Jednomandatowe okręgi wyborcze
Jednomandatowe okręgi wyborcze (JOW) – okręgi wyborcze, w których obowiązuje ordynacja większościowa „pierwszy na mecie” lub ordynacja stosunkowa alternatywnego głosu proporcjonalnego, według której tylko jeden możliwy do obsadzenia z danego okręgu wyborczego mandat otrzymuje kandydat poparty przez największą liczbę wyborców spośród wszystkich kandydujących z danego okręgu wyborczego.
Państwa demokratyczne stosujące praktykę jednomandatowych okręgów wyborczych:
- Stany Zjednoczone
- Wielka Brytania
- Francja
- Kanada
- Japonia (do 1992 system dwu- lub trójmandatowych okręgów wyborczych)
- Australia (proporcjonalny głos alternatywny)
W Polsce ten sposób wyboru obowiązuje od 2011 w wyborach:
- do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej[1],
- do rad gmin w gminach niebędących miastem na prawach powiatu[2].
Spis treści |
[edytuj] Opinie
[edytuj] Argumenty za
Zwolennicy jednomandatowych okręgów wyborczych podkreślają, że jest to najprostszy system wybierania deputowanych wynikający wprost z definicji demokracji jako systemu, w którym prawo stanowi wola większości obywateli. Dzięki nim parlament jest sprawny (najczęściej w przypadku jednomandatowych okręgów „pierwszy na mecie” jedna partia ma większość), a wybrani kandydaci ponoszą osobistą odpowiedzialność za swoje działania. Ponadto zwolennicy jednomandatowych okręgów argumentują, że w systemie zamkniętych list partyjnych wypaczony zostaje proces kandydowania, który zależy od decyzji gron partyjnych, a możliwe jest jedynie kolektywne kandydowanie.
Według zwolenników głosowanie w okręgach jednomandatowych osłabia skłonności do koncentracji władzy, którą wzmacniają z kolei ordynacje proporcjonalne z głosowaniem na listy[3].
[edytuj] Argumenty przeciw
Przeciwnicy jednomandatowych okręgów argumentują swoje stanowisko: brakiem reprezentacji dla dużej części społeczeństwa poprzez wykluczanie mniejszych i średnich partii z podziału mandatów; potencjalnym sprzyjaniem uetnicznieniu wyborów; wzrostem zjawiska „głosów straconych”; sprzyjaniem dominacji pojedynczej partii w danych okręgach wyborczych; zwiększaniem zjawiska podziału głosu między dwoma zbliżonymi do siebie kandydatami; potencjalnym nadmiernym przywiązaniem deputowanego do terenu, z którego został wybrany; umożliwianiem zjawiska dopasowywania granic okręgów celem zwiększenia liczby wygranych mandatów (tzw. gerrymandering)[4]. Prawdą jest, że w systemach jednomandatowych zwykle spadek lidera partii nie oznacza spadku poparcia partii, ale zmiany personalne w akcie wyborczym. A zatem rozczarowani zwolennicy danej partii nie zmieniają łatwo preferencji partyjnej, ale raczej odbierają swoje poparcie kandydującemu w wyborach politykowi, który wcześniej się nie sprawdził[potrzebne źródło].
W przeprowadzonym w 2008 przez OBOP badaniu za wprowadzeniem jednomandatowych okręgów wyborczych wypowiedziało się 64% ankietowanych, przeciwko – 13%, obojętność lub brak opinii wyraziło 23%[5].
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Art. 260 par. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112).
- ↑ Art. 418 par. 1 z ustawy dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112).
- ↑ M. Duverger, Oligarchizacja przywództwa, [w:] Demokracja a elitaryzm władzy. Wybór źródeł, Kraków 2006, s. 14.
- ↑ Advantages and disadvantages of FPTP system (ang.). [dostęp 2011-06-16].
- ↑ Polacy o proponowanych zmianach w systemie politycznym. OBOP, kwiecień 2008.
[edytuj] Bibliografia
- Duverger M., Oligarchizacja przywództwa, [w:] Demokracja a elitaryzm władzy. Wybór źródeł, Kraków 2006, s. 14.
[edytuj] Linki zewnętrzne
|
|||||||||||
