Jerzy Świrski

Jerzy Świrski
wiceadmirał
Data i miejsce urodzenia	5 kwietnia 1882 Kalisz
Data i miejsce śmierci	12 czerwca 1959 Londyn
Przebieg służby
Jednostki	Marynarka Wojenna Flota i Obszar Nadmorski
Stanowiska	szef Kierownictwa Marynarki Wojennej
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa II wojna światowa
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Wiceadmirał Świrski z załogą ORP "Piorun" po walce z pancernikiem "Bismarck".

Tablica pamięci wiceadmirała Jerzego Świrskiego na Cmentarzu Marynarki Wojennej w Gdyni-Oksywiu.

Jerzy Włodzimierz Świrski (ur. 5 kwietnia 1882 w Kaliszu, zm. 12 czerwca 1959 w Londynie) - oficer Floty Imperium Rosyjskiego, wiceadmirał Marynarki Wojennej II RP, szef Kierownictwa Marynarki Wojennej (1925-1947).

Młodość

Urodził się 5 kwietnia 1882 w Kaliszu (zabór rosyjski) w rodzinie oficera Armii Imperium Rosyjskiego. Ukończył Korpus Kadetów w Moskwie. W latach 1889-1902] uczył się w Morskim Korpusie w Petersburgu Był również absolwentem kursu dla oficerów nawigatorów. W 1902 otrzymał promocję oficerską i jako miczman zasilił carską Marynarkę Wojenną. Początkowo był oficerem wachtowym i młodszym oficerem nawigacyjnym krążownika "Askold". Służył następnie we Flocie Czarnomorskiej, od roku 1905 jako oficer wachtowy pancernika "Rostisław", stawiacza min "Dunaj" i kanonierki "Doniec". Następnie pływał jako oficer minowy i oficer nawigacyjny na stawiaczu min "Dunaj" oraz oficer nawigacyjny na krążowniku "Pamiat' Merkurija". W 1908 roku na krótko został kierownikiem wyszkolenia stawiacza min "Kronsztadt". W latach 1909-1911 był oficerem nawigacyjnym na krążowniku "Pamiat' Merkurija" (po raz drugi) i pancerniku "Jewstafij". Potem służył jako oficer nawigacyjny Dywizjonu Torpedowców i dowódca torpedowca "Striemitielnyj". W 1912 roku został flagowym oficerem nawigacyjnym Brygady Pancerników. Od 1914 był członkiem komisji ds. szkolnych we Flocie Czarnomorskiej.

Podczas I wojny światowej zajmował stanowisko oficera nawigacyjnego Floty Czarnomorskiej, gdzie w 1917 awansował do stopnia kapitana I rangi (komandora). W roku 1918 został szefem Sztabu Morskiego i ministrem Spraw Morskich Ukraińskiej Republiki Ludowej. W tym samym roku otrzymał awans na kontradmirała Hetmanatu (Państwa Ukraińskiego).

W Polsce niepodległej

Jeszcze przed końcem wojny, w grudniu 1917 roku, nawiązał pierwsze kontakty z polskimi organizacjami, był aktywnym członkiem Domu Polskiego w Sewastopolu. Po upadku niepodległej Ukrainy powrócił do Polski. Początkowo był dyrektorem Ligi Odrodzenia Marynarki Polskiej, a następnie wyjechał do Francji, gdzie udzielał się w Komitecie Narodowym Polskim. W roku 1919 został zweryfikowany w stopniu komandora i przyjęty do Marynarki Wojennej. Kierował Sekcją Organizacyjną Departamentu dla Spraw Morskich, po czym został zastępcą szefa Departamentu dla Spraw Morskich w Warszawie. Od września 1920 roku był dowódcą Wybrzeża Morskiego, a w 1922 mianowano go pierwszym dowódcą Floty. W roku 1924 przeniósł Dowództwo Floty z Pucka do Gdyni. W latach 1925-1939 zajmował stanowisko szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej w Ministerstwie Spraw Wojskowych w Warszawie.

W 1931 roku awansowany został na stopień kontradmirała. W imieniu Skarbu Państwa podpisywał umowy na budowę niszczycieli, okrętów podwodnych i stawiacza min ORP "Gryf".

