Jelenia Góra

Z Wikipedii

Współrzędne: 50°54' N 15°44' E50.9 15.7333333 (Jelenia Góra)

Jelenia Góra
Herb Jeleniej Góry Flaga Jeleniej Góry
Województwo	dolnośląskie
Założono	XII wiek
Prawa miejskie	1288
Prezydent miasta	Marek Obrębalski (e-mail)
Powierzchnia	109,22 km²
Położenie	50° 54' N 15° 44' E
Liczba mieszkańców (2007)  - liczba ludności  - gęstość  - aglomeracja	86 503 792 os./km² 150 214
Strefa numeracyjna (do 2005)	0-75
Kod pocztowy	58-500 do 58-588
Tablice rejestracyjne	DJ
Położenie na mapie Polski Jelenia Góra
TERC10 (TERYT)	0261011
Miasta partnerskie	Budziszyn Cervia Randers Siewierodoneck Tequila Tyler Valkeakoski Władymir Erftstadt Heidelberg Jabłoniec nad Nysą
Urząd miejski3 Plac Ratuszowy 58 58-500 Jelenia Góra tel. (075) 75 46 100; faks (075) 75 46 159 (e-mail)
Strona internetowa miasta

Jelenia Góra (niem.: Hirschberg, czes.: Jelení Hora, dawniej Hiršberk) – miasto w południowo-zachodniej Polsce, w województwie dolnośląskim w śródgórskiej Kotlinie Jeleniogórskiej nad rzeką Bóbr. Miasto to jest siedzibą Zarządu Karkonoskiego Parku Narodowego.

Jelenia Góra była stolicą województwa jeleniogórskiego w latach 1975-1998. Obecnie ma status miasta na prawach powiatu.

Spis treści 1 Położenie 2 Sytuacja demograficzna 3 Historia 3.1 Nazwy historyczne 3.2 Dzieje miasta 4 Gospodarka 4.1 Bezrobocie 4.2 Miejskie spółki komunalne 5 Zabytki 5.1 Zabytki Śródmieścia Jeleniej Góry 5.2 Zabytki Cieplic 5.3 Zabytki Sobieszowa 5.4 Zabytki Jagniątkowa 5.5 Zabytki Czarnego 5.6 Zabytki Maciejowej 6 Transport 7 Kultura 7.1 Festiwal "Silesia Sonans" 7.2 Teatr im. C. K. Norwida 7.3 Teatr Maska 7.4 Muzeum Karkonoskie 7.5 Skansen Uzbrojenia Wojska Polskiego 7.6 Muzeum Przyrodnicze 7.7 Muzeum Przyrodnicze Karkonoskiego Parku Narodowego 7.8 Muzeum Miejskie Dom Gerharta Hauptmanna 7.9 Tramwaje Jeleniogórskie 1897-1969 7.10 Filharmonia Dolnośląska 7.11 Jeleniogórskie Centrum Kultury 7.12 Osiedlowy Dom Kultury 7.13 Młodzieżowy Dom Kultury 7.14 Grodzka Biblioteka Publiczna 7.15 Biuro Wystaw Artystycznych 7.16 Galeria Promocje 7.17 Galeria Hall 7.18 Pozostałe galerie 7.19 Kina 7.20 Stałe imprezy kulturalne 8 Edukacja 8.1 Uczelnie wyższe państwowe 8.2 Uczelnie wyższe niepaństwowe 9 Sport i rekreacja 10 Media 11 Jelenia Góra jako garnizon wojskowy 11.1 Jednostki stacjonujące po 1945 roku 12 Dzielnice miasta 13 Galeria 14 Znani ludzie związani z Jelenią Górą 15 Przypisy 16 Źródła 17 Zobacz też 18 Linki zewnętrzne

[edytuj] Położenie

Miasto położone w północnej części Kotliny Jeleniogórskiej. Od zachodu otaczają miasto Góry Izerskie, od północy Góry Kaczawskie, od wschodu Rudawy Janowickie, a od południa Karkonosze. Centrum miasta znajduje się ok. 1 km na wschód od zbiegu rzeki Bóbr i rzeki Kamiennej.

[edytuj] Sytuacja demograficzna

Pierwsze zapiski pochodzące z połowy XVI w. wspominają o populacji liczącej ok. 3500 mieszkańców. Na przełomie XVIII i XIX w. liczba mieszkańców wynosiła ok. 6000 osób, aby wzrosnąć do początku XX w. do ok. 20 000. W latach I wojny światowej utrzymywała się na poziomie stałym z początku wieku, następnie stopniowo rosła i w 1939 r. Jelenią Górę zamieszkiwało ponad 35 000 osób. Po II wojnie światowej miasto liczyło niespełna 35 000 mieszkańców, w tym ponad 31 000 Polaków. Po utworzeniu w 1975 r. województwa jeleniogórskiego i przyłączeniu do miasta okolicznych miejscowości, m.in. Cieplic Śląskich-Zdroju liczba ludności wzrosła do 80 000. W kolejnych latach populacja miasta rosła, głównie jednak na skutek przyłączania kolejnych okolicznych wsi. W 1996 r. wynosiła 93 570 mieszkańców. ^[1] Po reformie administracyjnej w 1998 r. i utworzeniu województwa dolnośląskiego, liczba mieszkańców Jeleniej Góry systematycznie spada. W grudniu 2004 r. wynosiła już tylko 87 643. ^[2]

