Jerzy Pajączkowski-Dydyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jerzy Pajączkowski-Dydyński
Jerzy Pajączkowski-Dydyński
pułkownik dyplomowany piechoty pułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia 19 lipca 1894
Lwów
Data i miejsce śmierci 6 grudnia 2005
Grange-over-Sands
Przebieg służby
Lata służby 1915-1945
Siły zbrojne Armia Austro-Węgier
Armia Polska we Francji
Wojsko Polskie II RP
Jednostki 2 Pułk Strzelców Podhalańskich
38 Pułk Piechoty Strzelców Lwowskich
22 Dywizja Piechoty Górskiej
Sztab Główny
34 Pułk Piechoty
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
(kampania wrześniowa)
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych Srebrny Krzyż Zasługi
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Jerzy Kazimierz Pajączkowski-Dydyński (ur. 19 lipca 1894 we Lwowie, zm. 6 grudnia 2005 w Grange-over-Sands, Kumbria) – pułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem lekarza Włodzimierza Lubicz Pajączkowskiego (1864-1943), dyrektora szpitala powiatowego w Sanoku i Wandy, z domu Sękowska, pochodzącej z Wydrnej (1865-1948)[1][a]. Jego bratem był Stefan (1900-1978, późniejszy malarz, batalista i kostiumolog wojskowy). Rodzina Pajączkowskich ok. 1905 przeprowadziła się do Sanoka; początkowo najmowała mieszkanie w willi dr Bendla przy ulicy Jagiellońskiej (później, po rozbudowie, Zespół Szkół Zawodowych, Zespół Szkół nr 5 im. Ignacego Łukasiewicza), po czym zamieszkiwali we własnym domu przy stacji kolejowej Sanok Miasto[2].

W 1912 Jerzy Pajączkowski ukończył Gimnazjum Męskie w Sanoku (w jego klasie byli m.in. Józef Morawski, Zygmunt Vetulani, Jan Kosina)[3]. W tym samym roku rozpoczął studia prawnicze na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Dwa lata później, po wybuchu I wojny światowej, w związku ze spodziewanym powołaniem do wojska przeniósł się na Uniwersytet Wiedeński. W szeregach armii Austro-Węgier służył od 1915 (w piechocie); od 1916 w stopniu sierżanta służył na froncie albańskim. Tuż przed końcem wojny trafił do niewoli włoskiej, ale zwolnienie uzyskał już w grudniu 1918, dzięki interwencji polsko-francuskiej misji wojskowej we Włoszech. Po krótkim pobycie we Francji powrócił do Polski z błękitną armią generała Józefa Hallera. Wstąpił do Wojska Polskiego i już jako porucznik uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej.

W latach 1921-1923 był słuchaczem II Kursu Normalnego Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. Z dniem 1 października 1923 r., po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera Sztabu Generalnego przydzielony został do Oddziału Wyszkolenia Sztabu Dowództwa Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu (pozostawał wówczas oficerem nadetatowym 2 Pułku Strzelców Podhalańskich). Następnie pełnił służbę w Dowództwie 22 Dywizji Piechoty Górskiej w Przemyślu (pozostawał wówczas oficerem nadetatowym 38 Pułku Piechoty Strzelców Lwowskich). W 1930 powrócił do Warszawy i rozpoczął służbę w Oddziale IV Sztabu Głównego.

Na podstawie uchwały Sądu Grodzkiego w Sanoku z dnia 28 lipca 1931 sprostowane zostało jego nazwisko rodowe z „Pajączkowski” na „Pajączkowski-Dydyński”[4].

W 1932 był autorem publikacji pt. Plany operacyjne mocarstw centralnych przeciw Rosji[5]. Ponadto był recenzentem publikacji niemieckich autorów z zakresu wojskowości.

W 1935 przeniesiony został do Białej Podlaskiej na stanowisko zastępcy dowódcy 34 Pułku Piechoty. Wybuch II wojny światowej zastał go w Sztabie Naczelnego Wodza. Po kampanii wrześniowej został internowany w Rumunii. Przedostał się następnie do Francji, a w czerwcu 1940 r. do Anglii. Do końca wojny pełnił służbę w Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie m.in. jako komendant polskiego garnizonu w Perth. Tłumaczył również na potrzeby armii polskiej brytyjskie regulaminy wojskowe. Po wojnie pozostał na emigracji; osiadł w szkockim mieście Edynburg, gdzie zamieszkał przy Torphin Road[6], a pracował jako ogrodnik. W 1964 roku Naczelny Wódz, generał broni Władysław Anders awansował go na pułkownika.

Pajączkowski działał w środowiskach emigracyjnych, był m.in. jednym z założycieli Koła Wiedzy Wojskowej. W 1993 roku przeprowadził się do miasta Sedbergh (Cumbria), a ostatnie lata życia spędził w domu opieki w Grange-over-Sands. W 1996 roku po raz pierwszy od czasu II wojny światowej odwiedził Polskę.

