Jerzy Jan Jastrzębski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jerzy Jan Jastrzębski
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 29 lipca 1895
Awizańce
Data i miejsce śmierci 24 kwietnia 1944
Venafro
Przebieg służby
Lata służby 1914-1944
Stanowiska Dowódca: 8 Pułk Strzelców Konnych
Główne wojny i bitwy I wojna światowa kampania wrześniowa

Jerzy Jan Jastrzębski (ur. 29 lipca 1895 w Awizańcach powiat sejneński, zm. 24 kwietnia 1944 w Venafro) – pułkownik Wojska Polskiego.

Rodzicami Jerzego Jastrzębskiego byli Gustaw i Stanisława. Uczęszczał do gimnazjum w Mariampolu. W 1914 roku znalazł się w szeregach kawalerii rosyjskiej[1]. Do I Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbor-Muśnickiego wstąpił pod koniec wojny biorąc udział w jego działaniach w stopniu porucznika na stanowisku dowódcy szwadronu[1]. Następnie służył w 5 Dywizji Syberyjskiej[2]. Maszerując po szlakach syberyjskich. Do kraju powrócił w 1918 roku i dostał przydział do formującego się 10 Pułku Ułanów Litewskich[2]. W kampaniach pułku uczestniczył w stopniu porucznika, a następnie dowodził szwadronem jako rotmistrz. Po wojnie służył w dalszym ciągu w 10 pułku. W 1923 roku w CWK w Grudziądzu ukończył kurs dowódców szwadronów[2].

W 1925 roku został awansowany na majora, będąc na stanowisku kwatermistrza pułku. Swoją wiedzę pogłębiał w latach 1926-1928 w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie, a po jej ukończeniu został przydzielony do inspektoratu gen. Rómmla we Lwowie[2]. Przydzielono mu tam stanowisko II oficera sztabu. W 1931 roku uzyskał kolejny awans, jako ppłk dypl. objął stanowisko z-cy dowódcy 27 Pułku Ułanów w Nieświeżu[2]. W 1934 roku został skierowany do Chełmna na stanowisko dowódcy w stacjonującym tam od 1922 roku 8 Pułku Strzelców Konnych. W 1936 roku doczekał się awansu na pułkownika, pełniąc również funkcję komendanta chełmińskiego garnizonu. W swych wspomnieniach o dowódcy pułku napisał jeden z oficerów:

Quote-alpha.png
Ósmym PSK dowodził doskonały pod każdym względem płk dypl. Jerzy Jastrzębski. W brygadzie wysunął swój pułk na pierwsze miejsce. Trochę suchy i sztywny jako przełożony, bardzo dobry jako kolega… przez wszystkich bardzo szanowany. Oficer o dużym autorytecie osobistym, miał prawo do opinii wybitnego.[2]

Jastrzębski od początku swojej działalności w Chełmnie rozpoczął intensywną pracę nad rozwojem pułku. Od 1936 roku podjął się przygotowaniem ekipy pułku na zawody o Mistrzostwo Wojska tzw. „Militari Armii”[3].

W kampanii wrześniowej, pułk dowodzony przez Jastrzębskiego walczył w składzie Armii „Pomorze”. 3 września swoim umiejętnym dowodzeniem umożliwił wyprowadzenie i uratowanie części armii, która była zagrożona odcięciem i okrążeniem przez Niemców[3]. 18 października 1939 roku został otoczony z jedenastoma najwierniejszymi towarzyszami broni przez żołnierzy Wehrmachtu i wzięty do niewoli[4]. Przebywał w obozie jenieckim w Krakowie. Uciekł z niego podstępnie i powrócił do rodziny w Radomiu[5].

