Jerzy Harasymowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jerzy Harasymowicz
Jerzy Harasymowicz.jpg
Imiona i nazwisko Jerzy Harasymowicz-Broniuszyc
Data i miejsce urodzenia 24 lipca 1933
Puławy
Data i miejsce śmierci 21 sierpnia 1999
Kraków
Narodowość polska
Nagrody
Nagroda Pierścienia (1964), Nagroda im. Stanisława Piętaka (1967), Nagroda Fundacji im. Kościelskich (1971), nagroda II stopnia Ministra Kultury i Sztuki (1975), nagroda I stopnia Ministra Kultury i Sztuki (1985), nagroda państwowa II stopnia (1988)[1]
Wikicytaty Jerzy Harasymowicz w Wikicytatach
Pomnik na Przełęczy Wyżnej
Tablica pamiątkowa na Cmentarzu Salwatorskim

Jerzy Harasymowicz, Jerzy Harasymowicz-Broniuszyc (ur. 24 lipca 1933 w Puławach, zm. 21 sierpnia 1999 w Krakowie) – polski poeta, założyciel grup poetyckich Muszyna i Barbarus.

Pochodził z rodziny o mieszanych ukraińsko[2], polsko-niemieckich korzeniach.

Należał do tzw. pokolenia „Współczesności”. Zadebiutował w 1953 roku, publikując wiersze i prozę poetycką w „Życiu Literackim”. Jego pierwszym tomikiem były wydane w 1956 roku Cuda. Publikował również na łamach m.in. „Twórczości”, „Tygodnika Powszechnego” i „Dziennika Polskiego”.

Laureat licznych nagród, m.in. Nagrody im. Stanisława Piętaka (1967), Nagrody Fundacji im. Kościelskich (1972), głównej Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (1975).

Jego twórczość charakteryzowała się „przesyceniem” opisów, co czyniło wymyślone przez niego mitologie niezwykle szczegółowymi i sprawiającymi wrażenie realnych. Interesował się kulturą Łemków oraz słowiańsko-chrześcijańską, do których to zainteresowań często odnosił się w swoich utworach.

Z poezji Jerzego Harasymowicza wywodzi się termin kraina łagodności, do którego w swoich piosenkach nawiązywał Wojciech Belon, a który bywał później utożsamiany z poezją śpiewaną.

Harasymowicz był pisarzem płodnym, umierając zostawił po sobie ponad 40 tomów wierszy, liczne wybory wierszy i 2 baśnie dla dzieci sprzedane łącznie w liczbie ponad 700 tys. egzemplarzy.

W środowisku Krakowa był powszechnie znany jako wielbiciel Półwsia Zwierzynieckiego i Baru na Stawach (znany wiersz o tym barze). Jednocześnie deklarował się jako fanatyczny wielbiciel Klubu Sportowego Cracovia. Pisał wiersze o Cracovii i jej piłkarzach. Najsłynniejszym jest chyba wiersz o zdobywcy bramki bezpośrednio z rzutu rożnego w wygranych 2-1 pierwszoligowych derbach Krakowa Cezarym Tobolliku.

Po roku 1989 izolowany za bezkompromisowe wypowiedzi na temat środowiska literackiego Krakowa[3].

Jego prochy rozsypano nad bieszczadzkimi połoninami[4], a symboliczny grób stanowi pomnik w kształcie bramy na Przełęczy Wyżnej. W Krakowie, na bramie Cmentarza Salwatorskiego znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona Poecie.

