Jerzy Stempowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jerzy Stempowski
Jerzy Stempowski.jpg
Data i miejsce urodzenia 10 grudnia 1893
Kraków
Data i miejsce śmierci 4 października 1969
Berno
Narodowość polska
Dziedzina sztuki literatura
Ważne dzieła Chimera jako zwierzę pociągowe, Eseje dla Kassandry
Nagrody
nagroda Polskich Oddziałów Wartowniczych i Technicznych w Niemczech (1950), Nagroda Fundacji im. Jurzykowskiego, nagroda "Kultury" (1967)[1]
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Grób eseisty Jerzego Stempowskiego na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Jerzy Stempowski ps. Paweł Hostowiec (ur. 10 grudnia 1893 w Krakowie, zm. 4 października 1969 w Bernie) – polski eseista, krytyk literacki, wolnomularz.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Był synem Stanisława Stempowskiego, który w latach 20. XX w. był Wielkim Mistrzem Wielkiej Loży Narodowej Rytu Szkockiego. Pochodził z zamożnej ziemiańskiej rodziny osiadłej około 1750 roku na Ukrainie (majątek Szebutyńce nad Dniestrem). Studiował w Krakowie, Monachium, Genewie, Zurychu i Bernie. W 1919 roku podjął pracę w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, podróżował do Niemiec, Francji, i Szwajcarii, gdzie pracował w polskim przedstawicielstwie dyplomatycznym w Bernie. W 1920 roku wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej.

W latach 1921–1925 był korespondentem zagranicznym Polskiej Agencji Telegraficznej. W okresie międzywojennym był między innymi szefem gabinetu w Prezydium Rady Ministrów premiera Bartla (maj 1926) oraz wykładowcą w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej.

18 września 1939 roku przekroczył granicę węgierską i wiosną 1940 roku dotarł do Berna. Od 1941 roku zamieszkał w Muri, gdzie przebywał na emigracji. Współpracę z paryską Kulturą nawiązał w 1946 roku i w latach 1954–1969 publikował w niej kolumnę Pamiętnik niespiesznego przechodnia (felietony i eseje). W tym czasie korespondował m.in. z Marią Dąbrowską.

Na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 107–I–29/30)[2] umieszczono symboliczną tablicę nagrobną, gdyż Stempowski pochowany jest w Szwajcarii.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Pielgrzym (Warszawa, 1924)
  • Pan Jowialski i jego spadkobiercy (1931)
  • Chimera jako zwierzę pociągowe (1933)
  • Nowe marzenia samotnego wędrowca (1935)
  • Pełnomocnictwa recenzenta (1938)
  • Europa w 1938-1939 (1939)
  • Dziennik podróży do Austrii i Niemiec (listopad-grudzień 1945) (Rzym, 1946)
  • Ziemia berneńska (La Terre bernoise, Genewa, 1954, wydanie polskie 1990, wznowienie 2012)
  • Eseje dla Kassandry (Paryż, 1961)
  • Od Berdyczowa do Rzymu (Paryż, 1971)
  • Listy z ziemi berneńskiej (Londyn, 1974)
  • Eseje (1984)
  • Szkice literackie (1988)
  • Listy do Jerzego Giedroycia (1991)
  • Zapiski dla zjawy (oryginał francuski: Notes pour une ombre suivi de Notes d'un voyage dans le Dauphiné) (2004)

Przypisy

  1. Sylwia Majewska. Jerzy Stempowski. Szkic do portretu. „Studia Bibliologiczne Akademii Świętokrzyskiej”. 7, s. 90-91, 2003. 
  2. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]