Jean-Claude Duvalier

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jean-Claude Duvalier
David Tercero Castro.jpg
Data i miejsce urodzenia 3 lipca 1951
Port-au-Prince
Prezydent Haiti
Okres urzędowania od 21 kwietnia 1971
do 6 lutego 1986
Poprzednik Francois Duvalier
Następca Henri Namphy
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Jean-Claude Duvalier, znany jako Baby Doc (ur. 3 lipca 1951 r. w Port-au-Prince) – haitański polityk, dyktatorski prezydent Haiti w latach 1971-1986,

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Francoisa Duvaliera (1907-1971) i Simone z domu Ovide Faine (1913?-1997), z zawodu pielęgniarki. Jego ojciec sprawował od 1957 dyktatorską prezydenturę w Haiti, opierając swe rządy na terrorze i kulcie własnej osoby. Jean-Claude był jednym z czworga ich dzieci. Od dzieciństwa miał skłonności do tycia i był nazywany przez kolegów szkolnych "kapuścianą głową"[1] Francois Duvalier w 1971 przeżył wylew krwi do mózgu, który uczynił go na poły sparaliżowanym. W tej sytuacji rozpoczął przygotowania do przekazania władzy Jeanowi-Claude'owi. 31 stycznia 1971 miało miejsce referendum, w którym Haitańczycy głosowali za tym pomysłem. 2 391 916 głosów opowiedziało się Jeanem-Claude'em jako następcą Francoisa. Nie padł żaden głos na "nie". Następnym krokiem do umocnienia prawa do rządów swego syna były machinacje konstytucyjne Francoisa, który wiedząc, że konstytucja nie pozwoli objąć urzędu prezydenckiego 19-latkowi, obniżył wymagany w niej wiek umożliwiający objęcie prezydentury z 40 do 24 oraz zmienił datę urodzenia w dokumentach Jeana-Claude'a, przez co urzędowo zyskał on 3 lata. Działania te niespotkały się z poparciem oficerów wojskowych, lecz ich protest nie miał znaczenia.[2]

Kiedy 21 kwietnia 1971 Francois Duvalier umarł, Jean-Claude objął po nim urząd dożywotniego prezydenta. W chwili objęcia urzędu był ociężałym umysłowo człowiekiem ważącym 140 kilogramów.[3]. W 1980 poślubił Michèle Bennett mimo antypatii, jaką żywiła do niej jego matka. W wieku zaledwie 19 lat, został jego następcą, stając się tym samym najmłodszym prezydentem w dziejach ludzkości. W chwili objęcia władzy średnia życia na Haiti wynosiła 40 lat, analfabetyzm - 90%, liczba bezrobotnych obywateli - 60%. Było państwem o najniżnszym na świecie dochodem na głowę. Istniało tam 3000 aparatów telefonicznych i 80 km utwardzonych dróg.[4]

W początkach swych rządów Jean-Claude Duvalier ogłosił program dalekosiężnych reform gospodarczych, ekonomicznych i sądowniczych[5] oraz zniwelowanie prześladowań wprowadzonych przez jego ojca. Te kroki zagwarantowały mu poparcie wielu zagranicznych inwestorów. Otworzył akademię wojskową zamkniętą w początkach rządów jego ojca, który uniezależnił się od armii. Wypuścił na wolność niektórych więźniów politycznych. Reformy okazały się jednak powierzchowne, gdyż Duvalier unikał zasadniczych zmian w polityce wewnętrznej. Wprawdzie oddziały prezydenckich bojówek paramilitarnych Tonton Macoute dalej dokonywały radykalnych represji opierając się na wierzeniach voodoo, jednak stopniowo traciły one zdolność do wymuszenia całkowitego posłuszeństwa w haitańskim społeczeństwie. Przyczyną tego był brak umiejętności politycznych Duvaliera, jakie reprezentował jego ojciec. Wspólnie z żoną przywłaszczył sobie znaczną część majątku narodowego, sprzeniewierzając według amerykańskiego wywiadu[6] ok. 64% dochodu krajowego oraz dziesiątki milionów dolarów z funduszy publicznych, które umieszczał w tajnych kontach bankowych w Szwajcarii[7]. Chociaż ogłosił amnestię dla wszystkich uchodźców, zabronił przy tym powrotu do kraju "komunistom i wichrzycielom"[8], przez co w dalszym ciągu za granicą pozostało wielu ekspatriantów. Zachowywał pełną kontrolę nad obsadzaniem stanowisk rządowych, tłumił opozycję antyprezydencką.[9]