[edytuj] Historia

[edytuj] Nazwy historyczne

Nazwa miasta, wymieniana w źródłach historycznych, wydaje się być spójna. Niemieckojęzyczna nazwa Hirschberg, zapisywana odmiennie na przebiegu wieków (np. Hyrzberc 1281 r., Hyrspergk 1305 r., Hirssbergk 1355 r., Hirsberg 1521 r.), po ponownym wcieleniu tutejszych ziem do Polski w 1945 r. została przetłumaczona na Jelenia Góra. W XVI i XVII w. pojawia się łacińskie określenie Mons Cervi, Cervimontia, Mons Cervinus, Cervigera. ^[3]

[edytuj] Dzieje miasta

Prawdopodobnie na terenie miasta istniał nieznany z nazwy słowiański gród, którego założenie polska tradycja przypisuje Bolesławowi III Krzywoustemu w 1108 r. Początki Jeleniej Góry w dzisiejszej postaci datują się jednak przypuszczalnie dopiero na połowę XIII w. i związane są z akcją osadniczą prowadzoną przez Bolesława II Rogatkę za pomocą kolonistów niemieckich. Data uzyskania praw miejskich pozostaje nieznana, można jednak przyjąć, że założona wówczas osada od początku uzyskała miejski status i rozplanowanie przestrzenne, otrzymując nazwę Hirschberg.

Pod panowaniem książąt jaworsko-świdnickich miasto prężnie się rozwijało. W 1392 r. Jelenia Góra przeszła pod panowanie czeskie. Od zasiadających na praskim tronie Jagiellonów otrzymała szeroką samodzielność i prawo bicia własnej monety, a w 1519 r. ważny przywilej corocznych jarmarków. W II poł. XVI w. w mieście i okolicach rozpoczęła się produkcja płócien lnianych zwanych woalami. Handel nimi okazał się z czasem bardzo zyskowny. Produkcję przerwała wojna trzydziestoletnia, podczas której miasto przeżyło swój najtrudniejszy okres. Wszystkie wieże - kościoła, ratusza i bram miejskich uległy spaleniu. Odbudowa spalonego i zrujnowanego miasta, pozbawionego pomocy z zewnątrz, była wolna i długotrwała. W 1739 r. w czasie szalejącej wichury zawaliła się wieża ratusza wraz z fragmentem budynku, którego już nie odbudowano. Nowy ratusz został wzniesiony w drugiej połowie XVIII w. W okresie wojny trzydziestoletniej i panującego chaosu wewnętrznego dokonano samowolnej zmiany herbu Jeleniej Góry oraz falsyfikacji dyplomu herbowego. Po wojnie i odbudowie Jelenia Góra stała się jednym z bogatszych miast na Śląsku. Miejscowi kupcy zrzeszali się w Konfraterii Kupieckiej zajmującej się eksportem do wszystkich krajów europejskich, a także na kontynent amerykański.

Ten pomyślny rozwój miasta przerwany został w 1742 r., kiedy to Śląsk został zbrojnie wcielony do państwa pruskiego, co odcięło miasto od dotychczasowych rynków zbytu. W tym też czasie zmieniła się koniunktura na rynkach światowych, a rękodzielnicza produkcja spod Karkonoszy została wyparta przez tańsze wyroby mechanicznych tkalni angielskich. Oba te czynniki doprowadziły do całkowitego upadku tkactwa w Jeleniej Górze i okolicach. Nadejście XIX wieku było jednak dla Jeleniej Góry pomyślne. Kilku przemysłowców zbudowało tu bowiem swoje fabryki. Wzrastał też gwałtownie ruch turystyczny w Karkonoszach, dla którego Jelenia Góra stanowiła naturalną bazę wypadową. Do miasta przyjeżdżało coraz więcej gości. Na ich potrzeby wznoszono hotele i pensjonaty, otwierano restauracje, rozpoczęto produkcję żywności oraz pamiątek. Do dalszego wzrostu gospodarczego przyczyniło się doprowadzenie do Jeleniej Góry linii kolejowych - w r. 1866 od strony Zgorzelca i w r. 1867 od strony Wrocławia.

W czasie II wojny światowej miasto nie doznało żadnych zniszczeń i zostało zajęte przez wojska radzieckie dopiero po kapitulacji Niemiec 8 maja 1945 r. Jelenia Góra została pod dzisiejszą nazwą przyłączona do Polski, zaś jej ludność uległa przymusowemu wysiedleniu do Niemiec. Na jej miejsce przybywali polscy przesiedleńcy. Już w sierpniu 1945 r. rozpoczął swą działalność miejscowy teatr, funkcjonowało archiwum, przymierzano się do otwarcia muzeum, rozpoczynano naukę w wielu nowych szkołach. Otwarto wiele nowych zakładów przemysłowych, w tym jedyne w kraju zakłady optyczne. Jelenia Góra była po wojnie wydzielonym miastem powiatowym, zaś w r. 1975 została stolicą nowego województwa, na co miała wpływ nie tylko jej silna pozycja gospodarcza w regionie, ale i kulturalna. W 1976 r. do Jeleniej Góry przyłączone zostały Cieplice Śląskie-Zdrój, Sobieszów, Maciejowa, Goduszyn. Powstał w ten sposób największy ośrodek miejski w Sudetach Zachodnich. Obecnie Jelenia Góra posiada status miasta na prawach powiatu, stanowiąc powiat grodzki. W ostatnich latach przyłączono do Jeleniej Góry Jagniątków, co spowodowało przesunięcie granic administracyjnych miasta aż do granicy Polski z Czechami.

