Jerzy Buzek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy polityka. Zobacz też: inne osoby o tym samym imieniu i nazwisku.
Jerzy Karol Buzek
Buzek 3200.jpg
Data i miejsce urodzenia 3 lipca 1940
Śmiłowice
Prezes Rady Ministrów
Przynależność polityczna Akcja Wyborcza Solidarność
Okres urzędowania od 31 października 1997
do 19 października 2001
Poprzednik Włodzimierz Cimoszewicz
Następca Leszek Miller
Przewodniczący Parlamentu Europejskiego
Przynależność polityczna Platforma Obywatelska
Okres urzędowania od 14 lipca 2009
do 17 stycznia 2012
Poprzednik Hans-Gert Pöttering
Następca Martin Schulz
Przewodniczący Ruchu Społecznego AWS
Przynależność polityczna Ruch Społeczny AWS
Okres urzędowania od 17 stycznia 1999
do 21 października 2001
Poprzednik Marian Krzaklewski
Następca Mieczysław Janowski
Odznaczenia
Order Orła Białego
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Jerzy Karol Buzek (ur. 3 lipca 1940 w Śmiłowicach na Zaolziu) – polski polityk, profesor nauk technicznych, poseł na Sejm III kadencji oraz premier rządu RP w latach 1997–2001, od 2004 poseł do Parlamentu Europejskiego VI i VII kadencji, w latach 2009–2012 jego przewodniczący. Kawaler Orderu Orła Białego.

Rodzina i pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Wywodzi się z ewangelickiej rodziny ze Śląska Cieszyńskiego. Bratem jego dziadka był Józef Buzek (zm. 1936), senator II RP i twórca Głównego Urzędu Statystycznego. Ojciec Jerzego Buzka, Paweł (zm. 1953), z zawodu był inżynierem[1]. Matka, Bronisława z domu Szczuka (zm. 2003), była córką Jana Szczuki, nauczyciela i organisty ze Śmiłowic[2]. Po zakończeniu wojny rodzina Buzków z dwójką dzieci (Heleną i Jerzym) zamieszkała w Chorzowie.

Jerzy Buzek należy do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Jest mężem Ludgardy Buzek (profesor inżynierii chemicznej) i ojcem aktorki Agaty Buzek.

Wykształcenie i działalność naukowa[edytuj | edytuj kod]

Uczył się w Szkole Podstawowej nr 24 w Chorzowie, a po jej ukończeniu – w latach 1953–1957 – w I Liceum Ogólnokształcącym im. Juliusza Słowackiego.

Ukończył studia na Wydziale Mechaniczno-Energetycznym Politechniki Śląskiej w 1963 ze specjalizacją inżynieria chemiczna. W 1969 obronił doktorat, habilitował się w 1979. W 1997 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk technicznych[3].

W 1963 podjął pracę w Instytucie Inżynierii Chemicznej Polskiej Akademii Nauk w Gliwicach. Na początku lat 70. przebywał na stażu na Uniwersytecie Cambridge. W 1974 został nauczycielem akademickim na Politechnice Śląskiej, a w 1994 wykładowcą na Politechnice Opolskiej. Przez trzynaście lat w PAN kierował zespołem eksperckim ds. ochrony powietrza[4].

Po przegranych wyborach parlamentarnych w 2001 został wykładowcą i prorektorem ds. nauki Akademii Polonijnej w Częstochowie. Był także członkiem i sekretarzem naukowym Komitetu Naukowego Inżynierii Chemicznej i Procesowej Polskiej Akademii Nauk w Gliwicach[3].

Działalność społeczna i polityczna[edytuj | edytuj kod]

Działalność opozycyjna i związkowa[edytuj | edytuj kod]

