Jefim Karski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jauchim Karski
Яўхім Фёдаравіч Ка́рскі
Karski, prawdopodobnie w 1890-1900
Karski, prawdopodobnie w 1890-1900
Data urodzenia 20 grudnia 1860
Data i miejsce śmierci 29 kwietnia 1931
Leningrad
Zawód filolog

Jauchim Fiodarawicz Karski (biał. Яўхім Фёдаравіч Карскі, ros. Евфимий (Ефим) Фёдорович Ка́рский, ur. 20 grudnia 1860 w Łaszy pod Grodnem, zm. 29 kwietnia 1931 w Leningradzie) – rosyjski slawista, założyciel białoruskiego językoznawstwa i literaturoznawstwa, etnograf, folklorysta, paleograf, archeograf, bibliograf, pedagog. Rektor Uniwersytetu Warszawskiego w latach 1905–1910.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jauchim Karski urodził się w Łaszy pod Grodnem, 20 grudnia 1860 roku w rodzinie zubożałej szlachty ruskiej. Przed 1880 rokiem Jauchim Karski posłany został do prawosławnego Mińskiego Seminarium Duchownego, a po jego ukończeniu do Niżyńskiego Instytutu Filologicznego. Tu Karski, będąc uczniem sławnego Romana Fiodorowicza Brandta zainteresował się bliżej filologią słowiańską. W 1886 roku opublikował swą pierwszą, liczącą się w dorobku naukowym pracę: „Głoski i formy białoruskiego narzecza”.

W 1893 roku przeniósł się do Warszawy, gdzie rozpoczął pracę na Uniwersytecie Warszawskim i już po roku uzyskał tytuł profesora. Wykładał język staro-cerkiewno-słowiański. Kilka lat później został dziekanem wydziału filologiczno-historycznego. W Warszawie Karski opublikował dalsze prace: „Historia dźwięków i form białoruskiego narzecza” oraz „Pytania o zachodnio-rosyjskie odmiany języków”. W latach 1905-1917 Karski był redaktorem naczelnym najbardziej wówczas prestiżowego pisma filologicznego „Russkij fiłołogiczeskij wiestnik”.

W 1905 roku, w niespokojnym czasie rewolucji, polityka rosyjska wobec warszawskiej uczelni uległa pewnej modernizacji. Władze zgodziły się na to, by rektorem została osoba z wyboru, a nie z nominacji. 19 września 1905 roku Jauchim Karski został wybranym rektorem Uniwersytetu Warszawskiego. Jego stosunek do Polaków był niejednoznaczny, z jednej strony Karski proponował wprowadzenie na wydziale historyczno-filologicznym języka polskiego, a z drugiej uważał, że za antyrosyjskie wystąpienia Polaków należy ich ukarać poprzez pozamykanie polskich szkół średnich.

W listopadzie 1906 roku uczelnia została zamknięta, po wznowieniu działalności w 1908 roku Karski został ponownie wybrany rektorem w i pracował na tym stanowisku do 1911 roku.

Jauchim Karski, po opuszczeniu Warszawy w 1915 roku, został członkiem Petersburskiej Akademii Nauk. Zapewne do rewolucji październikowej miał stosunek niechętny lub co najmniej zachowawczy, ale z jakichś powodów Rosji nie opuścił. W 1925 roku wstąpił do Akademii Nauk Związku Radzieckiego i w nowej komunistycznej rzeczywistości doczekał emerytury. Zmarł w Leningradzie w 1931 roku.

Jauchim Karski, dzięki swojemu wkładowi w rozwój języka białoruskiego (choć zgodnie z duchem epoki Karski nazywał go jedynie narzeczem, odmianą lub gwarą rosyjską) jest obecnie także na Białorusi postacią znaną i cenioną. W rodzinnej Łaszy urządzono mu izbę pamięci poświęconą „znanemu białoruskiemu lingwiście”.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]