Był dwukrotnie żonaty: po raz pierwszy z Marią, poślubioną w 1924, z którą miał syna Andrzeja[7], z drugą żoną poślubioną w 1946 miał córkę Dorcas. Był przybranym synem Katarzyny Dydyńskiej (zm. 1947), dzięki czemu został prawnym spadkobiercą modrzewiowego dworu w Strachocinie[8][9][10]. W okresie II Rzeczypospolitej spędzał tam regularnie urlopy, a ponownie odwiedził to miejsce w 1991, starając się jednocześnie o odzyskanie majątku[11]. W Edynburgu zamieszkiwał przy Torphin Road[12]. Podczas pobytu w tym mieście zmarł 2 czerwca 1978 jego brat, Stefan[13].

W lipcu 2005 skończył 111 lat[14]. Zmarł 6 grudnia 2005[15][b]. Kuzynką Jerzego Pajączkowskiego-Dydyńskiego jest Izabella Zielińska (ur. 1910), również superstulatka.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • kapitan – zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919
  • major – 1 grudnia 1924 ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 i 223 lokatą w korpusie oficerów zawodowych piechoty (w 1928 lok. 197, w 1932 lok. 101)
  • podpułkownik – 27 czerwca 1935 ze starszeństwem z 1 stycznia 1935 r. i 14 lokatą w korpusie oficerów zawodowych piechoty
  • pułkownik – 1964

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Rodzice pochowani są na Cmentarzu Centralnym w Sanoku w zbiorowym grobowcu piramidalnym wraz z rodziną Szomków, w tym z Wilhelmem Szomkiem.
  2. Media brytyjskie (m.in. BBC) informując o jego śmierci zauważyły, że był najstarszym mężczyzną w Wielkiej Brytanii; nie figurował jednakże w wykazach najstarszych osób, prowadzonych przez amerykański ośrodek Gerontology Research Group w Los Angeles. Uwzględniając innych nestorów z tego wykazu był w chwili śmierci czwartym pod względem wieku mężczyzną na świecie (młodszym jednak niemal o trzy lata od najstarszego, Portorykańczyka Emiliano Mercado del Toro). Dzień po pułkowniku Pajączkowskim zmarła także najstarsza kobieta w Wielkiej Brytanii, Lucy D'Abreu.

Przypisy

  1. Paweł Kosina. Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy przyjaciele. „Góra Przemienienia”, s. 16, 26 (150) z 25 czerwca 2006. Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. 
  2. Paweł Kosina: Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy przyjaciele. Sanok: Stowarzyszenie Przyjaciół Heleny Kosiny w Sanoku, 2006, s. 15. ISBN 83-92421-0-0.
  3. Absolwenci (pol.). 1losanok.pl. [dostęp 2013-07-23].
  4. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 6 z 23.03.1932 r.
  5. Plany operacyjne mocarstw centralnych przeciw Rosji. books.google.pl. [dostęp 20 maja 2014].
  6. Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 139.
  7. Jerzy Pajączkowski h. wł.. sejm-wielki.pl. [dostęp 8 maja 2014].
  8. Ważniejsza wydarzenia parafii. strachocina.przemyska.pl. [dostęp 8 maja 2014].
  9. Bobolówka. strachocina.przemyska.pl. [dostęp 8 maja 2014].
  10. Piotrowscy ze Strachociny w Ziemii Sanockiej. strachocina.przemyska.pl. [dostęp 8 maja 2014].
  11. Spadkobierca. „Tygodnik Sanocki”, Nr 12 (44) z 25 marca 1992. 
  12. Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 139.
  13. Stefan Pajączkowski — malarz i grafik (1900—1978). interia.pl. [dostęp 8 maja 2014].
  14. 200 lat!. mojawyspa.co.uk, 8 maja 2014. [dostęp 8 maja 2014].
  15. UK's 'oldest' man dies, aged 111 (ang.). bbc.co.uk, 10 grudnia 2005. [dostęp 8 maja 2014].
  16. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 19 kwietnia 2001 r. o nadaniu orderów. monitorpolski.gov.pl. [dostęp 8 maja 2014].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 63, 328, 352.
  • Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 123, 177.
  • Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 28, 421.
  • Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 r.), Sztab Główny WP, Warszawa 1931, s. 9.
  • Maria Myćka-Kril: Dorobek nauczycieli i uczniów Gimnazjum w Sanoku. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888–1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 102.
  • Lista oficerów Wojska Polskiego z lat 1914-1939. Jerzy Pajączkowski-Dydyński. officersdatabase.appspot.com. [dostęp 7 maja 2014].
  • Veteran's life in his own words (ang.). bbc.co.uk, 10 grudnia 2005. [dostęp 8 maja 2014].
  • Paweł Kosina: Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy przyjaciele. Sanok: Stowarzyszenie Przyjaciół Heleny Kosiny w Sanoku, 2006, s. 53-54. ISBN 83-92421-0-0.