We wrześniu 1980 wstąpił do NSZZ "Solidarność", został przewodniczącym komisji zakładowej w swoim miejscu pracy. Współtworzył struktury górnośląskie, a następnie działał w Komisji Porozumiewawczej Nauki przy NSZZ "S". W lipcu 1981 został wybrany na delegata na I Krajowy Zjazd Delegatów "S" w Gdańsku. wszedł w skład prezydium zjazdu, w jego pierwszej turze był jednym z prowadzących obrady, w drugiej – został przewodniczącym prezydium zjazdu. Po wprowadzeniu stanu wojennego uniknął internowania, od stycznia 1982 był jednym z wydawców i redaktorem naczelnym dwutygodnika "Regionalny Informator Solidarności Śląsko-Dąbrowskiej". Tę ostatnią funkcję pełnił przez rok. W maju 1982 utworzył działającą w podziemiu strukturę "S" – tzw. Regionalną Komisję Konsultacyjną, przekształconą w styczniu 1983 w Regionalną Komisję Wykonawczą (został jej przewodniczącym). Jako przedstawiciel najpierw RKK, następnie RKW współpracował z Tymczasową Komisją Koordynacyjną, chociaż nie został jej formalnym członkiem. Posługiwał się pseudonimami Hubert i Karol. W czerwcu 1983 na stanowisku przewodniczącego RKW zastąpił go formalnie Tadeusz Jedynak, w praktyce dalej Jerzy Buzek kierował bieżącymi pracami komisji i uczestniczył w pracach TKK jako tzw. łącznik merytoryczny. W tym samym roku został koordynatorem zespołu łączników merytorycznych ze wszystkich regionów, odpowiadał za merytoryczne przygotowanie zebrań TKK, w tym projektów oświadczeń i wypowiedzi programowych. Pełnił tę funkcję do lipca 1986, następnie ograniczył działalność opozycyjną z uwagi na poważną chorobę córki, a w 1987 wyjechał za granicę w celu podjęcia jej leczenia[5].

Działalność związkową kontynuował po 1989, wchodził w skład władz regionalnych i krajowych związku, był także przewodniczącym IV, V i VI krajowego zjazdu delegatów.

Premier[edytuj | edytuj kod]

Został członkiem zespołu ekspertów AWS i współautorem gospodarczego programu AWS. W wyborach w 1997 otrzymał 1488 głosów w okręgu Gliwice, mandat posła na Sejm uzyskał z listy krajowej AWS. Po objęciu funkcji premiera zawiesił członkostwo w NSZZ "Solidarność". W 1998 został przewodniczącym Ruchu Społecznego AWS, a w 2000 stanął na czele całej AWS.

W latach 1997–2001 pełnił funkcję premiera rządu koalicji AWS-UW, potem mniejszościowego rządu AWS. W okresie jego rządów Polska przystąpiła do NATO, prowadzono także negocjacje nad członkostwem w Unii Europejskiej. Kierowany przez niego rząd wprowadził tzw. cztery reformy (emerytalną, zdrowia, administracji i oświaty). Był drugim w dziejach Polski ewangelikiem na stanowisku premiera rządu, po Felicjanie Sławoju Składkowskim, a także pierwszym premierem w III RP rządzącym przez pełną czteroletnią kadencję parlamentu.

Po przegranych wyborach w 2001 zrzekł się stanowiska szefa Ruchu Społecznego AWS, ustępując na rzecz Mieczysława Janowskiego.

Eurodeputowany[edytuj | edytuj kod]

13 czerwca 2004 został wybrany na posła do Parlamentu Europejskiego z listy Platformy Obywatelskiej. Uzyskał w wyborach 173 389 głosów (to jest 22,14% wszystkich głosów oddanych w okręgu katowickim i najlepszy wynik w całym kraju).

W Parlamencie Europejskim przystąpił do największej frakcji politycznej, Europejskiej Partii Ludowej – Europejskich Demokratów (EPP-ED). W VI kadencji został członkiem Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz Ochrony Środowiska, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności. Pracował w Stałej Delegacji Parlamentu Europejskiego UE-Ukraina oraz w Delegacji do spraw stosunków z państwami Azji Południowo-Wschodniej i Stowarzyszeniem Państw Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN).

W 2009 z ramienia Platformy Obywatelskiej po raz drugi został eurodeputowanym z okręgu katowickiego, uzyskując najwyższe poparcie w skali kraju. Głosowało na niego 393 117 osób[6] (ponad 42% wszystkich głosów oddanych w tym okręgu). Wkrótce po wyborach został członkiem PO.

14 lipca 2009 został wybrany na przewodniczącego Parlamentu Europejskiego. Za jego kandydaturą głosowało 555 z 713 biorących udział w wyborze eurodeputowanych. Funkcję tę pełnił do 17 stycznia 2012. W 2010 został członkiem Komitetu Doradczego Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność.

Ordery, odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

W 2012, w uznaniu znamienitych zasług dla Rzeczypospolitej Polskiej, a w szczególności dla przemian demokratycznych w Polsce, za działalność naukową i państwową, za wybitne osiągnięcia w działalności politycznej na arenie międzynarodowej, został odznaczony przez Bronisława Komorowskiego Orderem Orła Białego[7]. Uroczystość odznaczenia odbyła się 11 listopada 2012[8]. Z dniem 16 sierpnia 2013 wszedł w skład Kapituły Orderu Orła Białego.