Skorumpowany rząd młodego dyktatora stanął w obliczu otwartego buntu w listopadzie 1985, który stanowił finał narastającego przez długi czas powszechnego niezadowolenia. 31 listopada 1986 wydany został dekret o stanie wojennym, a ludność domagała się odejścia dożywotniego prezydenta[10]. Protesty ludności trwały 3 miesiące. Na początku następnego roku Stany Zjednoczone drastycznie zmniejszyły wsparcie udzielane Haiti wskutek rażącego łamania praw człowieka przez Jeana-Claude'a Duvaliera, który bez ekonomicznej pomocy USA nie potrafił zapewnić sobie trwałości władzy i 7 lutego 1986 ustąpił ze stanowiska. Po oddaniu władzy rządowi tymczasowemu, którego prezydentem został przywódca zamachu stanu - generał Henri Namphy - Duvalier udał się na emigrację.

Stany Zjednoczone wzięły udział w rokowaniach, które doprowadziły do pokojowej rezygnacji z rządów dyktatora, po czym umożliwiły mu niczym nie skrępowany wyjazd do Francji. Razem z żoną Michele opuścił kraj na pokładzie samolotu wojskowego US Air Force. Rząd Francji w porozumieniu z rządem USA wyraził zgodę na udzielenie parze eksprezydenckiej siedmiodniowego azylu politycznego, w trakcie którego mieli zadbać o stałe miejsce pobytu. Po przybyciu na miejsce Jean-Claude i Michele w otoczeniu kordonu policji opuścili lotnisko czterema samochodami przez tajną bramę. Zamieszkali w Talloires w Sabaudii.[11]

W 1990 wziął rozwód z Michele, gdyż małżeństwo zaczęło przechodzić kryzys z powodu trudności finansowych. Posunięcie to doprowadziło to do bankructwa Jeana-Claude'a, bowiem jego żona wygrała proces i zagarnęła większość pieniędzy. W styczniu 2011 r. niespodziewanie przyleciał z Francji na Haiti.[12]

Przypisy

  1. Vincent Hugeux, Łagodna śmierć "Papy Doca" w: Ostatnie dni dyktatorów, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, tłum. Anna Maria Nowak, s. 89.
  2. Vincent Hugeux, Łagodna śmierć "Papy Doca" w: Ostatnie dni dyktatorów, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, tłum. Anna Maria Nowak, s. 89.
  3. Ryszard Kapuściński, Chrystus z karabinem na ramieniu, wyd. Czytelnik, Warszawa, 1976
  4. Vincent Hugeux, Łagodna śmierć "Papy Doca" w: Ostatnie dni dyktatorów, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, tłum. Anna Maria Nowak, s. 89.
  5. Shelley Klein, Najgroźniejsi dyktatorzy w historii, wyd. MUZA SA, Warszawa, 2008, ISBN 978-83-7495-323-8, tłum. Jolanta Sawicka, s. 116.
  6. Shelley Klein, Najgroźniejsi dyktatorzy w historii, wyd. MUZA SA, Warszawa, 2008, ISBN 978-83-7495-323-8, tłum. Jolanta Sawicka, s. 116.
  7. Shelley Klein, Najgroźniejsi dyktatorzy w historii, wyd. MUZA SA, Warszawa, 2008, ISBN 978-83-7495-323-8, tłum. Jolanta Sawicka, s. 116.
  8. Shelley Klein, Najgroźniejsi dyktatorzy w historii, wyd. MUZA SA, Warszawa, 2008, ISBN 978-83-7495-323-8, tłum. Jolanta Sawicka, s. 116.
  9. Shelley Klein, Najgroźniejsi dyktatorzy w historii, wyd. MUZA SA, Warszawa, 2008, ISBN 978-83-7495-323-8, tłum. Jolanta Sawicka, s. 116.
  10. Kronika XX wieku pod red. Mariana B. Michalika, wyd. Kronika – Marian B. Michalik, Warszawa, 1991, ISBN 839033100, s. 1242
  11. Kronika XX wieku pod red. Mariana B. Michalika, wyd. Kronika – Marian B. Michalik, Warszawa, 1991, ISBN 839033100, s. 1246
  12. 'Baby Doc' Duvalier returns to Haiti from exile BBC News (ang.), Dyktator wrócił na Haiti wyborcza.pl 17-01-2011

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alex Axelrod, Charles Phillips Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, wyd. Politeja, Warszawa 2000, s. 151-152
  • Vincent Hugeux, Łagodna śmierć "Papy Doca" w: Ostatnie dni dyktatorów, wyd. Znak Horyzont, Kraków 2014, tłum. Anna Maria Nowak
  • Shelley Klein, Najgroźniejsi dyktatorzy w historii, wyd. MUZA SA, Warszawa, 2008, ISBN 978-83-7495-323-8, tłum. Jolanta Sawicka

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]