27 kwietnia 1940 roku jako kurier ZWZ wyjechał do Krakowa, a następnie na zachód. Podjął próbę przedostania się przez Węgry do Francji. Na początku maja 1940 roku dotarł do Paryża[5]. Ewakuował się do Wielkiej Brytanii po klęsce Francji. Działał tam do wiosny 1942 roku zbierając materiały dla utrwalenia chlubnego uczestnictwa swego pułku w kampanii wrześniowej[5]. Pełnił w tym czasie funkcję szefa oddziału III w Sztabie Naczelnego Wodza i zastępcy dowódcy 10 Brygady Kawalerii Pancernej gen. Stanisława Maczka[5].

Wiosną 1942 roku został przeniesiony do Polskich Sił Zbrojnych na Środkowym Wschodzie. Objął tam dowództwo 3 Brygady Piechoty, a następnie został mianowany zastępcą dowódcy 3 Dywizji Strzelców Karpackich. Intensywnie działał w szkoleniu dywizji w Palestynie, Iraku, Syrii oraz w Egipcie[5]. Próbował nawiązać kontakty z niektórymi byłymi oficerami 8 PSK w celu ułatwienia dalszej walki w swojej dywizji.

W grudniu 1943 roku zaczął ostatnią kampanię jako komendant pierwszego transportu morskiego dywizji z Egiptu do Włoch. Brał udział w walkach pozycyjnych 3 DSK oraz całego 2 Korpusu Polskiego nad rzeką Sangro[6]. Dowodząc 3 grupą rozpoznawczą 2 Korpusu uczestniczył w pracach przygotowawczych do wielkiej rozprawy z siłami hitlerowskimi w rejonie Monte Cassino[6]. 23 kwietnia 1944 roku został śmiertelnie ranny w wyniku wybuchu miny prowadząc rozpoznanie terenu na górze Monte Trocchio. Rankiem 24 kwietnia 1944 roku zmarł w szpitalu w Venafro. Poległ na polu chwały jako pierwszy i najstarszy stopniem Polak pod Monte Cassino[6]. Jego pogrzeb odbył się 26 kwietnia w Carpignone[6]. Uczestniczyły w, nim liczne delegacje, tłumy miejscowej ludności oraz kompania honorowa. Trumna została przewieziona z kościoła na cmentarz wojskowy w Izernie, gdzie dowódca Dywizji Karpackiej gen. Duch pożegnał swego zastępcę, a szwadron 12 Pułku Ułanów oddał ostatnie honory[6].

Po bitwie nastąpiła ekshumacja (nr znaku tożsamości – 1895/100/III) i zwłoki zostały przeniesione na cmentarz polski pod Monte Cassino. Pochowano je na II tarasie sektora B w grobie nr 7[6].

Płk Jerzy Jastrzębski odznaczony był krzyżem Orderu Virtuti Militari 5 klasy za udział w I wojnie światowej, a pośmiertnie otrzymał krzyż Orderu Virtuti Militari 4 klasy oraz nominację na generała brygady za zasługi w II wojnie światowej[6].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Jerzy Kałkowski: Pułkownik Jerzy Jastrzębski 1895-1944 s. 5.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Jerzy Kałkowski, Pułkownik Jerzy Jastrzębski 1895-1944, s. 6.
  3. 3,0 3,1 Jerzy Kałkowski, Pułkownik Jerzy Jastrzębski 1895-1944 s. 7.
  4. Jerzy Kałkowski: ‘’Pułkownik Jerzy Jastrzębski 1895-1944’’ s. 8.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Jerzy Kałkowski, Pułkownik Jerzy Jastrzębski 1895-1944 s. 9.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Jerzy Kałkowski, Pułkownik Jerzy Jastrzębski 1895-1944 s. 10.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Kałkowski: Pułkownik Jerzy Jastrzębski 1895-1944, wyd. Muzeum Ziemi Chełmskiej Chełmno – Ratusz 1985
  • Andrzej Krzysztof Kunert: Słownik biograficzny konspiracji warszawskiej 1939-1945 T.2. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1987, s. 71–73. ISBN 83-211-0758-3.