Panorama miasta Jeleniej Góry widok z wieży widokowej na Wzgórzu Bolesława Krzywoustego

[edytuj] Gospodarka

Jelenia Góra jest ważnym ośrodkiem gospodarczym w województwie dolnośląskim o charakterze handlowo-przemysłowym i turystyczno-uzdrowiskowym. W mieście działa ponad 12 000 podmiotów gospodarczych, z czego ponad 200 z udziałem kapitału zagranicznego. ^[4]

Największe przedsiębiorstwa w mieście to:

• Przedsiębiorstwo Farmaceutyczne Jelfa; producent leków, maści i preparatów witaminowych
• JZO sp. z o.o.,producent soczewek okularowych, kiedyś Jeleniogórskie Zakłady Optyczne
• PMPoland Paper Machinery Producer (wcześniej Beloit – Fampa, producent maszyn dla przemysłu papierniczego)
• JELCHEM – Tworzywa Sztuczne Sp. z o. o. (dawna Celwiskoza)
• Jeleniogórska Przędzalnia Czesankowa "Anilux"
• Dolfamex – producentem narzędzi do obróbki skrawaniem
• Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe BWG PROBER Sp. z o. o.
• Zakłady Mechaniczno-Odlewnicze "Zremb" Sp. z o. o.
• DSE Dräxlmaier Systemy Elektryczne Sp. z o. o.

Jelenia Góra ma dobrze rozwiniętą sieć sklepów i hurtowni. W mieście istnieje kilka centrów handlowych i hipermarketów, m.in. Tesco, Carrefour, PSS Społem , Biedronka, Lidl.Planowane w budowie jest centrum handlowo-rozrywkowe Focus Park przy ulicy 3 maja. Mają tu siedzibę oddziały największych banków obecnych w Polsce (BPH SA, Pekao SA, PKO BP SA, ING Bank SA, Bank Millennium SA, Kredyt Bank SA, BZWBK SA, BGŻ, BOŚ SA), których filie znajdują się głównie przy ulicy Bankowej, I Maja oraz Konopnickiej. Istnieją punkty dealerskie znanych marek producentów aut (Fiat, Mercedes-Benz, Renault, Citroën, Škoda, Seat, VW, Opel). Inwestorzy mogą szukać wsparcia w siedzibach lokalnych organizacji, wspomagających biznes:

• Karkonoska Agencja Rozwoju Regionalnego SA
• Euroregionalna Izba Przemysłowo-Handlowa
• Fundusz MIKRO Przedstawicielstwo lokalne Sp. z o. o.
• Stowarzyszenie Gmin Polskich Euroregionu Nysa
• Klub Biznesu

W mieście działają dwaj operatorzy telefonii stacjonarnej – Telekomunikacja Polska SA i Dialog SA oraz trzej operatorzy telefonii komórkowej (Polkomtel, Polska Telefonia Cyfrowa, Polska Telefonia Komórkowa Centertel). W Jeleniej Górze znajduje się kilka zachodnich stacji benzynowych, m. in. Shell, Statoil, BP.

[edytuj] Bezrobocie

Stopa bezrobocia w Jeleniej Górze w październiku 2005 r. wynosiła 12,3% i była w województwie dolnośląskim najniższa po Wrocławiu; średnia stopa w województwie wynosiła 20,2% (w Polsce 19,7%).

[edytuj] Miejskie spółki komunalne

W Jeleniej Górze działa szereg spółek, związanych z gospodarką komunalną miasta. Są to:

• Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji "Wodnik" Sp. z o. o.
• Miejskie Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Sp. z o. o.
• Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sp. z o. o.
• Zakład Gospodarki Lokalowej "Południe"
• Zakład Gospodarki Lokalowej "Północ"
• Miejski Zakład Komunikacyjny

[edytuj] Zabytki

[edytuj] Zabytki Śródmieścia Jeleniej Góry

• Ratusz – pochodzi z lat 1747-1749, wzniesiony został w stylu klasycystycznym. W podziemiach gdzie do 1945 r. funkcjonowała restauracja, zachowały się ślady wcześniejszych budowli gotyckiej i renesansowej. Około 1910 r. budynek ratusza połączono z sąsiednimi kamienicami zwanymi „siedem domów” zaadoptowanymi na potrzeby magistratu. W średniowieczu służyły one jako apteka, garkuchnia, ławy chlebowe itp. W 2000 r. w pierwszej z tych kamieniczek odkryto studnię o głębokości 20 m.
• Fontanna z barokowym posągiem Neptuna z połowy XVIII w. która symbolizuje wodę, ale i szerokie kontakty handlowe miasta z całym światem.

