Jean-Bertrand Aristide
| Jean-Bertrand Aristide | |
 Jean-Bertrand Aristide |
|
| Data i miejsce urodzenia | 15 czerwca 1953 Port-Salut |
| Prezydent Haiti | |
| Przynależność polityczna | Fanmi Lavalas |
| Okres urzędowania | od 7 lutego 1991 do 30 września 1991 |
| Poprzednik | Ertha Pascal-Trouillot |
| Następca | Raoul Cédras |
| Okres urzędowania | od 15 czerwca 1993 do 12 maja 1994 |
| Poprzednik | Marc Bazin |
| Następca | Émile Jonassaint |
| Okres urzędowania | od 12 października 1994 do 7 lutego 1996 |
| Poprzednik | Émile Jonassaint |
| Następca | René Préval |
| Okres urzędowania | od 7 lutego 2001 do 29 lutego 2004 |
| Poprzednik | René Préval |
| Następca | Boniface Alexandre |
 Kolekcja cytatów w Wikicytatach |
|
Jean-Bertrand Aristide (ur. 15 czerwca 1953), polityk haitański, były ksiądz katolicki. Jean-Bertrand Aristide urodził się w miasteczku Port-Salut na wybrzeżu Haiti. Jako młodzieniec, wraz z matką i siostrą przeniósł się do głównego miasta Port-au-Prince. Wykształcenie otrzymał w Haiti i Republice Dominikańskiej. W roku 1974 otrzymał dyplom uniwersytetu Notre Dame w Cap-Haïtien. Między r. 1979 a 1983 studiował w Europie teologię. 3 lipca 1983 został księdzem (salezjaninem).
Młody ksiądz szybko stał się symbolem walki przeciw tyranii Jean-Claude Duvaliera i pod hasłem "tout moun se moun", czyli każdy człowiek jest człowiekiem, zbierał tłumy ludzi na swoich kazaniach. Podczas zamieszania po upadku Duvaliera w roku 1986 kilkakrotnie uniknął zamachu na swe życie. W 1988, w wyniku oskarżeń o przekroczenie granicy między religią a polityką, został wykluczony z kościoła.
W 1990, dzięki znakomicie zorganizowanej kampanii swej partii Fanmi Lavalas, wygrał wybory i został prezydentem Haiti. Krótko po objęciu stanowiska junta pod dowództwem Raoula Cédrasa z bronią w ręku obaliła jego demokratycznie wybrany rząd i doszła do władzy. Aristide uciekł najpierw do Wenezueli, a później do Stanów Zjednoczonych. Dopiero w 1994 r. mógł, dzięki interwencji wojska amerykańskiego, wrócić do kraju. Jego pierwszym rozkazem było rozwiązanie sił wojskowych. Po zakończeniu pięcioletniej kadencji prezydenckiej, odszedł zgodnie z konstytucją Haiti - w ponownych wyborach wybrano na prezydenta byłego premiera René Prévala.
Aristide powrócił raz jeszcze do polityki i w 2000 ponownie wygrał wybory. Działająca w porozumieniu z władzami USA grupa opozycyjna tzw. "grupa 184" kierowana przez amerykańskiego biznesmena Andy Apaida i skupiająca większość najbogatszych obywateli Haiti podjęła działania zmierzające do zakwestionowania legalności wyboru Aristide na urząd prezydenta. Pretekstem stała się sprawa wyboru siedmiu senatorów w 2000 r.(wybrani większością względną zamiast bezwzględną). "Grupa 184" porozumiała się z przeciwnikami prezydenta z kręgów rozwiązanej armii i byłych szwadronów śmierci rozpoczynając za pośrednictwem kontrolowanych przez siebie prywatnych mediów kampanię dezinformacji o sytuacji na Haiti. W 2003 doszło do zamieszek, wywołanych przez byłych wojskowych szkolonych niegdyś w słynnej Szkole Ameryk i stojących na czele szwadronów śmierci FRAPH oraz gangi uliczne, zwane Armią Kanibali. Siły te utworzyły Rewolucyjny Front Oporu Artibonite, kierowany przez byłego szefa policji z czasów dyktatury Cedrasa Guya Philippa i szefa gangu Armii Kanibali z Gonaïves, Buteura Metayera. Rebelia miała dyskretne poparcie ze strony USA niechętnych od samego początku Aristidowi. W dniu 28 lutego 2004 amerykańscy dyplomaci wymusili jego dymisję pod groźbą ataku bojówek Guya Philippa na pałac prezydencki. Pod eskortą amerykańskich komandosów został wywieziony z żoną i dwiema córkami do Republiki Środkowoafrykańskiej. Następnie wyjechał do Republiki Południowej Afryki gdzie ogłosił rezygnację z funkcji prezydenta i otrzymał azyl polityczny.
Bibliografia [edytuj]
- Alan Palmer, Kto jest kim w polityce. Świat od roku 1860, Wydawnictw Magnum, Warszawa, 1998, przeł. Wiesław Horabik, Tadeusz Szafrański
