę porcelany[4], po wojnie znacjonalizowaną, a po 1993 r. sprywatyzowaną na rzecz pracowników jako Fabryka Porcelany "Karolina"[5]. Obok fabryki porcelany z czasem istniały w mieście również inne zakłady: fabryka melasy, gorzelnia, mleczarnia, które obecnie nie istnieją[4].

W 1945 r. miejscowość została włączona do Polski i otrzymała obecną nazwę. Ówczesna ludność Jaworzyny Śląskiej została wysiedlona do Niemiec. Miejscowość uzyskała prawa miejskie w 1954 roku[4].

Zamknięta w 1991 roku, wraz ze spadkiem przewozów kolejowych i zastąpieniem ostatnich parowozów trakcją spalinową parowozownia, funkcjonuje od tego czasu jako skansen kolejnictwa, natomiast od 2004 roku jako prywatne Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku[6].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisana jest[7]:

Warto zobaczyć[edytuj | edytuj kod]

Do atrakcji turystycznych miasta zaliczają się unikatowy skansen parowozów wraz z muzeum motocykli Harley Davidson, oraz karczma położona nad brzegiem starej żwirowni.

Współpraca zagraniczna[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie:

Przypisy

  1. Danuta Waśniewska, DM: GUS - Główny Urząd Statystyczny - Ludność w gminach. Stan w dniu 31 marca 2011 r. - wyniki spisu ludności i mieszkań 2011 r. (pol.). Główny Urząd Statystyczny, 2012-07-26. [dostęp 2012-10-17].
  2. http://walbrzych24.com/1-wiadomosci/10924-gminy-swidnickie-w-aglomeracji-walbrzyskiej
  3. Krzysztof Jaworski. Pociągiem do gór. „Pielgrzymy '88: informator krajoznawczy XXXIII Ogólnopolskiego Rajdu Sudeckiego”, 1988. Wrocław: Sudeckie Koło Przewodników Sudeckich. Oddział Wrocławski PTTK. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 Urząd Miejski Jaworzyna Śląska: Historia Jaworzyny Śląskiej
  5. Zakład Porcelany Stołowej "Karolina" - historia zakładu
  6. Muzeum Przemysłu i Kolejnictwa na Śląsku: historia
  7. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2012-10-08]. s. 160.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]