• Zespół zabytkowych kamieniczek w rynku – rokokowe i barokowe z XVII i XVIII wieku. Jest to jedyna na Dolnym Śląsku w pełni zachowana tego typu ozdoba. Każda pierzeja Rynku nosiła kiedyś osobną nazwę. Domy pomiędzy ul. Długą i Grodzką zwano podcieniami sukienników, pomiędzy ul. Grodzką i Jasną podcieniami kuśnierzy, pomiędzy Jasną i Pionierów Jeleniej Góry podcieniami przędzarzy, przy ul. Bocznej podcieniami maślanymi, pomiędzy ul. Boczną a Szkolną podcieniami powroźników i białoskórników a od ul. Szkolnej do Długiej podcieniami zbożowymi. W kamieniczkach mieszczą się dziś galerie, sklepy z pamiątkami oraz liczne kawiarnie, restauracje.
• Mury obronne – do dziś z wielu obronnych fortyfikacji (podwójne mury obronne, 3 bramy z wieżami, 36 bastei) zachowały się tylko fragmenty tych obwarowań Baszta Wojanowska z basteją kryjącą kaplicę Św. Anny, fragmenty murów wplecione w inne budowle m.in. przy ul. Jeleniej oraz Baszta Zamkowa i Baszta Grodzka.
• Kaplica św. Anny – umieszczona wewnątrz średniowiecznej bastei którą w 1514 r. gruntownie przebudowano. W portalu nad wejściem do kaplicy widnieje napis: „HonorI Magnae ChrIstI aVlae DIVae Annae ereCta” (wzniesiono na chwałę wielkiej babki Chrystusa św. Anny) z ukrytą datą 1715 r.

• Brama Wojanowska i Baszta Wojanowska – stanowiły część średniowiecznego kompleksu obronnego który strzegł drogi do Wojanowa. Lochy pełniły funkcję więzienia. W 1480 r. wieża wskutek silnego wiatru zawaliła się grzebiąc 5 osób. Szybko ją odbudowano dodając zegar i kopułę z latarnią i w takim stanie przetrwała do dziś. Brama, zwana Wojnowską, którą strzegła owa wieża znajdowała się u wylotu obecnej ul. Konopnickiej. Wyburzono ją w 1755 roku, a obrys uwidoczniono w bruku ciemniejszą kostką. W 1756 r. postawiono tutaj barokową bramę spełniającą funkcję porządkowo-rogatkową. Na filarach umieszczono herby: pruski, śląski, miejski oraz inskrypcję. W 1869 r. bramę rozebrano i przeniesiono do koszar przy ul. Obrońców Pokoju. Po renowacji w 1998 r. wróciła na dawne miejsce.
• Kościół św. Erazma i Pankracego – najstarsza świątynia w mieście z 1552 roku, posiada wysoką (51 m) wieżę. W 1909 r. przy północnej nawie wzniesiono neogotycką klatkę schodową. Przy wejściu do zakrystii od strony północnej pomnik św. Jana Nepomucena z 1709 roku, który w 1812 r. strącono z mostu na Bobrze, a po odrestaurowaniu w 1886 r. przeniesiono w obecne miejsce.

• Kościół Podwyższenia Krzyża Św. – największa świątynia w mieście może w nim zasiąść 4020 osób a drugie tyle zmieści się na stojąco. Zbudowany w latach 1709-1718 w wyniku zmuszenia cesarza austriackiego przez króla szwedzkiego Karola XII, do wyrażenia zgody na budowę przez protestantów sześciu tzw. „kościołów łaski”. Od 1957 r. jest kościołem katolickim a zarazem garnizonowym. Nad główną kopułą góruje wysoka na 66 m wieża. Jako jeden z niewielu kościołów na świecie posiada organy umieszczone za ołtarzem a nie nad wejściem głównym.
• Cerkiew św. Piotra i Pawła – zbudowana w latach 1737-1738. W 1925 r. przejęta przez władze miejskie pełniła rolę galerii. Parafia prawosławna przejęła kościółek w 1948 r. i sprowadziła Ikonostas aż z Lubelszczyzny.

• Teatr im. C. K. Norwida – budynek wzniesiony w latach 1903-1904 wg projektu Alfreda Daehmela w stylu secesyjnym. Główna sala widowiskowa posiada ok. 550 miejsc z trzema balkonami i pomieszczeniem foyer. W 1945 r. uruchomiono tutaj pierwszy teatr na Ziemiach Odzyskanych w którym debiutowali m.in.: Adam Hanuszkiewicz i Kazimierz Dejmek.
• Archiwum Państwowe – najstarszy zachowany budynek przy ul. Podwale, wzniesiony na pocz. XVIII w. przez kupca Glafeya na bielarnię płótna. W XIX wieku mieściła się tutaj wytłaczarnia soku dla produkcji win owocowych. Od 1945 r. jest siedzibą archiwum miejskiego. W latach 1947-1949 r. zdeponowano tu część skarbu ukrytego w Zamku Czocha.
• Muzeum Karkonoskie – jedyny obiekt w regionie wzniesiony specjalnie na potrzeby muzealne w latach 1912-1914. Powstał z inicjatywy i dla potrzeb zbiorów Towarzystwa Karkonoskiego (Riesengebirgsverein).

