To jest dobry artykuł

Jerzy (Korenistow)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jerzy
Георгий
Aleksy Korenistow
Алексей Васильевич Коренистов
arcybiskup łódzki i poznański
Jerzy
Data i miejsce urodzenia 14 marca 1900
Carskie Sioło
Data i miejsce śmierci 16 listopada 1979
Łódź
arcybiskup łódzki i poznański
Okres sprawowania 1958–1979
Wyznanie prawosławne
Kościół Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Inkardynacja Diecezja łódzko-poznańska
Śluby zakonne 28 kwietnia/23 sierpnia 1924
Diakonat 24 sierpnia 1924
Prezbiterat 29 sierpnia 1924
Chirotonia biskupia 8 lutego 1942
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 8 lutego 1942
Miejscowość Pińsk
Konsekrator Polikarp (Sikorski)
Współkonsekratorzy Aleksander (Inoziemcow)

Jerzy, imię świeckie Aleksy Wasiliewicz Korenistow (ur. 14 marca 1900 w Carskim Siole, zm. 16 listopada 1979 w Łodzi) – arcybiskup Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, pierwszy ordynariusz jego diecezji łódzko-poznańskiej. Ostatni hierarcha pochodzenia rosyjskiego w episkopacie PAKP. W latach 1962–1965 i 1969–1970 locum tenens metropolii warszawskiej.

Młodość i edukacja[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie kupca Wasilija Korenistowa i Zinaidy zd. Balukowej[1]. Po rewolucji październikowej znalazł się na ziemiach polskich. W okresie między 1 stycznia a 21 września 1921 jest odnotowywany w dokumentacji dowództwa Obozu Internowanych nr 15 w Toruniu jako pracujący tam felczer[1].

W 1922 rozpoczął naukę w seminarium duchownym w Wilnie. Po roku opuścił je, by przenieść się od razu do VI klasy seminarium w Krzemieńcu, które ukończył w 1924[1]. 28 kwietnia (lub 23 sierpnia[2]) 1924 złożył śluby zakonne w Ławrze Poczajowskiej przed biskupem pińskim i poleskim Aleksandrem. W klasztorze tym otrzymywał kolejno święcenia diakońskie i kapłańskie[3] w dniach 24 sierpnia i 29 sierpnia tego samego roku[2]. W 1930 uzyskał obywatelstwo polskie[1]. Edukację teologiczną kontynuował w Studium Teologii Prawosławnej Uniwersytetu Warszawskiego, otrzymując w 1931 tytuł magistra nauk teologicznych. Był tam wyróżniającym się studentem[1].

Wczesna działalność[edytuj | edytuj kod]

W latach 1931-1932 był kolejno proboszczem parafii w Radomiu i Kielcach. Parafie te prowadził w okresie, gdy obydwie straciły dotychczasowe cerkwie, zrewindykowane na rzecz Kościoła katolickiego. Nabożeństwa odprawiał najczęściej w prywatnych domach[1]. Następnie, w 1933, został przeniesiony do parafii św. Jerzego we Lwowie, gdzie pracował niecały rok. Wyznaczono go bowiem na przełożonego monasteru w Żyrowicach w diecezji grodzieńskiej, którą to funkcję pełnił do listopada 1935[1]. W okresie 1935-1938 był proboszczem i dziekanem w Łunińcu na Polesiu, zaś przez cztery kolejne lata – członkiem Konsystorza Duchownego w Pińsku[1].

Biskup[edytuj | edytuj kod]

8 lutego 1942 odbyła się jego chirotonia na biskupa brzeskiego, wikariusza diecezji pińskiej niekanonicznego Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Początkowo jednak nie wykonywał swoich obowiązków, co zdaniem arcybiskupa Szymona (Romańczuka) jest dowodem na uznanie przez niego niekanoniczności struktury, do której został włączony[1]. Metropolici UAKP Aleksander (Inoziemcow) i Polikarp (Sikorski) w roku następnym wyraźnie upominali go w listach za taką postawę, sugerując, że może zostać pozbawiony godności. Najprawdopodobniej pod wpływem tych nacisków pod koniec 1943 biskup Jerzy ostatecznie uległ i zamieszkał w Brześciu, czego dotąd unikał, i zaczął sprawować obowiązki biskupie. Z miasta wyjechał w 1944 na krótko przed wejściem na te tereny Armii Czerwonej. Udał się wówczas do Warszawy[1]. 31 grudnia 1946 został wyznaczony na tymczasowego zwierzchnika Prawosławnej Administratury na Ziemiach Odzyskanych[4].