Jerzy Buzek otrzymał tytuł doctora honoris causa uniwersytetów w Seulu i Dortmundzie, Isparcie, Uniwersytetu Śląskiego (2010)[9], Politechniki Opolskiej (2006)[10] , Politechniki Śląskiej (2007)[11], Politechniki Łódzkiej (2010)[12], Akademii Górniczo-Hutniczej (2010)[13], Politechniki Wrocławskiej (2010)[14], Wojskowej Akademii Technicznej (2011)[15], Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego (2012) oraz Politechniki Świętokrzyskiej (2012)[16].

Otrzymał nagrody i tytuły takie jak: "Krzesło roku 1998" ("The Warsaw Voice"), Nagrodę im. Grzegorza Palki (1998), "Europejczyk Roku" (Forum Izb Gospodarczych Unii Europejskiej, 1998), "Człowiek roku" tygodnika "Wprost" (1998), Nagrodę Gustawa Adolfa (2004), "Eurodeputowany roku" ("The Parliament Magazine", 2006), Śląska Nagroda Jakości (2007), "Człowiek Roku" województwa śląskiego ("Forbes", 2007), Nagroda Lewiatana im. Władysława Grabskiego (2008), Śląski Oskar (2008), Medal Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej (2008), Złota Odznaka z Brylantem Senatu Politechniki Wrocławskiej (2008), Wiktor 2009 w kategorii "Najpopularniejszy Polityk", Złota Honorowa Odznaka Polskiego Związku Szachowego (2009), Nagroda Specjalna BCC Lider Polskiego Biznesu (2009), nagrodą Polonii z niektórych krajów europejskich "POLONICUS 2011". W 2006 uznany został za najbardziej pracowitego europosła (MEP Awards) w kategorii "badania i technologia"[17], a w 2013 w kategorii "energia". 31 października 2013 w kościele św. Ducha w Heidelbergu odebrał Medal Marcina Lutra nadany mu przez Radę Kościołów Ewangelickich w Niemczech jako pierwszemu laureatowi spoza obszaru Niemiec.

Otrzymał tytuły honorowego obywatela Lublińca, Piekar Śląskich, Rudy Śląskiej, Rybnika, Gliwic, Gdyni, Puław, Warszawy, Ostrowa Wielkopolskiego i Zabrza.

Przypisy

  1. Buzek, jakiego jeszcze nie znacie. polskatimes.pl, 11 czerwca 2009. [dostęp 16 listopada 2010].
  2. Włodzimierz Nowak: Nad Betlejem, nad Rolą kometa. Zaolziańska saga rodu Buzków. wyborcza.pl, 6 lipca 2009. [dostęp 16 listopada 2010].
  3. 3,0 3,1 Jerzy Buzek w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI). [dostęp 16 listopada 2010].
  4. Nota biograficzna w Encyklopedii Solidarności. [dostęp 16 listopada 2010].
  5. Andrzej Kaczyński, Sylwetki: Jerzy Buzek, "Wolność i Solidarność" nr 2/2011
  6. Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 8 czerwca 2009 r. o wynikach wyborów posłów do Parlamentu Europejskiego przeprowadzonych w dniu 7 czerwca 2009 r.. [dostęp 16 listopada 2010].
  7. M.P. z 2013 r. poz. 267
  8. Odznaczenia państwowe w Święto Niepodległości. prezydent.pl, 11 listopada 2012. [dostęp 11 listopada 2012].
  9. Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Śląskiego. us.edu.pl. [dostęp 21 lutego 2011].
  10. Jerzy Buzek doktorem honoris causa PO. po.opole.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  11. Doktorzy honoris causa PŚ. polsl.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  12. Uroczystość nadania tytułu doktora honoris causa UŚ prof. Jerzemu Buzkowi. us.edu.pl, 10 czerwca 2010. [dostęp 16 listopada 2010].
  13. Doktoraty honoris causa nadane przez AGH. agh.edu.pl. [dostęp 23 lutego 2011].
  14. Jerzy Buzek otrzymał tytuł doktora honoris causa Politechniki Wrocławskiej. mmwroclaw.pl, 15 listopada 2010. [dostęp 16 listopada 2010].
  15. Honorowy doktorat dla prof. J. Buzka. wat.edu.pl. [dostęp 16 września 2011].
  16. Doktorzy honoris causa Politechniki Świętokrzyskiej. tu.kielce.pl. [dostęp 4 grudnia 2013].
  17. Marta Sienicka: Nominacje do nagród MEP Awards. UniaEuropejska.org, 13 listopada 2011. [dostęp 16 listopada 2011].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]