[edytuj] Zabytki Cieplic

• Pałac Schaffgotschów (Jelenia Góra–Cieplice) – wzniesiony w latach 1784-1809 przez rodzinę Schaffgotschów. Fasada główna jest długa na 81m i liczy 21 osi okiennych. Od 1975 r. pałac należy do Politechniki Wrocławskiej, zwiedzanie możliwe po uzgodnieniu z władzami uczelni.
• Długi Dom i pawilony zdrojowe (Jelenia Góra-Cieplice) - Długi Dom jest jednym z najstarszych budynków kuracyjnych uzdrowiska i najstarszą budowlą świecką w Cieplicach, powstał w 1537 r.
• Galeria i Teatr Zdrojowy – (Jelenia Góra-Cieplice) – Galerię zbudowano w latach 1797-1800 wg projektu wrocławskiego architekta Carla Gottlieba Geisslera. Wewnątrz urządzono restaurację (funkcjonującą do dziś), palarnię cygar, czytelnię i sporą salę koncertową. Teatr Zdrojowy został wzniesiony w latach 1833-1836, może pomieścić ok. 270 widzów. Ufundowany przez Schaffgotschów, zbudowany w stylu neoklasycystycznym. Obecnie scena należy do Teatru im. C. K. Norwida.
• Kościół św. Jana Chrzciciela (Jelenia Góra-Cieplice) – zbudowany w latach 1712-1714 w stylu barokowym.
• Kościół Zbawiciela (Jelenia Góra-Cieplice) – zbudowany przez luteranów w 1777 r. Od 1946 r. użytkują go polscy ewangelicy.
• Pawilon Norweski (Jelenia Góra-Cieplice) – zbudowany w 1908 r. przez właściciela tutejszej fabryki maszyn papierniczych Eugena Fullnera. Pawilon powstał na wzór restauracji "Frognerseteren" koło Oslo i taką funkcję pełnił w Cieplicach do 1967 r., w którym to z Pałacu Schaffgotschów przeniesiono Muzeum Ornitologiczne (obecnie Przyrodnicze).

[edytuj] Zabytki Sobieszowa

• Zamek Chojnik (Jelenia Góra-Sobieszów) – zamek górny zbudowany został w 1364 r. W 1392 r. zamek otrzymuje od księżnej Agnieszki (Ród książąt piastowskich linii świdnicko-jaworskiej) rycerz Gotsche Schaff protoplasta rodu Schaffgotschów w którego rękach pozostaje do 1945 r. Obecnie mieści się tu najstarsze na Śląsku bractwo rycerskie które w sierpniu organizuje Turniej Kuszniczy "O złoty bełt Chojnika". Do zamku prowadzą szlaki turystyczne z miejscowości Sobieszów, Jagniątków i Zachełmie.
• Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa (Jelenia Góra-Sobieszów) – wzniesiony w 1745 r. przez ewangelików. Od 1947 r. mieści się tu parafia rzymskokatolicka. W 1960 r. umieszczono tutaj obraz Chrystusa Dobrego Pasterza z otwartym sercem na tle Karkonoszy.
• Kościół św. Marcina (Jelenia Góra-Sobieszów) – pochodzi z 1305 roku, w latach 1778-1782 został przebudowany przez Cystersów.
• Pałac Schaffgotschów (Jelenia Góra-Sobieszów) – wzniesiony w latach 1705-1712, wg projektu Eliasa Scholza z Bolesławca.

[edytuj] Zabytki Jagniątkowa

• Willa Gerharda Hauptmanna (Jelenia Góra-Jagniątków) – zbudowana w stylu secesyjnym na skale w 1901

[edytuj] Zabytki Czarnego

• Dwór Czarne (Jelenia Góra-Czarne) – kamienny pałac z XVI wieku. W 1559 r. zbudował go i otoczył fosą Caspar Schaffgotsch. Po 1947 przejęty przez PGR dwór zaczął popadać w ruinę. Obecnie mieści się tutaj Ośrodek Kultury Ekologicznej "Czarne" i dzięki jego działaniom wraca do świetności.

[edytuj] Zabytki Maciejowej

• Kościół św. Piotra i Pawła (Jelenia Góra-Maciejowa) – zbudowany w 1319 r. W 1946 erygowano tutaj polską parafię

[edytuj] Transport

Jelenia Góra leży na skrzyżowaniu ważnych tras. Najważniejszą z nich jest trasa 3 Świnoujście-Jakuszyce która łączy Jelenią Górę z Morzem Bałtyckim a dalej z krajami skandynawskimi. Trasami biegnącymi przez Jelenią Górę są:

• E65 relacji Triest – Kraje skandynawskie,
• 3 relacji Świnoujście – Jakuszyce (przejście graniczne),
• 366 relacji Kowary – Szklarska Poręba,
• 365 relacji Jelenia Góra – Legnica,
• 30 relacji Jelenia Góra – Zgorzelec,
• 367 relacji Jelenia Góra – Wałbrzych,
• drogi lokalne do miejscowości: Karpacz, Wojanów,

Jelenia Góra jest także ważnym węzłem kolejowym. W granicach administracyjnych miasta znajdują się cztery dworce kolejowe i wiele bocznic przeładunkowych. Kierunki linii kolejowych to: Wrocław, Węgliniec, Lwówek Śląski, Szklarska Poręba. Również przedsiębiorstwo PKS-Tour oferuje połączenia z wieloma ośrodkami w naszym kraju. Istnieje również sprawna komunikacja miejska prowadzona przez Miejski Zakład Komunikacji w Jeleniej Górze obsługujący 29 linii autobusowych w tym 15 miejskich i 14 podmiejskich. Długość linii autobusowych w mieście wynosi 295,1 km, a długość wszystkich linii wynosi 428,1 km.

Lokalne lotnisko sportowe zarządzane przez Aeroklub Jeleniogórski oferuje czarterowe loty krajowe i zagraniczne. W mieście w r. 2000 zarejestrowanych było 26 tys. samochodów z tego 21 tys. osobowych. Jelenia Góra posiada 130 parkingów z tego 16 to parkingi strzeżone (2000).

