Jelonek bengalski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jelonek bengalski
Axis porcinus[1]
(Zimmermann, 1780)
Jelonek bengalski
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Rząd parzystokopytne
Rodzina jeleniowate
Rodzaj Axis
Gatunek jelonek bengalski
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EN pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Jelonek bengalski (Axis porcinus) – gatunek niedużego ssaka parzystokopytnego z rodziny jeleniowatych, zaliczony do rodzaju Axis na podstawie morfologicznych podobieństw do jelenia aksis (Axis axis). Dalsze badania mtDNA wskazują na bliższe pokrewieństwo tego gatunku z przedstawicielami rodzaju Cervus, niż z jeleniem aksis[3]. Nazwa bengalski pochodzi od Bengalu, w którym jelonek został odkryty.

Synonimy[edytuj | edytuj kod]

Jelonek bengalski nazywany jest również jeleniem świńskim. Opisywany był pod nazwą Cervus porcinus[4].

Występowanie i biotop[edytuj | edytuj kod]

Obecny zasięg występowania gatunku obejmuje północne Indie i Półwysep Indochiński. Introdukowany w Australii i Stanach Zjednoczonych.

Zasiedla gęste zarośla, lasy z gęstym podszytem, wysokie trawy i lasy namorzynowe.

Charakterystyka ogólna[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe dane
Długość ciała 105-115 cm
Wysokość w kłębie 60-75 cm
Ogon (kwiat) ok. 20 cm
Masa ciała 36-50 kg
Dojrzałość płciowa 8-12 miesięcy
Okres godowy od sierpnia do października
Ciąża 8 miesięcy
Liczba młodych
w miocie
1-2
Długość życia 10-20 lat

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Ciało krępe, muskularne, z krótką głową i krótkimi kończynami, ubarwione brązowo lub oliwkowo-brązowo, przeważnie cętkowane. Młode rodzą się z rzędami żółtawych cętek po bokach ciała. Tylne kończyny są dłuższe od przednich, przez co zad położony jest wyżej od kłębu. Poroże samców z trzema (rzadziej dwoma) długimi odgałęzieniami (oczniak i odnogi wierzchołkowe).

Dymorfizm płciowy: samce są większe od samic, ciemniej ubarwione, mają masywniejszy kark, samice nie mają poroża.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Prowadzą samotniczy tryb życia, poza wspólnym korzystaniem z żerowisk, na którym spotykają się lużne grupy do 40 osobników. Żerują w nocy zjadając głównie trawy. Dietę uzupełniają liśćmi i owocami. Nie podejmują wędrówek. Samce wykazują terytorializm znakując rewiry substancjami zapachowymi.

Jelonki bengalskie dobrze pływają i chętnie chronią się w wodzie w razie niebezpieczeństwa. Zaatakowane biegną kłusem z opuszczoną głową, przypominając wyglądem świnię (stąd nazwa jeleń świński).

Rozród[edytuj | edytuj kod]

Dojrzałość płciową osiągają pomiędzy 8. a 12. miesiącem życia. W okresie godowym samce wykazują wysoki poziom agresji skierowanej głównie na konkurentów. Walki samców polegają na wzajemnym przepychaniu się porożami. Do uszkodzeń ciała dochodzi rzadko. Jelonek bengalski jest gatunkiem poligamicznym. Po około 8-miesięcznej ciąży samica rodzi jedno – rzadziej dwa – młode, które ukrywa przed drapieżnikami w gęstej, wysokiej trawie. Po kilku dniach młode wędruje za matką pozostając z nią przez sześć miesięcy. Około szóstego miesiąca młode przyjmują ubarwienie typowe dla dorosłych.

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

  • Axis porcinus annamiticus – jeleń (jelonek) tajski lub annamski
  • Axis porcinus porcinus

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Podgatunek Axis porcinus annamiticus jest objęty konwencją waszyngtońską CITES (załącznik I)[5].

Ten sam podgatunek został wykazany w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów w kategorii EN (zagrożony wyginięciem)[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Axis porcinus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Axis porcinus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Ludt et al.: Mitochondrial DNA phylogeography of red deer (Cervus elaphus) (format pdf). W: Molecular Phylogenetics and Evolution 31 (2004) 1064–1083 [on-line]. Elsevier. [dostęp 3 grudnia 2007].
  4. FUNET (en)
  5. Appendices I, II and III of CITES (ang.). cites.org, 12 czerwca 2013. [dostęp 2013-06-26].
  6. Axis porcinus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 10 stycznia 2009]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Komosińska Halina, Podsiadło Elżbieta: Ssaki kopytne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2002. ISBN 83-01-13806-8.
  2. Michelin, A. 2002. "Axis porcinus": (On-line), Animal Diversity Web. (ang.). [dostęp 2 września 2007].
  3. Brent Huffman: www.ultimateungulate.com (ang.). [dostęp 2 września 2007].