Jerzy Wilhelm legnicki

Jerzy IV Wilhelm Książę legnicko-wołowsko-brzeski
Książę legnicko-wołowsko-brzeski
Okres panowania	od 1672 do 1675
Poprzednik	Chrystian
Dane biograficzne
Dynastia	Piastowie
Urodzony	29 września 1660 Oława
Zmarł	21 listopada 1675 Brzeg
Ojciec	Chrystian
Matka	Ludwika Anhalcka
Galeria w Wikimedia Commons

Jerzy IV Wilhelm, niem. Georg Wilhelm I (ur. 29 września 1660 w Oławie, zm. 21 listopada 1675 w Brzegu) – książę legnicko-wołowsko-brzeski. Był ostatnim księciem ze śląskiej linii Piastów i całej dynastii, synem księcia Chrystiana i jego żony Ludwiki Anhalckiej.

Życiorys

Jerzy Wilhelm urodził się na zamku Oławie 29 września 1660. Jego ojciec, który spędził wiele lat na emigracji w Rzeczypospolitej podczas wojny trzydziestoletniej, a po abdykacji Jana Kazimierza myślał o ubieganiu się o tron Polski, chciał początkowo nadać synowi imię Piast, jednak sprzeciwiło się temu duchowieństwo kalwińskie utrzymując, że odczytano by to jako nawrót do pogaństwa. Ojciec jednak dbał o to, aby syn mówił po polsku i nosił polskie szaty.

Jerzy Wilhelm wobec śmierci w 1663 i 1664 r. swoich stryjów Jerzego III Brzeskiego i Ludwika IV Legnickiego został jedynym spadkobiercą ojca w rozległym w dalszym ciągu księstwie legnicko-brzeskim. W związku z czym od młodych lat odbierać zaczął staranne wykształcenie. Nad jego wychowaniem czuwali marszałek legnickiego dworu Fryderyk Bohme, oraz lekarz Henryk Martini. Młody książę wyniósł z tego pierwszego okresu edukacji doskonałą znajomość języków: niemieckiego, francuskiego i łaciny (potrafił jednak porozumieć się także po włosku, hiszpańsku i po polsku), próbowano też zainteresować ostatniego Piasta teologią, filozofią i retoryką.

W roku śmierci ojca (1672) Jerzy Wilhelm został wysłany przez matkę na studia do Frankfurtu nad Odrą. Nauki jednak nie ukończył. Przeszkodą stała się tutaj niechęć protestanckich stanów legnicko-brzeskich do przedłużającej się regencji matki księcia, Ludwiki, wspierającej coraz bardziej otwarcie przybywających na dwór katolików (prawdziwym skandalem stała się sprawa poślubienia przez starszą siostrę księcia Karolinę katolickiego arystokraty z rodu Holstein-Sonderburg-Wiesenburg).

Do formalnego przejęcia władzy doszło 14 marca 1675. Miesiąc wcześniej Jerzy Wilhelm był obecny na dworze cesarza rzymsko-niemieckiego Leopolda I w Wiedniu, gdzie złożył uroczysty hołd lenny. Ludwika Anhalcka zmuszona przez niechętnych jej poddanych usunęła się do otrzymanej po mężu oprawy wdowiej w Wołowie. Dobrze zapowiadające się rządy Jerzego Wilhelma przerwał nagły zgon księcia. Powodem śmierci piętnastoletniego Piasta była silna gorączka, jakiej nabawił się na polowaniu, na które udał się pomimo niewyleczonej ospy. Stało się to w Brzegu 21 listopada 1675. Książę został pochowany w kościele Świętego Jana w Legnicy. Księstwo legnicko-brzeskie wobec śmierci ostatniego Piastowicza stało się częścią domeny cesarskiej i to pomimo zgłoszenia pretensji do spadku ze strony stryja Jerzego Wilhelma – Augusta hrabiego Legnickiego. Wołów do 1680 r. pozostał w rękach Ludwiki Anhalckiej. W 1707 r. zmarła jej córka Karolina, ostatnia Piastówna.

Medal pogrzebowy z 1675 roku

Ostatni Piast

Uważany w większości źródeł za ostatniego z dynastii Piastów.

Zamek Piastów Śląskich w Brzegu

Inne źródła dowodzą, że nie był jednak ostatnim Piastem brzesko-legnickim, podając jego stryja, Augusta hrabiego Legnickiego, zmarłego 14 maja 1679 w swym majątku Prieborn (Przeworno) w księstwie brzeskim (któremu jednak jako pochodzącemu z morganatycznego związku nie przysługiwało prawo do nazwiska i dziedzictwa).

Nieścisłości co do faktu śmierci ostatniego Piasta wynikać mogą z kontrowersji wokół uznania za Piastów z krwi przedstawicieli bocznych i nieksiążęcych linii dynastii.

Patrylinealna linia pokrewieństwa

Linia pokrewieństwa, ukazująca pochodzenie Jerzego Wilhelma legnickiego od Piasta, legendarnego protoplasty dynastii.

1. Chościsko (wg Galla Anonima)
2. Piast
3. Siemowit
4. Lestek
5. Siemomysł
6. Mieszko I
7. Bolesław I Chrobry
8. Mieszko II Lambert
9. Kazimierz I Odnowiciel
10. Władysław I Herman
11. Bolesław III Krzywousty
12. Władysław II Wygnaniec
13. Bolesław I Wysoki
14. Henryk I Brodaty
15. Henryk II Pobożny
16. Bolesław II Rogatka
17. Henryk V Brzuchaty
18. Bolesław III Rozrzutny
19. Ludwik I brzeski
20. Henryk VII z Blizną
21. Henryk IX lubiński
22. Ludwik III lubiński
23. Jan I lubiński
24. Fryderyk I legnicki
25. Fryderyk II legnicki
26. Jerzy II brzeski
27. Joachim Fryderyk legnicko-brzeski
28. Jan Chrystian brzeski
29. Chrystian legnicki
30. Jerzy Wilhelm

Jerzy Wilhelm legnicki był w 29. pokoleniu potomkiem Piasta i ostatnim z założonej przez niego dynastii.

Zobacz też

• Piastowie, Piastowie śląscy
• książęta legnicko-brzescy
• Oława, Brzeg, Legnica
• Order Złotego Jelenia

Przypisy

Poprzednik Chrystian

Książę legnicki 1672-1675 do 1675 regencja

Następca połączenie księstwa z domeną cesarską

Poprzednik Chrystian

Książę brzeski 1672-1675 do 1675 regencja

Następca połączenie księstwa z domeną cesarską