[edytuj] Kultura

Jelenia Góra jest miastem z szerokim zapleczem instytucji kulturalnych. Działają w niej między innymi teatr, filharmonia, kina oraz biuro wystaw artystycznych. W mieście odbywają się festiwale, jak Międzynarodowy Festiwal Filmowy "ZOOM Zbliżenia", Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ulicznych w Jeleniej Górze czy Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej "Silesia sonans".

[edytuj] Festiwal "Silesia Sonans"

Festiwal "Silesia Sonans", organizowany przez Parafię Podwyższenia Krzyża Świętego w Jeleniej Górze, jest drugim, po "Wratislavia Cantans", wydarzeniem muzycznym na Dolnym Śląsku. Powstał w 1998 roku i jest dziełem ks. płk dr Andrzeja Bokieja. To z jego szlachetnej pasji zrodziła się idea przywrócenia świetności zabytkowym organom oraz uczynienia z Kościoła Garnizonowego miejsca spotkań ludzi sztuki wielkiego formatu.

Od przeszło dekady Silesia Sonans cieszy się ciągle rosnącym zainteresowaniem słuchaczy oraz przychylnymi opiniami krytyki muzycznej, prezentując arcydzieła muzyki organowej, kameralnej i symfonicznej, zarówno świeckiej i religijnej.

[edytuj] Teatr im. C. K. Norwida

Największa w mieście instytucja kulturalna. Powstała z połączenia dwóch scen: animacji (istniejącej 26 lat) oraz dramatu (z 56 letnią historią). Mieści się w secesyjnym budynku z 1904 roku, który ostatni remont przeszedł w latach 1999-2000. Jest organizatorem odbywających się festiwali teatrów ulicznych oraz jesiennych spotkań teatralnych.

[edytuj] Teatr Maska

Scena działająca przy Osiedlowym Domu Kultury w Jeleniej Góry od 1995 r. W tym czasie powstało około 20 spektakli.

[edytuj] Muzeum Karkonoskie

Działające obecnie w Jeleniej Górze muzeum ma długą historię. Uroczyste otwarcie odbyło się w 1914 roku. W czasie wojny muzeum pełniło funkcję składnicy dzieł sztuki. Po wojnie wiele eksponatów wywieziono do innych polskich muzeów. Posiada 3 oddziały, w tym Dom Carla i Gerharta Hauptmannów w Szklarskiej Porębie, w którym prezentowana jest twórczość pisarza. Posiada w zbiorach ponad 23 tysiące eksponatów. Jest właścicielem największego w kraju zbioru szkła artystycznego.

[edytuj] Skansen Uzbrojenia Wojska Polskiego

Największy na Dolnym Śląsku skansen tego typu. Znajduje się na terenie dawnej jednostki wojskowej. Od 2005 roku w Łomnicy została otwarta wystawa plenerowa, na której prezentowany jest sprzęt radiolokacyjny z całej Polski.

[edytuj] Muzeum Przyrodnicze

Muzeum mieści się w cieplickim Parku Norweskim. Zbudowane w 1909 r. na podstawie projektu restauracji Frognersteren mieszczącej się pod Oslo. Zbiory opierają się głownie na nieistniejącej już kolekcji Schaffgotschów. Znajduje się w nim największa w Polsce ekspozycja ptaków.

[edytuj] Muzeum Przyrodnicze Karkonoskiego Parku Narodowego

Muzeum gromadzi i udostępnia zwiedzającym eksponaty związane z fauną i florą Karkonoszy. Przy muzeum założony został ogród, w którym podziwiać można około 90 gatunków roślin spotykanych na terenie parku.

[edytuj] Muzeum Miejskie Dom Gerharta Hauptmanna

Muzeum mieści się w dawnym domu noblisty. Budynek jest ciekawy architektonicznie. Dodatkową atrakcją jest leżący dookoła domu założony przez Hauptmanna ogród.

[edytuj] Tramwaje Jeleniogórskie 1897-1969

W Zajezdni MZK otwarta jest stała wystawa dotycząca historii tramwai jeżdżących po Jeleniej Górze. Obecnie jedynym środkiem komunikacji miejskiej są autobusy, a z tramwajami możemy spotkać się tylko w zajezdni, w Podgórzynie Górnym przy tzw. Skałce oraz na placu Ratuszowym, gdzie znajduje się zabytkowy wagon oraz symboliczny odcinek dawnej trasy tramwajowej.

[edytuj] Filharmonia Dolnośląska

Pierwszą instytucją związaną z muzyką poważną w Jeleniej Górze była Orkiestra Symfoniczna, która powstała w 1964 roku. 1 marca 1974 roku doszło do otwarcia pierwszej sali koncertowej. W 1976 roku Orkiestra Jeleniogórska otrzymała status Państwowej Orkiestry Symfonicznej, której dyrektorem i kierownikiem artystycznym został Stefan Strahl. Obecnym dyrektorem naczelnym jest Zuzanna Dziedzic, natomiast dyrektorem artystycznym Jerzy Swoboda. Ciekawostką może być fakt, że orkiestra nagrała 5 płyt kompaktowych z utworami znanych kompozytorów. Orkiestra bierze także udział w wielu festiwalach muzyki poważnej oraz utrzymuje kontakty z innymi orkiestrami.