Sobór św. Aleksandra Newskiego w Łodzi. Biskup Jerzy (Korenistow) od 1947 służył w tej cerkwi, początkowo jako proboszcz, następnie jako biskup

27 maja 1947 metropolita warszawski i całej Polski Dionizy (Waledyński) skierował go do parafii św. Aleksandra Newskiego w Łodzi w charakterze proboszcza. Jego święcenia biskupie były kwestionowane ze względu na wątpliwości dotyczące okoliczności powstania UAKP; ostatecznie uznano je dopiero 31 grudnia 1947. Następnie, 26 kwietnia 1948, został włączony do tymczasowego Kolegium Rządzącego Polskim Kościołem Prawosławnym pod przewodnictwem arcybiskupa Tymoteusza (Szrettera)[1].

W czerwcu 1948 razem z pozostałymi członkami Kolegium (ks. Jan Kowalenko, ks. Eugeniusz Naumow, ks. Wsiewołod Łopuchowicz, Mikołaj Sieriebriannikow oraz arcybiskup Tymoteusz[5]) udał się do Moskwy, gdzie patriarcha Aleksy I miał ponownie zjednoczyć Kościół prawosławny w Polsce z Kościołem Rosyjskim, a następnie udzielić mu po raz drugi autokefalii (pierwsza, nadana przez Patriarchat Konstantynopolitański, nie była akceptowana przez Rosyjski Kościół Prawosławny). Jak wspominał biskup Jerzy, uczestnicy delegacji obawiali się, że bezpośrednio ze stolicy ZSRR zostaną wywiezieni do łagrów. Ostatecznie jednak nic takiego nie zaszło, zaś biskup Jerzy nawiązał przyjazne stosunki z patriarchą Aleksym I, z którym następnie korespondował[6].

Od 12 listopada 1948 stał na czele diecezji łódzko-wrocławskiej, zaś po reorganizacji podziału administracyjnego Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego 31 stycznia 1951 został pierwszym zwierzchnikiem nowo powstałej diecezji łódzko-poznańskiej. 9 kwietnia 1958 podniesiony do godności arcybiskupa łódzko-poznańskiego[7]. Funkcję tę pełnił do końca życia[6]. Hierarcha utrzymywał bliskie kontakty z żyjącą w Łodzi społecznością rosyjską, w której cieszył się znacznym szacunkiem. Według wspomnień rosyjskich mieszkańców Łodzi żył bardzo skromnie; interesował się muzyką poważną[8].

Locum tenens metropolii warszawskiej[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci metropolity Tymoteusza (Szrettera) od 24 maja 1962 do 25 maja 1965 pełnił funkcję locum tenens metropolii warszawskiej. Władze PRL, otwarcie ingerujące wówczas w życie PAKP, uniemożliwiały przez ten okres przeprowadzenie wyborów nowego zwierzchnika Kościoła. W publikacjach Rzeczypospolitej pojawiła się teza, że jego wybór na metropolitę warszawskiego i całej Polski był blokowany przez SB[9]. Według dziennikarza Rzeczypospolitej Cezarego Gmyza arcybiskup został uznany za nieodpowiedniego kandydata z powodu chęci zachowania dobrych stosunków z Kościołem katolickim, co interpretowano jako "chęć odegrania roli prawosławnego Wyszyńskiego", oraz z powodu sprzeciwu wobec kontroli Urzędu ds. Wyznań nad PAKP[9]. W swoich publicznych wypowiedziach arcybiskup nie atakował jednak władz komunistycznych. W 1964, w liście pasterskim wydanym z okazji 20. rocznicy manifestu lipcowego pisał, iż PAKP w PRL posiada pełną swobodę realizowania swojej misji, może również włączać się w światowy ruch na rzecz pokoju[10]. Mimo tego w notatkach władz nt. poszczególnych hierarchów PAKP zachowała się jego następująca charakterystyka:

Quote-alpha.png
Dygnitarz kościelny zapatrzony w przeszłość, którego ideałem jest wzór biskupa i metropolity z czasów carskich. Ma podświadomą niechęć do ustroju socjalistycznego, szczególnie do ZSRR[11]

W aktach Urzędu ds. Wyznań z 1962 zawarto również informację o tym, iż arcybiskup Jerzy pragnął zachowywać dobre stosunki z Kościołem katolickim w Polsce[12]. Duchowny był inwigilowany przez SB, jak również przez agenta radzieckiego o pseudonimie Pawłowicz, skierowanego do Polski w ramach współpracy służb obydwu krajów. Sprawę obiektową przeciwko hierarsze prowadził Wydział IV Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Łodzi, nie stwierdził jednak, by arcybiskup prowadził działalność wrogą państwu[13].

Grób arcybiskupa na cmentarzu na Dołach w Łodzi

Sobór biskupów, który wybrałby nowego zwierzchnika, był uniemożliwiany poprzez utrudnianie dokonania chirotonii czwartego hierarchy i uzyskanie tym samym kanonicznie wymaganej liczby biskupów w Kościele autokefalicznym. Dopiero w 1964 władze pozwoliły na wyświęcenie czwartego biskupa – ks. Mikołaja Niesłuchowskiego, który przyjął imię zakonne Nikanor[14]. Sobór biskupów w 1965 wybrał na nowego zwierzchnika PAKP arcybiskupa Stefana (Rudyka)[15]. Miał on być jedynym kandydatem akceptowanym przez władze PRL[9].

Arcybiskup Jerzy (Korenistow) pełnił ponownie obowiązki locum tenens po śmierci metropolity Stefana, w okresie między 29 marca 1969 a 24 stycznia 1970. I tym razem władze PRL miały nie dopuścić do jego wyboru na zwierzchnika Kościoła; następcą metropolity Stefana został biskup wrocławski i szczeciński Bazyli (Doroszkiewicz)[9].

Zmarł 16 listopada 1979 w szpitalu Łodzi i został pochowany na Łódzkim Cmentarzu Prawosławnym na Dołach, w pobliżu cmentarnej cerkwi Zaśnięcia Matki Bożej. Był ostatnim hierarchą cerkwi prawosławnej w Polsce pochodzenia rosyjskiego[6].

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 Śp. arcybiskup Jerzy (Korenistow) (1900-1979). „Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego”. 12 (241), s. 16-17. Warszawa: Warszawska Metropolia Prawosławna. ISSN 02039-4499. 
  2. 2,0 2,1 Георгий (Коренистов)
  3. Архиепископ Георгий (Коренистов Алексей Васильевич)(Jerzy (Korenistow)(1900 - 1979)
  4. A. Mironowicz: Kościół prawosławny na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. s. 242.
  5. A. Mironowicz: Kościół prawosławny na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. s. 248.
  6. 6,0 6,1 6,2 Śp. arcybiskup Jerzy (Korenistow) (1900-1979). „Wiadomości Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego”. 1 (242), s. 16-17. Warszawa: Warszawska Metropolia Prawosławna. ISSN 02039-4499. 
  7. A. Mironowicz: Kościół prawosławny na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. s. 378.
  8. Profesor Zyzykin i jego rodzina. „Przegląd Prawosławny”. 1 (307). s. 17. Białystok. ISSN 1230–1078. 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 Cezary Gmyz, Historia inwigilacji Cerkwi
  10. S. Dudra, Kościół prawosławny..., s.70
  11. S. Dudra, Kościół prawosławny..., s.30
  12. M. Krzysztofiński, K. Sychowicz, W kręgu "Bizancjum", "Aparat represji w Polsce Ludowej (1944-1989)", nr 1, 2008, s.85
  13. M. Krzysztofiński, K. Sychowicz, W kręgu "Bizancjum", "Aparat represji w Polsce Ludowej (1944-1989)", nr 1, 2008, s.85-86
  14. A. Mironowicz: Kościół prawosławny na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. s. 267-268.
  15. A. Mironowicz: Kościół prawosławny na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. s. 268.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
-
Biskup łódzki i poznański

1948/1951-1979

Następca
Sawa (Hrycuniak)