Z poezji Jerzego Harasymowicza zrodził się projekt muzyczny W górach jest wszystko co kocham.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Poezje[edytuj | edytuj kod]

  • Cuda (1956)
  • Powrót do kraju łagodności (1957)
  • Wieża melancholii (1958, il. Daniel Mróz)
  • Przejęcie kopii (1958)
  • Genealogia instrumentów (1959)
  • Mit o świętym Jerzym (1959, il. Daniel Mróz)
  • Ma się pod jesień (1962)
  • Podsumowanie zieleni (1964)
  • Budowanie lasu (1965)
  • Pastorałki polskie (1966, 1980)
  • Zielony majerz (1969)
  • Madonny polskie (1969, 1973, 1977)
  • Znaki nad domem (1971)
  • Bar na Stawach (1972, 1974)
  • Zielnik. Pascha Chrysta (1972)
  • Polska weranda (1973)
  • Małopolska (1973, nie drukowany, tylko w Wyborze wierszy z 1975)
  • Córka rzeźnika (1974, il. Jan Młodożeniec)
  • Żaglowiec i inne wiersze (1974)
  • Barokowe czasy (1975)
  • Banderia Prutenorum ... (1976)
  • Polowanie z sokołem (1977)
  • Cudnów (1979)
  • Wiersze miłosne (1979, 1982, 1986, III wyd. pt Wiesz wszystko)
  • Z nogami na stole (1981)
  • Wesele rusałek (1982)
  • Wiersze na igrzyska (1982)
  • Wiersze sarmackie (1983)
  • Dronsky (1983)
  • Złockie niebo cerkiewne (1983)
  • Klękajcie narody (1984)
  • Na cały regulator (1985)
  • Lichtarz ruski (1987)
  • Ubrana tylko w trawy połonin (1988)
  • Za co jutro kupimy chleb (1991)
  • Kozackie buńczuki (1991)
  • W botanicznym. Wiersze zen (1992)
  • Czeremszanik (1993)
  • Zimownik (1994)
  • Worożycha (1994)
  • Samotny jastrząb (1995)
  • Klasztor na księżycu (1996)
  • Srebrne wesele (1997)

Wybory wierszy[edytuj | edytuj kod]

  • Wybór wierszy (1967, część wierszy nowych)
  • Poezje wybrane (1971)
  • Wybór wierszy (1975)
  • Poeci polscy – miniatura (1978)
  • Cała góra barwinków (1983)
  • Poezje wybrane (1985)
  • Wiersze beskidzkie (1986)
  • Wybór wierszy (1986, dwutomowy)
  • Erotyki (1992, 1994)
  • Wiersze z połonin (1996)
  • Miłość w górach (1997)
  • Wybór liryków (1999)
  • Liryki najpiękniejsze (2001)
  • Późne lato (2003)
  • Bieszczady (2003)

Bajki[edytuj | edytuj kod]

  • Bajka o królewnie, co spać nie chciała (1962)
  • Kasia cała z czekolady i z cukierków ma rękawy (1980)

Przypisy

  1. Lesław M. Bartelski: Polscy pisarze współcześni, 1939-1991: Leksykon. Tower Press, 2000, s. 139.
  2. „Jego dziad, Werhowyniec, Ukrainiec ze wschodnich Bieszczadów, mieszkał niedaleko Sławska, w Dołynie. Tam też młodziutki Harasymowicz spędzał wakacje.” [w:] Andrzej Burghardt. Twórczość Jerzego Harasymowicza na tle tzw. poezji bieszczadzkiej. Biblioteka Sanocka.
  3. „Po roku 1989 poetę zaczęto stopniowo izolować, zwłaszcza w Krakowie. Przyczyn musiało być wiele – demonstracyjna niezależność poety, buńczuczne, bezkompromisowe wypowiedzi na temat środowiska literackiego, sympatie dla socjaldemokratów, ukraińskość, na którą nawet na Ukrainie patrzono bardzo podejrzliwie" [w:] Andrzej Burghardt Twórczość Jerzego Harasymowicza na tle tzw. poezji bieszczadzkiej, op. cit. "Radostowa. Ilustrowany miesięcznik społeczno-kulturalny” 3:1999 nr 5, s. 28; „Trybuna. Aneks” 10: 1999 nr 47, s. 1, 7; tamże nr 44, s. 1; B. Salamon-Satała, Wielka inwentaryzacja. Rozmowy z poetami, Kraków 1999, s. 89-90 Brodate
  4. "Jego prochy, tak jak pragnął, rozsypano nad Tarnicą i Haliczem" [w:] "Gazeta Bieszczadzka” 9:1999 nr 20, s. 5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]