[edytuj] Jeleniogórskie Centrum Kultury

JCK powstało po połączeniu Miejskiego Ośrodka Kultury i Regionalnego Centrum Kultury. Ośrodek ten pracuje przy większości wydarzeń kulturalnych w mieście (Liga Rocka, Finał WOŚP, Jesień Jeleniogórska) oraz prowadzi blisko 40 warsztatów.

[edytuj] Osiedlowy Dom Kultury

Osiedlowy Dom Kultury to miejsce gdzie odbywają się warsztaty oraz zajęcia pozalekcyjne dla dzieci i młodzieży. Ponadto przy instytucji działa teatr i galerie. ODK jest organizatorem festiwalu filmowego "ZOOM Zbliżenia".

[edytuj] Młodzieżowy Dom Kultury

Młodzieżowy Dom Kultury to instytucja pracująca głownie z dziećmi i młodzieżą. Prowadzi warsztaty, organizuje przeglądy oraz konkursy.

[edytuj] Grodzka Biblioteka Publiczna

Powstała w 1947 roku. Posiada 8 fili na terenie miasta i powiatu. Swoją obecną formę zyskała po reformie administracyjnej w 1999 roku. Współpracuje z bibliotekami za granicą. Na koniec 2007 roku zbiory Grodzkiej Biblioteki Publicznej liczyły ogółem 287.899 jednostek bibliotecznych.

[edytuj] Biuro Wystaw Artystycznych

Samorządowa instytucja kultury istniejąca od 1976 roku. Prezentuje głównie sztukę współczesną, niekomercyjną oraz jak najbardziej aktualną. Najczęściej pojawiającymi się odwołaniami jest natura oraz fotografia. Dyrektorem biura jest Janina Hobgarska.

[edytuj] Galeria Promocje

Działa od 1987 przy ODK. Głównymi celami jest upowszechnianie sztuki oraz edukacja kulturalna dzieci i młodzieży.

[edytuj] Galeria Hall

Działająca przy ODK galeria prezentuje głównie pracę "pod szkłem". Nowe wystawy pojawiają się w cyklu kwartalnym. W galerii prezentowane są także prace powstałe podczas konkursów plastycznych dla dzieci i młodzieży.

[edytuj] Pozostałe galerie

• Galeria Muflon
• Galeria Antyków i Antykwariat Księgarski
• Galeria "Korytarz" JCK
• Galeria "Pod Brązowym Jeleniem" JCK
• Galeria N... przy DODN
• JTF Jeleniogórskie Towarzystwo Fotograficzne
• Koja Galery ART.& ANTIC
• Galeria Prinz

[edytuj] Kina

• Kino Marysieńka
• Kino Lot
• Kino Grand
• DKF "KLAPS"

[edytuj] Stałe imprezy kulturalne

• Wiosna Cieplicka
• Międzynarodowy Festiwal Teatrów Ulicznych w Jeleniej Górze
• Wrzesień Jeleniogórski
• Jeleniogórskie Spotkania Teatralne
• Międzynarodowy Festiwal Muzyki Organowej "Silesia sonans"

[edytuj] Edukacja

[edytuj] Uczelnie wyższe państwowe

• Kolegium Karkonoskie - Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa
• Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, Wydział Gospodarki Regionalnej i Turystyki w Jeleniej Górze
• Politechnika Wrocławska, Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny w Jeleniej Górze

[edytuj] Uczelnie wyższe niepaństwowe

• Wyższa Szkoła Menedżerska w Legnicy Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny w Jeleniej Górze

[edytuj] Sport i rekreacja

W Jeleniej Górze istnieje ponad 60 klubów, stowarzyszeń i związków sportowych, które zrzeszają kilka tysięcy miłośników czynnego wypoczynku i sportu zawodowego. Polepszająca się cały czas baza rekreacyjno-sportowa zachęca do aktywnego trybu życia. Obecnie istnieją: 4 hale widowiskowo-sportowe, 2 hale sportowe, 3 stadiony lekkoatletyczne, 1 basen kryty, jeden otwarty, lotnisko sportowe, kompleks kortów tenisowych, liczne sale treningowe, siłownie, salony odnowy biologicznej. Z obiektów i instytucji zajmujących się sportem można wyróżnić:

• Automobilklub Karkonoski
• Aeroklub Jeleniogórski – lotnisko
• Basen Kryty "Jedenastka" przy SP 11
• Basen przy Hotelu
• Basen w Domu Zdrojowym
• Dolnośląski Miejski Tenisowy Klub Sportowy "Spartakus"
• Karkonoskie Stowarzyszenie Biegaczy Górskich
• KS KARKONOSZE"
• KS Chojnik
• MKL "12" Jelenia Góra
• KKS
• Pub Gol Jelenia Góra
• KS Maciejowa
• KS Czarne
• SP Gol
• Miejski Klub Sportowy "Sudety"
• Miejski Klub Sportowy "Vitaral – Jelfa"
• Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji
• Mlodziezowy Dom Kultury
• Obiekt sportowo-rekreacyjny (skatepark, boiska do piłki siatkowej, koszykowej i nożnej)
• Stadion Miejski
• Stadion OSiR Cieplice
• Sudecki Klub Sportowy "Aesculap"

[edytuj] Media

Prasa:

• Jeleniogórski Tygodnik Jelonka.com
• Gazeta Powiatowa - dolny śląsk
• Gazeta Wojewódzka
• Gazeta Wyborcza – oddział
• Słowo Polskie - Gazeta Wrocławska – oddział
• Karkonosze
• Kurenda
• Nowiny Jeleniogórskie
• Rynek Jeleniogórski
• Jeleniogórska Gazeta Ogłoszeniowa

