Jednomandatowe okręgi wyborcze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jednomandatowe okręgi wyborcze w wyborach do Senatu RP

Jednomandatowe okręgi wyborcze (JOW) – okręgi wyborcze, w których obowiązuje ordynacja większościowa „pierwszy na mecie” lub ordynacja stosunkowa alternatywnego głosu proporcjonalnego, według której tylko jeden możliwy do obsadzenia z danego okręgu wyborczego mandat otrzymuje kandydat poparty przez największą liczbę wyborców spośród wszystkich kandydujących z danego okręgu wyborczego.

Państwa demokratyczne stosujące praktykę jednomandatowych okręgów wyborczych:

  • Stany Zjednoczone
  • Wielka Brytania
  • Francja
  • Kanada
  • Japonia (do 1992 system dwu- lub trójmandatowych okręgów wyborczych)
  • Australia (proporcjonalny głos alternatywny)

W Polsce ten sposób wyboru obowiązuje

Opinie[edytuj | edytuj kod]

Argumenty za[edytuj | edytuj kod]

Zwolennicy jednomandatowych okręgów wyborczych podkreślają, że jest to najprostszy system wybierania deputowanych wynikający wprost z definicji demokracji jako systemu, w którym prawo stanowi wola większości obywateli. Dzięki nim parlament jest sprawny (najczęściej w przypadku jednomandatowych okręgów „pierwszy na mecie” jedna partia ma większość), a wybrani kandydaci ponoszą osobistą odpowiedzialność za swoje działania. Ponadto zwolennicy jednomandatowych okręgów argumentują, że w systemie zamkniętych list partyjnych wypaczony zostaje proces kandydowania, który zależy od decyzji gron partyjnych, a możliwe jest jedynie kolektywne kandydowanie. Wprowadzenie jednomandatowych okręgów wyborczych pozwoli na zwiększenie identyfikacji wyborców z radnymi i odwrotnie[3].

Według zwolenników głosowanie w okręgach jednomandatowych osłabia skłonności do koncentracji władzy, którą wzmacniają z kolei ordynacje proporcjonalne z głosowaniem na listy[4].

Argumenty przeciw[edytuj | edytuj kod]

Przeciwnicy jednomandatowych okręgów argumentują swoje stanowisko:

  • Brakiem reprezentacji dla dużej części społeczeństwa poprzez wykluczanie mniejszych i średnich partii z podziału mandatów (przykład USA i Kanady)
  • Wzrostem zjawiska „głosów straconych” (przykład USA i Kanady)
  • Sprzyjaniem dominacji pojedynczej partii w danych okręgach wyborczych
  • Zwiększaniem zjawiska podziału głosu między dwoma zbliżonymi do siebie kandydatami
  • Potencjalnym nadmiernym przywiązaniem deputowanego do terenu, z którego został wybrany
  • Umożliwianiem zjawiska dopasowywania granic okręgów celem zwiększenia liczby wygranych mandatów (tzw. gerrymandering)[5].

W przeprowadzonym w 2008 przez OBOP badaniu za wprowadzeniem jednomandatowych okręgów wyborczych wypowiedziało się 64% ankietowanych, przeciwko – 13%, obojętność lub brak opinii wyraziło 23%[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Art. 260 par. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112).
  2. Art. 418 par. 1 z ustawy dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r. Nr 21, poz. 112).
  3. D. Walczak, Konieczność zmian w podziale terytorialnym gmin, Zeszyty Naukowe SGGW, Ekonomika i Organizacja Gospodarki żywnościowej 2012, nr 99, s. 212
  4. M. Duverger, Oligarchizacja przywództwa, [w:] Demokracja a elitaryzm władzy. Wybór źródeł, Kraków 2006, s. 14.
  5. Advantages and disadvantages of FPTP system (ang.). [dostęp 2011-06-16].
  6. Polacy o proponowanych zmianach w systemie politycznym. OBOP, kwiecień 2008.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Duverger M., Oligarchizacja przywództwa, [w:] Demokracja a elitaryzm władzy. Wybór źródeł, Kraków 2006, s. 14.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]