II wojna światowa

Podczas II wojny światowej ewakuował się wraz z Ministerstwem Spraw Wojskowych do Francji, a następnie Wielkiej Brytanii. W 1939 podpisywał wraz z Wodzem Naczelnym, generałem broni Władysławem Sikorskim i ambasadorem Edwardem Raczyńskim umowę polsko-brytyjską. Generał Sikorski powierzył mu dalsze pełnienie funkcji szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej.

W 1941, wkrótce po awansie na wiceadmirała, popadł w konflikt z generałem Sikorskim, który postanowił go odwołać. W konsekwencji posadę stracił także zastępca wiceadmirała Świrskiego komandor Karol Korytowski. Powodem tych dymisji był sposób prowadzenia polityki kadrowej i uposażeniowej w Marynarce Wojennej, a przede wszystkim dążenie admirała do większej samodzielności. Pretekstem stała się samobójcza śmierć dowódcy ORP "Wilk" i grupy okrętów podwodnych, komandora podporucznika Bogusława Krawczyka, który nie mógł pogodzić się z polityką kadrową admirała.

Na miejsce wiceadmirała Świrskiego powołano komandora Tadeusza Morgensterna-Podjazda, ale ostatecznie objął on funkcję zastępcy szefa Kierownictwa Marynarki Wojennej. Wiceadmirał Świrski pozostał na stanowisku, gdyż Admiralicja brytyjska nie widziała nikogo, kto mógłby go zastąpić. Lojalność wobec sojuszników przyniosła mu Order Łaźni. W październiku 1942 roku Morgenstern odszedł, a na jego stanowisko powrócił Korytowski.

Po śmierci generała Sikorskiego adm. Świrski odzyskał dawną pozycję.

Na obczyźnie

Po wojnie admirał Świrski nie powrócił do Polski i pozostał na emigracji. Był masonem, członkiem jednej z lóż brytyjskich. Zmarł w Londynie 12 czerwca 1959. Został pochowany na cmentarzu w Brompton.

W roku 1983 w kościele św. Michała Archanioła na Oksywiu w Gdyni poświęcono tablicę jego pamięci. W osiemdziesiątą rocznicę utworzenia Marynarki Wojennej odsłonięto podobną tablicę na oksywskim cmentarzu.

Awanse

• miczman (podporucznik marynarki) – 1902 (Imperium Rosyjskie)
• lejtnant (porucznik marynarki) – 1905 (Imperium Rosyjskie)
• starszy lejtnant (kapitan marynarki) – 1912 (Imperium Rosyjskie)
• kapitan II rangi (komandor porucznik) – 1914 (Imperium Rosyjskie)
• kapitan I rangi (komandor) – 1917 (Imperium Rosyjskie)
• kontradmirał - 1918 (Ukraina, niezweryfikowany)
• komandor – 1919 (Polska)
• kontradmirał – 1 stycznia 1931 (Polska)
• wiceadmirał – 1941 (Polska)

Ordery i odznaczenia

• Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
• Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
• Złoty Krzyż Zasługi
• Order Krzyża Wolności (Finlandia)
• Wielki Oficer Legii Honorowej (Francja)
• Komandor Legii Honorowej (Francja)
• Kawaler Legii Honorowej (Francja)
• Order św. Włodzimierza (Imperium Rosyjskie)
• Order św. Anny (Imperium Rosyjskie)
• Order Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie)
• Królewski Order Miecza (Szwecja)
• Krzyż Towarzyski Orderu Łaźni (Wielka Brytania)

Bibliografia

• Marcin Graczyk: Admirał Świrski. Gdańsk: Finna Oficyna Wydawnicza, 2007. ISBN 978-83-89929-82-2. 
• Julian Czerwiński, Małgorzata Czerwińska, Maria Babnis, Alfons Jankowski, Jan Sawicki: Kadry Morskie Rzeczypospolitej: t.II, Polska Marynarka Wojenna. Gdynia: Wyższa Szkoła Morska, 1996. ISBN 83-86703-50-4. 
• Bolesław Romanowski: Torpeda w celu!: Wspomnienia ze służby na okrętach podwodnych 1939-1945. Warszawa: 1973. 
• Małgorzata Sokołowska, Wiesława Kwiatkowska: Gdyńskie cmentarze: O twórcach miasta, portu i floty. Gdynia: Oficyna Verbi-Causa, 2003. ISBN 83-918526-2-8. 

Poprzednik wadm. Kazimierz Porębski

szef Kierownictwa Marynarki Wojennej 1925-1947

Następca -

Poprzednik -

dowódca Floty 1922-1925

Następca kadm. Józef Unrug