Radio:

• Muzyczne Radio Jelenia Góra 105,8, 106,7 FM
• Radio Złote Przeboje 106,2 FM
• Polskie Radio Wrocław Redakcja w Jeleniej Górze

Telewizja:

• Telewizja TV Vectra

[edytuj] Jelenia Góra jako garnizon wojskowy

[edytuj] Jednostki stacjonujące po 1945 roku

SZKOLNICTWO WOJSKOWE

• Oficerska Szkoła Piechoty Nr 2 (1948-1955)
• Oficerska Szkoła Topografów (1951-1957)
• Oficerska Szkoła Prawnicza (1949-1951)
• Oficerska Szkoła Radiotechniczna (1955-1969)
• Wyższa Oficerska Szkoła Radiotechniczna (1969-1997)
• Centrum Szkolenia Radioelektronicznego (1994-2004)
• Szkoła Chorążych Wojsk Radiotechnicznych (1967-1994)
• Szkoła Chorążych Radiolokacji i Systemów Dowodzenia (1994 - 2002)
• Podoficerska Szkoła Zawodowa Wojsk Radiotechnicznych
• Szkoła Oficerów Rezerwy (WRt)
• Szkoła Podchorążych Rezerwy (WRt)
• Szkoła Młodszych Specjalistów Wojsk Radiotechnicznych
• Szkoła Młodszych Dowódców (WRt)
• Szkoła Podoficerska im. Rodziny Nalazków (filia)
• Kurs Dokształcania Oficerów (WRt)
• Wyższy Kurs Dokształcania Oficerów (WRt)
• Lektorat Języków Obcych

JEDNOSTKI "LINIOWE"

• Dowództwo 10 Sudeckiej Dywizji Piechoty
• 25 Pułk Piechoty
• 29 Pułk Piechoty
• 39 Pułk Artylerii Lekkiej
• 84 Pułk Artylerii Przeciwlotniczej
• 18 Karkonoski Pułk Przeciwlotniczy
• 13 Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej
• 21 Samodzielny Batalion Saperów
• 25 Samodzielny Batalion Łączności
• 28 Dywizjon Artylerii Ciężkiej
• Samodzielny pluton Samochodowy

JEDNOSTKI MSW

• 11 Dolnośląska Brygada KBW
• 11 Dolnośląski Pułk KBW
• 11 Samodzielny Batalion Inżynieryjny KBW

INNE JEDNOSTKI I ADMINISTRACJA WOJSKOWA

• Komenda Garnizonu
• Wojskowa Komenda Rekrutacyjna
• Wojskowa Komenda Uzupełnień
• Wojewódzki Sztab Wojskowy
• Garnizonowy Węzeł Łączności
• Wojskowa Stacja Weterynaryjna
• Oddział Informacji Wojskowej
• Samodzielny pluton Oddziału Informacji Wojskowej
• Delegatura Informacji Wojskowej
• Delegatura Wojskowej Służby Wewnętrznej
• Placówka Żandarmerii Wojskowej
• Areszt Garnizonowy
• 16 Przedstawicielstwo Wojskowe przy Jeleniogórskich Zakładach Optycznych
• Przedstawicielstwo Wojskowe przy Zakładach Włókien Sztucznych "Celwiskoza"
• Garnizonowy Punkt Zaopatrzenia w Sprzęt Czołgowo-Samochodowy
• Pralnia Garnizonowa
• Duszpasterstwo Garnizonu
• Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany
• Wojskowa Administracja Koszar
• Drukarnia Wojskowa (10 SDP)
• Magazyny wojskowe i elewator przy ul. Krakowskiej
• Klub Garnizonowy ul.Obrońców Pokoju
• Kasyno Wojskowe-Hotel "Paulinum ul.Nowowiejska

[edytuj] Dzielnice miasta

[edytuj] Galeria

Ratusz i plac Ratuszowy w Jeleniej Górze, pocztówka sprzed II wojny światowej

Okolice hotelu Drei Berge (obecnie Hotel Europa) w Jeleniej Górze, pocztówka sprzed II wojny światowej

[edytuj] Znani ludzie związani z Jelenią Górą

• Tomasz Kamel
• Ewa Drzyzga
• Jerzy Szmajdziński

[edytuj] Przypisy

1. ↑ Słownik Geografii Turystycznej Sudetów – t. 4 – Kotlina Jeleniogórska – pod. red. M. Staffa, wyd. pierwsze, Wrocław 1999 r., s. 169, pkt. 3
2. ↑ www.jeleniagora.pl
3. ↑ Słownik Geografii Turystycznej Sudetów – t. 4 – Kotlina Jeleniogórska – pod. red. M. Staffa, wyd. pierwsze, Wrocław 1999 r., s. 169, pkt. 1
4. ↑ www.jeleniagora.pl

[edytuj] Źródła

Informacja Turystyczna Jeleniej Góry

[edytuj] Zobacz też

• miasta w Polsce
• Związek Miast Polskich
• Zabobrze
• Synagoga w Jeleniej Górze
• Ludność Jeleniej Góry
• MZK Jelenia Góra
• Cieplice Śląskie-Zdrój

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Urząd Miasta Jelenia Góra
• Historia Jeleniej Góry
• Secesyjna Jelenia Góra

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi